چند خوردي چرب و شيرين از طعام

امتحان كن چند روزي در صيام

در عرفان‌نامه در اين باره آمده است:

(في السماء رزقكم) [بايد] دانست كه جنبه ملكوتي غذاها، غذاي انسان است نه جنبه ناسوتي، لذا خدا فرموده كه روزي شما در آسمان است يعني در ملكوت است.آدمي با روزه‌گرفتن و تقليل خوردن و آشاميدن مشتاق اين لذايذ روحاني و ملكوتي مي‌گردد و جان وي از اين غذاها كه به تعبير عرفاني مائده‌هاي آسماني ناميده مي‌شوند، استفاده مي‌كند تا جان خود را فربه سازد.روزه باعث مي‌گردد اندكي از قواي جسمي تحليل رفته و در نتيجه منهيات نفساني كاسته مي‌گردد و در اثر اين امر قدرت روحي افزون مي‌شود و توجه به غيب و غيب‌آفرين بيشتر و عميق‌تر مي‌گردد و شايد يك معني اسارت شيطان در اين ماه همين مفهوم باشد.سخن در فضيلت روزه و ماه رمضان بسيار است و خداوند تفضلي بر مومنان در اين ماه فرموده و ايشان را به ضيافتي روحاني طلبيده تا از اين خوان گسترده به قدر تشنگي و گشنگي خويش برگيرند و توشه‌اي بچينند و از اين باغ گل برگي برگيرند و از عظمت اين ماه است كه در آن قرآن بر جان پاك پيامبر اسلام(ص) از غيب مطلق نازل شده تا شفا و رحمتي باشد بر مومنين(هو شفاء و رحمه للمومنين) و سيراب نمايد تشنگان درياي وصال حضرت دوست را، و نيز در اين ماه است شب قدر كه افضل شب‌ها ست و در اين شب است كه نه انسان به آسمان مي‌رود بلكه گويي آسمانيان به سوي زمينيان مي‌آيند و به فرموده قرآن؛ روح القدس و فرشتگان الهي بر زمين فرود مي‌آيند(تنزل الملائكه و روح فيها باذن ربهم من كل امر) و زمينيان را آسماني مي‌كنند و ناسوتيان را ملكوتي و به قول حافظ:

ساكنان حرم ستر عفاف ملكوت

با من خاك نشين باده مستانه زدند

و در اين ماه است كه فرق مبارك علي(ع) صاحب ولايت كليه و قرآن ناطق شكافته مي‌شود و قلب مومنان نيز در اين تعزيت دو نيم مي‌گردد، وجود جسماني سرحلقه فتوت در عالم از ميان مردم مي‌رود و حيات عاريتي را كه مي‌فرمودند از آب بيني بزي برايم پست‌تر است به دنياداران واگذاردند و اين است حال عاشقان در فرقت مولاي خويش كه:

در رفتن جان از بدن گويند هر نوعي سخن

من خود به چشم خويشتن ديدم كه جانم مي‌رود