رفتار، اعمال و یا هرگونه عبادت واجب و مستحب، مشروط به آدابی است که همه رفتار آدمی را دربرمیگیرد. رفتارهایی که در چارچوب دینی و اسلامی شکل گرفته است و برای ادای آن به راهنمایی نیازمندیم.

شرکت کردن در عزاداری با قضا شدن نماز

اقامه نماز ظهر روز عاشورا

کراهت نماز با لباس سیاه در عزاداری

همچنین در احکام روز عاشورا آمده است که روزه در این روز جایز نیست، چراکه از امام صادق (علیه السلام) نقل شده است: « قوم بنی امیه نذر کردند که اگر موفق به قتل امام حسین علیه السلام شوند، روز شهادت او را جشن بگیرند و مبارک بشمارند و روزه بگیرند و روزه در آن روز سنت آل امیه است.» لذا ائمه اطهار (علیهم السلام) به جهت مخالفت با این طایفه تبهکار و عدم هماهنگی با آنان، روزه عاشورا را نهی کردند.

در روز عاشورا مستحب است که انسان تا عصر بدون قصد روزه از خوردن و آشامیدن خودداری کند.

بسیار مناسب است که در روز عاشورا کار و کسب تعطیل شود، مگر در حد ضرورت.

امام رضا (علیه السلام) فرمود: «من ترک السعی فی حوائجه یوم عاشورا قضی الله له حوائج الدنیا و الاخرة؛ کسی که کار و تلاش برای برآوردن حوائج خود را در روز عاشورا ترک کند، خداوند نیاز‌های دنیا و آخرت او را برطرف می‌سازد.»

تاسوعای حسینی فرصتی است تا بازخوانی نسبت به مقامات قمر منیر بنی هاشم(ع) داشته باشیم، کسی که در روایات معصومین صفات و خصوصیات بسیاری در مورد او آمده است. یکی از متون متقنی که در شناخت این شخصیت والا مقام آمده است زیارتنامه ایشان است که توسط امام معصوم صادر شده است. با نگاهی به چند فراز از زیارتنامه حضرت عباس(ع) از منظر آیت الله میرباقری، مروری نیز بر یک روایت معروف در مورد آن حضرت از زبان آیت الله قرهی خواهیم داشت.

تسلیم و تصدیق؛ صفات بارز حضرت عباس(ع)

آیت الله میرباقری با اشاره به عبارت «أَشْهَدُ لَکَ بِالتَّسْلِیمِ وَ التَّصْدِیقِ وَ الْوَفَاءِ وَ النَّصِیحَةِ لِخَلَفِ النَّبِیِّ الْمُرْسَلِ.... أَشْهَدُ أَنَّکَ لَمْ تَهِنْ وَ لَمْ تَنْکُلْ» در زیارتنامه حضرت عباس(ع) می گوید: در همین زیارت نامه کوتاهی که برای حضرت ذکر شده، خصوصیات و صفات ممتازی برای حضرت بیان شده است؛ ازجمله مقام تسلیم، تصدیق، وفا، نصیحت نسبت به امام، نکول نکردن، سستی نکردن در همراهی با امام (ع) بخشی از صفات این وجود نورانی است. یکی از صفاتی که ذکر شده، صفت تسلیم است. تسلیم بودن و خود سپاریِ نسبت به معصوم در آن جایی که خدای متعال به انسان اراده و اختیار داده است.

وی ادامه دهد: در سوره «نساء» خدای متعال می فرماید «فَلا وَ رَبِّکَ لا یُؤْمِنُونَ حَتَّی یُحَکِّمُوکَ فیما شَجَرَ بَیْنَهُمْ ثُمَّ لا یَجِدُوا فی أَنْفُسِهِمْ حَرَجاً مِمَّا قَضَیْتَ وَ یُسَلِّمُوا تَسْلیماً»(نساء/۶۵) پیغمبر ما! اینها ایمان شان کامل نمی شود، مومن نمی شوند مگر اینکه در مقام داوری، در همه مسائل، تو را حکَم قرار بدهند و تسلیم محض تو باشند و هرچه تو حکم کردی، بدون دل نگرانی، با آرامش دل، بپذیرند و تسلیم محض تو باشند. در حرکت به سمت اولیاء خدا این، قدم اول است؛ البته تمام راه نیست.

آیت الله میرباقری می گوید: وجود مقدس قمر بنی هاشم، در عظیم ترین درگیری های تاریخ وارد شده و تسلیم محض بوده است. اگر الان برای ما مسئله، بعد از ۱۴۰۰ سال حل شده غیر از آن زمان است؛ زیرا آن زمان، خیلی ها که خودشان را بزرگ می دانستند و صحابی بودند و وجود مقدس نبی اکرم و امیرالمومنین و امام مجتبی را درک کرده بودند و شاگردی آن حضرات را کرده بودند، نمی توانستند بپذیرند که این راه، راه صوابی است. تسلیم شدن نسبت به وجود مقدس سیدالشهداء در این بلاء عظیم، در این امتحان سخت و سر باز نزدن و قوای خود را در اختیار معصوم قرار دادن قدم اول است.

وی خصوصیت دوم حضرت عباس که در زیارتنامه به آن اشاره شده را مقام تصدیق می خواند و می گوید: قدم دوم، تصدیق است. یعنی امام را عین صدق محض بدانی و شک و ریب و تکذیب نسبت به امام، در انسان پیدا نشود. خیلی ها در ته دل شان نسبت به حقانیت سیدالشهداء(ع) تردید کردند. ما یک تصدیق داریم، نقطه مقابلش از شک شروع می شود، بعد به ریب و بدگمانی می رسد، بعد به تکذیب ختم می شود. مقابل تصدیق، تکذیب است. انسان، معصوم را تکذیب می کند و می گوید: درست نیست، صدق نیست، فرمان خدا نیست، راه صواب نیست. اولش هم از یک تردید و شک آغاز می شود. انسان اگر در حقانیت جبهه انبیاء و اولیاء الهی تردید کرد این تردید، همین جا نمی ماند؛ بلکه شیطان، انسان را قدم به قدم پیش می برد تا به مقام ریب و بعد هم مقام تکذیب می رساند. تصدیق کردن معصومین و آنها را عین حق و صدق دانستن و شک نکردن در سختی ها بخصوص آنجایی که به حسب ظاهر با تعلقات ما درگیر می شود، کار بسیار سختی است؛ چون ما وقتی می خواهیم تصدیق کنیم، ترازوی ما، تعلقات ما هستند.

آیت الله میرباقری ادامه می دهد: بنابراین دومین صفتی که برای حضرت عباس(ع) ذکر شده تصدیق است «أَشْهَدُ لَکَ بِالتَّسْلِیمِ وَ التَّصْدِیقِ» او با همه وجود، سیدالشهداء را در سخت ترین امتحان عالم، تصدیق کرده و ذره ای شک نکرده در اینکه اقدام ایشان، برابر با بندگی خدا و حق محض است. چون خودش هم دنبال بندگی بوده است چنانچه در زیارت ایشان آمده است «السَّلَامُ عَلَیْکَ أَیُّهَا الْعَبْدُ الصَّالِحُ» چه کسی می تواند امام را تصدیق بکند؟ آن کسی که عبد است، آن هم عبد صالح. ببینید در زیارت حضرت چند صفت برای ایشان ذکر شده است «الْعَبْدُ الصَّالِحُ الْمُطِیعُ لِلَّهِ وَ لِرَسُولِهِ وَ لِأَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَیْنِ علیهم السلام» کسی که مقام عبودیت و صلاح و طوع را دارد، می تواند تصدیق بکند. امام بندگی خدا را در عالم می کند، اما من می خواهم یک راه دیگر بروم؛ پس چطور می توانم امام را تصدیق کنم؟! دعوا می شود. و مأمومین، از امام هایشان جدا می شوند چون ترازوهایشان با امام شان دو تا می شود و دو جور محاسبه می کنند و دو جور تعلق دارند و دو هدف دارند؛ بنابراین با امام شان درگیر می شوند.

اهل بیت به حضرت اباالفضل افتخار می کنند

آیت الله میرباقری با بیان اینکه سومین خصوصیت حضرت عباس(ع) وفاست می گوید: آدمی که تسلیم امام است؛ به فهمی می رسد و محاسباتش با امام همراه می شود. عقل عملش، تعلقاتش، خوب و بد کردن هایش، زشت و زیبا کردن هایش، درکش از معروف و منکر، با امامش هماهنگ شده و تابع و دنباله رو امام و نورانی به نور امام می شود. حالاست که می تواند وفا بکند و پیمانه اش را پر می کند و عهدهایی که با امامش داشته، به تمامه انجام دهد. «وافی» آن کسی است که پیمانه را پر می کند.

وی ادامه می دهد: قرآن می فرماید «وَ مَنْ أَوْفی بِعَهْدِهِ مِنَ اللَّهِ فَاسْتَبْشِرُوا بِبَیْعِکُمُ الَّذی بایَعْتُمْ بِهِ». کسی با خدا وفا کرد؛ خدای متعال در وفاداری، بر همه، سابق است و اصلاً وفاداری همه، از او است. روز قیامت، همه شهدا و خصوصاً شهدای کربلا که گُل سرسبد گل ها هستند؛ وقتی جایگاه حضرت ابالفضل را نسبت به حضرت سیدالشهداء می بینند، غبطه می خورند.

میرباقری می افزاید: از این لطیف تر، نصیحت است. نُصحِ برای امام؛ به معنای نصیحت کردن و موعظه کردنِ امام نیست بلکه بیش از وفا، و به معنای خیرخواهی کردن است؛ یعنی پیمانه ات را که پر کردی، آنچه را هم که از تو نخواستند، بروی انجام بدهی؛ یعنی کار را زیباتر و بیشتر از آنکه خواستند، انجام دادن. همان که خدای متعال در قرآن خطاب به پیامبر فرمود: «طه * ما أَنْزَلْنا عَلَیْکَ الْقُرْآنَ لِتَشْقی»(طه/۱-۲) پیغمبر ما، نگفتیم این قدر زحمت بکشی؛ بلکه ما گفتیم برو دست بندگان ما را بگیر و بیاور. برو عالم را آباد کن و با عبادت خودت عالم را نورانی کن. نگفتیم این طور به زحمت بیافت. این نصیحت است. سیدالشهداء، امام است؛ اما اگر کاری بکنی که بگویند این نسبت به امامش نصیحت کرد و بیش از آنکه وظیفه اش بود و عهد داشت؛ با امام خودش نُصح داشت که خیلی چیز عجیبی است. این است که حضرت فرمود: عموی من در روز قیامت یک درجه ای دارد که همه شهدا به او غبطه می خورند. این است که همه ائمه علیهم السلام ایشان را دوست دارند و افتخار می کنند. در حالیکه معصوم، مدار همه کائنات است؛ ولی به مثل حضرت اباالفضل افتخار می کنند و حرفش در دستگاه آنها ردخور ندارد.

عبد صالح خدا مطیع محض خداست

آیت الله قرهی هم با اشاره به مفهوم عبدالصالح در زیارتنامه حضرت عباس(ع) می گوید: تنها کسانی مطیع فرمان خدا و رسولش و اولوالامر می‌شوند که عبد صالح خدا باشند. بالجدّ تا انسان عبد صالح خدا نشود مطیع نمی‌شود. اگر عبد صالح نشد هر روز به یک عنوانی از اطاعت سرباز می‌زند و مطیع مولای خود نمی‌شود آن‌ها که در عالم اطاعتشان اطاعت حقیقی بود طبعا عبد صالح خدا بودند. این یک حقیقت است.

وی ادامه می دهد: اگر کسی عبد صالح خدا نشد طبیعی است هر بار نسبت به مولای خودش ان‌قلت می‌آورد و اشکال می‌تراشد. و یکی از خصایص کسانی است که عبد نیستند و صالح نشدند. امّا اگر کسی عبد صالح خدا شد مطیع بالله می‌شود در این فرازی که از بهترین القابی است که حضرت صادق القول و الفعل(ع) در زیارت‌نامه قمر بنی هاشم(ع) بیان فرمودند.

وی می افزاید: اگر انسان عبد صالح خدا باشد مطیع می‌شود ولی اگر نباشد هر چه معجزه‌ای هم ببیند باز شک می‌کند و می‌گوید این سحر و جادو است. لذا اگر کسی مطیع باشد حال انبیاء را به دست می‌آورد و بصیر می‌شود. بصیر؛ یعنی آگاه و نافذالبصیره؛ یعنی آن بصیرتی که او ایجاد کرده عامل می‌شود دیگران هم به راه راست هدایت شوند و بصیرت او مصباح و چراغ راه دیگران می‌شود، نور و هدایت می‌شود برای دیگران. او فقط کسی است که مطیع خدا می‌شود و مطیع خدا کسی می‌شود که عبد صالح خدا باشد.

آیت الله قرهی اضافه می کند: در باب اینکه وقتی برای ابی‌عبدالله(ع) بیان می‌شود: «اشهد انک قد اقمت الصلوة و اتیت الزکاه و امرت بالمعروف و نهیت عن المنکر» جمله بسیار زیبایی را دارد چه کسانی می‌توانند بصیرت پیدا کنند، آن‌هایی که مطیع بالله بشوند، مطیع بالله چگونه بوجود می‌آید؟ هر چه از جانب خدا آمد ولو به صورت ظاهر و اولیه سخت بود بپذیرد.

بصیرت حضرت عبّاس و رد امان نامه شمر

وی می گوید: کسانی که عبد صالح هستند که نشانه‌ عبد صالح از صلاه شروع می‌شود و جلو می‌آیند، مطیع لله می‌شوند، بعد از آن نافذ البصیره می‌گردند و دیگر معلوم است که راه را برای دیگران باز می‌کند. در همین زیارت مخصوص حضرت ابالفضل العبّاس - که آیت حقّ، حاج شیخ عبّاس قمی، آن مخلَص لله هم در مفاتیح الجنان آورده - می‌خوانیم: «أشهد أَنَّکَ مَضَیْتَ عَلَی بَصِیرَةٍ مِنْ أَمْرِکَ مُقْتَدِیا بِالصَّالِحِینَ وَ مُتَّبِعا لِلنَّبِیِّینَ»، شهادت می‌دهم که عمر بابرکت خود را در بصیرت گذراندی. به صالحان عالم اقتدا کردی. یعنی نه فقط در کربلا، بلکه همیشه بصیر بودی. این بصیرت حضرت عبّاس است که ایشان را مطیع مولایش قرار می‌دهد. چون عبد صالح خداست.

وی ادامه می دهد: وجود مقدّس امام صادق(ع) می‌فرمایند: «کانَ عَمُّنَا العَبّاسُ بنُ عَلِیٍّ نافِذَ البَصیرَةِ صُلبَ الإیمانِ جاهَدَ مَعَ أبی عَبدِاللّه ِ و أبلی بَلاءً حَسَنا و مَضی شَهیدَاً»، عمویمان عبّاس، نافذ البصیره بود و ایمان در وجودش، غوغا می‌کرد. حالا چه کسی می‌تواند این‌طور بصیر باشد، راه را متوجّه باشد و موقعی که او را دعوت می‌کنند، به اشتباه نرود؟ می‌دانید ابن عبّاس با پول خریده شد؟ گرچه بعد توبه کرد و بر سر خودش زد که عجب اشتباهی کردم. ابن عبّاس با پول خریده شد. ولی عصر تاسوعا را از این جهت برای حضرت عبّاس قرار می‌دهند که وقتی به دنبال ایشان آمدند، ایشان نپذیرفتند.

آیت الله قرهی می افزاید: شمر ملعون دو مرتبه به سراغ حضرت عبّاس آمد، یک مرتبه امان‌نامه آورد که حضرت اصلاً جواب او را ندادند. حضرت أبی‌عبدالله بیان فرمود: برو و جوابش را بده، حضرت عبّاس نمی‌خواست با این‌ها روبه‌رو شود؛ چون می‌دانست این‌ها چه هستند و برای چه آمدند. وقتی امان‌نامه را آورد که بدهد، گفت: این برای - به ظاهر - خواهرزاده‌های من هست؛ امام به قمر منیر بنی‌هاشم فرمود: او را اجابت کن، گرچه فاسق هم باشد. لذا او به امر مولا رفت و إلّا نمی‌رفت.

وی می گوید: وقتی هم شمر گفت شما در امان هستید، فرمود پسر رسول خدا را در محاصره قرار دادید و برای من امان‌نامه آوردید؟! بعد جمله‌ای را بیان کردند که خیلی زیباست، حضرت ابالفضل العبّاس می‌گویند: اگر اجازه داشتم، همین الآن سر از بدن تو ملعون جدا می‌کردم. لذا وقتی قمر منیر بنی‌هاشم برگشت، دارد که سرش پایین بود و أبی‌عبدالله و خواهرشان حضرت زینب، به استقبالشان آمدند. وقتی کسی نافذ البصیره باشد، راه را از بیراهه می‌فهمد. البته ایشان تالی تلو معصوم است و قیاسش با دیگران مناسب نیست. پروردگار عالم چون دیدند ابالفضل العبّاس در این اوج معرفتی است، با این که برادرانش هم شهید شدند، آن‌ها کنار شهدای کربلا در پایین پای وجود مقدّس أبی‌عبدالله مدفون هستند، امّا پروردگار عالم می‌خواهد ابالفضل العبّاس مخصوصاً جای دیگری دفن شود و دو حرم در آن‌جا باشد و یقین بدانید که بین‌الحرمین، جایگاه اجابت دعاست.

معرفت حضرت عباس(ع) به سیدالشهدا

این استاد اخلاق معتقد است: ابالفضل العبّاس، معرفت به امام زمان خودش که برادرش هم هست، دارد، لذا به نورانیّت رسیده، می‌گویند: قمر منیر بنی‌هاشم! قمر نورانی. من در سال‌های پیش هم بیان کردم، حالا با این روایت تطبیق می‌دهیم، بیان کردم: می‌دانید چرا قمر می‌گویند؟ نه این که از امام زمانش قشنگ‌تر باشد، بلکه او به امام زمانش نزدیک‌تر است. ماه شب چهارده دیدید؟ نورانی است. برای اینکه انعکاس نور خورشید و آن حدش نسبت به زمین و در آن شبی که برای ما آن‌طور قرار می‌گیرد، بیشتر است. نور بیشتر به او و نزدیکی آن به زمین، تلألؤ نورش بیشتر است و إلّا ماه که از خودش نور ندارد. انعکاش نور خورشید است.

وی می گوید: قمر منیر بنی هاشم است، برای این که نزدیکی او به خورشید امامت، نه از باب این که برادرش است، نزدیک است. بلکه نزدیکی معرفتی، ملاک است. حضرت می‌فرمایند: حتّی یعرفنی بالنورانیّة، آن کسی که به من معرفت پیدا کند، به نورانیّت می‌رسد. فإذا عرفنی بها کان مستبصرا بالغا کاملا، پس موقعی که به این مقام شناخت پیدا کرد، به وسیله‌ی معرفت نورانی شد، به طور کامل و تمام و کمال، به بصیرت می‌رسد.

وی ادامه می دهد: ابالفضل العبّاس، نافذ البصیره است، برای این که به طور کامل و تام بصیر شده، چون به طور کامل و تام، اوّل امام را می‌شناسد، دوم مطیع امام است. چون اگر نمی‌شناخت، مطیع هم نبود. وقتی می‌گوید: می‌خواهم به جنگ بروم، سینه‌ام دیگر تحمّل ندارد. حضرت می‌فرمایند: اوّل برو آب بیار، می‌گوید: چشم. مطیع است.

آیت الله قرهی در پایان می گوید: اطاعت به جایی می‌رسد که وقتی انسان از امام، نورانیّت می‌گیرد، می‌فهمد هیچ موقع مقدّم بر امام نیست. حتّی در خوردن آب هم همین است. وقتی ما تشنه‌ی تشنه شویم، شاید بعضی، امّا خیلی کم، بتوانند خودشان آب نخورند. ما در جنگ هم دیدیم که در محاصره‌هایی که عطش همه را گرفته و بعد یک طور باز شده و آبی آمده، دیگر اصلاً طرف متوجّه نیست که تحمّل کند دیگران بخورند، امّا بعضی‌ها هم بودند که اوّل خواستند دوستانشان آب بخورند.

آن قدر با شمشیر هندی بر شما می زنم تا دست از جنگِ با مولا و سرورم بردارید.

فضاپیمای کمتر از دو هفته قبل، با شیرجه‌ای مرگبار به ماموریتش پایان داد. این شیرجه مرگبار، پایانی بر ماموریت ۱۳ سالهاین کاوشگر در زحل بود. کاسینی که تا آخرین لحظات، یعنی زمانی که آنتن‌هایش ارتباط خود با زمین را از دست دادند، به مخابره‌ی اطلاعات به مرکز کنترل ماموریت ادامه داد و با منفجرشدن در جو سیاره‌ی زحل به ماموریت خود خاتمه داد تا یکی از دراماتیک‌ترین پایان‌های ممکن را برای خود رغم بزند.

به گفته‌ی کارولین پورکو، دانشمند علوم سیاره‌ای و رئیس بخش تصویربرداری ماموریت فضاپیمای کاسینی:

دستاوردهای عمده ماموریت کاسینی بی‌شمارند.

لیندا اسپیلکر، دانشمند پروژه‌ی کاسینی از آزمایشگاه پیشرانش جت ناسا هم در کنفرانس خبری پایان ماموریت کاسینی گفت:

وقتی به ماموریت کاسینی نگاهی می‌اندازیم، ماموریتی را می‌بینیم که همچون ماراتنی ۱۳ ساله از اکتشافات علمی بوده است.

 باوجود اینکه کاسینی قادر بود از لحاظ فنی تا چندین سال آینده هم به‌خوبی وظایف علمی خود را انجام دهد؛ اما مسئله‌ی کمبود سوخت فضاپیما باعث شد که اعضای تیم ماموریت کاسینی، تصمیم بگیرند قبل از کنترل خارج شدن کاسینی به ماموریتش پایان دهند. با از کنترل خارج شدن کاسینی، این احتمال وجود داشت که کاسینی موجب آلودگی دو قمر زحل شود که تصور می‌شود دارای شرایط سکونت پذیری یا حتی حیات بالقوه باشند. به این ترتیب، کاسینی برای جلوگیری از نشت آلودگی میکروبی (زمینی)، بر فراز جو غول گازی منهدم ‌شد. خبری که عصر روز جمعه (۲۴ شهریور) به صورت رسمی از سوی ناسا اعلام شد.

در ادامه با برخی از بهترین تصاویر ماموریت کاسینی با زومیت همراه باشید.

کاسینی در ۱۲ اوت ۲۰۰۹، به نخستین فضاپیمایی تبدیل شد که قادر به ثبت تصویری نزدیک از اعتدال در زحل شد. اعتدال به زمانی گفته می‌شود که خورشید از دید ما از نقطه‌ی استوای سیاره عبور می‌کند. تصویری که مشاهده می‌کنید، یک تصویر موزاییک است که از ترکیب چندین تصویر دیگر در خلال ۸ ساعت تصویربرداری پیاپی کاسینی ساخته شده است. در این تصویر به خوبی رنگ‌ها و ویژگی‌های حلقه‌های غول گازی قابل مشاهده‌اند. در این تصویر حتی می‌توانید، نگاهی به حلقه‌های زحل بیندازید که از سایه گذر می‌کنند.

طوفان چرخشی عظیمی در قطب شمال زحل رخ می‌دهد که حدود ۲۰۱۱ کیلومتر وسعت دارد و ابرهای آن با سرعتی بیش از ۵۳۰ کیلومتر در ساعت حرکت می‌کنند. تصویری که مشاهده می‌کنید، با استفاده از ابزار طیف نگار مادون‌قرمز کامپوزیتی کاسینی در تاریخ ۲۷ نوامبر ۲۰۱۲ به ثبت رسیده است و یکی از نخستین نماهایی است که ما قادر به مشاهده قطب شمال زحل بوده‌ایم.

باید توجه داشته باشید که این رنگ‌ها، درواقع رنگ‌های واقعی طوفان را نشان نمی‌دهند، قرمز نمایانگر ابرهای پایین و سبز نمایانگر ابرهای فوقانی غول گازی است. به گفته محققان ناسا، این طوفان تنها بخشی از گل رُزی عظیم است. به نظر می‌رسد، ناسا در این مورد سعی کرده محتاط باشد، در واقع به نظر می‌رسد که ما با این تصویر خیره‌کننده کاسینی به دوزخی عظیم پای گذاشته‌ایم.

نمایی که از ابرهای نیمکره‌ی شمالی زحل مشاهده می‌کنید، ترکیبی از چندین تصویر ابزار طیف نگار مادون‌قرمز کامپوزیتی کاسینی است که در تاریخ ۲۰ ژوئیه ۲۰۱۶ توسط دوربین زاویه باریک کاسینی به ثبت رسیده‌اند. این دوربین مجهز به فیلترهای حساس به نور مادون‌قرمز است که می‌تواند نحوه‌ی جذب نور یا تجزیه‌ی نور خورشید یا متان را در جو زحل نشان می‌دهد. تصویری که می‌بینید، به‌مانند نقاشی هنرمندانه‌ای است که این فضاپیمای دوست‌داشتنی با دوربین‌های خود موفق به شکارش شده است.

تصویری که مشاهده می‌کنید، از قمر انسلادوس است که تصویر موزاییکی از ۲۱ تصویر ثبت شده در پروازهای کاسینی ۹ مارس و ۱۴ ژوئن ۲۰۰۵ است. به لطف کاسینی امروز می‌دانیم که انسلادوس دارای یک اقیانوس زیرسطحی است و ممکن است که دارای نوع حیات میکروبی است. کاسینی همیشه به خاطر تصاویر بی‌شمارش از زحل شناخته می‌شود که محبوب‌ترین آن‌ها، همان تصاویری هستند که کاوشگر از اقمار زحل به خصوص انسلادوس به ثبت رسانده است.

در اینجا نمایی از یکی دیگر از اقمار زحل، یعنی تیتان را مشاهده می‌کنید. دنیای با دریاچه‌های متان در سطحش. تیتان بزرگ‌ترین قمر زحل محسوب می‌شود از سیاره‌ی عطارد بزرگ‌تر است. در این تصویر کامپوزیتی که در تاریخ ۱۳ نوامبر ۲۰۱۵در خلال یکی از پروازهای کاسینی به ثبت رسیده، ما قادر به مشاهده بخشی از ابرهای بخار و سطح این قمر هستیم.  

تصویر گیفی که مشاهده می‌کنید، در واقعی ویدئویی متشکل از هشت فریم است که در سال ۲۰۱۲ ثبت شده است که به خوبی طوفان‌های شش‌وجهی قطب شمال زحل با مرکزی تیره که در واقع چشم بزرگ طوفان است را می‌شد، این چشم طوفان حدود ۵۰ برابر بزرگ‌تر از همتایان زمینی خود است.

شهرت زحل به دلیل حلقه‌هایش است. در تصویری که مشاهده می‌کنید، در حالی که سیاره به تاریکی فرو می‌رود، می‌توانیم حلقه‌هایش را در نور خورشید ببینیم. سایه‌ی زحل روی حلقه‌هایش است و برخی از نور خورشید به سوی نیمه‌‌ی تاریک غول گازی منعکس می‌شود. با وجود سیاه و سفید بودن این تصویر، به خوبی می‌توانید شکل خاکستری تیره در قسمت پایین تصویر و همچنین سایه‌ی تیره‌تر در قسمت چپ را مشاهده کنید.

در این عکس کامپوزیتی که در تاریخ ۶ می ۲۰۱۲، به ثبت رسیده است، می‌توانیم زرگ‌ترین قمر زحل، تیتان را مشاهده کنیم که در اطراف سیاره خود می‌چرخد. این تصویر ترکیبی فوق‌العاده خیره‌کننده است، به‌نحوی‌که می‌توانید مشاهده کنید که حلقه‌های زحل از میانه قمر تیتان عبور کرده‌اند. همچنین این تصویر که رنگ‌های طبیعی زحل را نشان می‌دهد، می‌تواند به ما امکان مشاهده‌ای دقیق‌تر از این غول گازی بدهد.

در اینجا نمایی از قمرهای درون زحل، پان داریم. پان قمر کوچکی به عرض ۲۳ کیلومتر است که دارای حلقه‌هایی در ناحیه استوای خود است. در این تصور کاسینی، این قمر چوپان زحل (اقماری که سبب پدید آمدن شکاف‌های زحل می‌شوند) اشکال جالبی را نشان می‌دهد که می‌توان آن را به گردو، راویولی (نوعی غذایی ایتالیایی) و حتی نارنجک دستی تشبیه کرد که تصور ما از اقمار را کاملا تغییر داده است، ما همیشه اقمار را اجرامی کروی فرض می‌کردیم.

دیگر وقتش رسیده به خودمان نگاه کنیم، ببینید، چقدر کوچک هستیم! تصویری که مشاهده کنید، یکی از مشهورترین تصاویر کاسینی موسوم به «روزی که زمین لبخند زد» است. کاسینی این تصویری دیدنی را در تاریخ ۱۹ ژوئیه ۲۰۱۳ از فاصله‌ای حدود ۱۴۴۸ میلیون کیلومتری به ثبت رسانده است. در این تصویر حتی می‌توانید نقطه سفید بسیار کوچکی را مشاهده کنید که همان ماه است. چنین نمایی تنها به ما یادآوری می کنه که ما در جهان چقدر کوچک هستیم. لورن گراش خبرنگار نجوم The Verge، در این مورد به نکته خوبی اشاره کرده است. او در پست خود نوشت:

باورکردنی نیست که کاوشگری به‌اندازه‌ی یک اتوبوس می‌تواند چنین تصویری را از فاصله‌ای صدها میلیون کیلومتری به زمین مخابره کند. این تصویر داستان خارق‌العاده‌ای هم پشت خود دارد. پس از این تصویر بسیاری تشویق به دیدن زحل و امواجش شدند. بنابراین، این تصویر حقیقتا پرتره‌ای از خود ماست.

و تصویر آخر چیزی نیست، جز لحظه‌‌ شروع یکی از موفق‌ترین ماموریت‌های فضایی تاریخ: یعنی ۱۵ اکتبر سال ۱۹۹۷. کاوشگر کاسینی در آن روز ساعت ۴:۴۳دقیقه به وقت شرقی از ایستگاه نیروی هوایی کیپ کاناورال فلوریدا به فضا پرتاب شد تا سفر هفت ساله خود به سوی زحل، مرموزترین مقصد ما در منظومه شمسی را آغاز کند.

 باستان شناسان به تازگی در جریان حفاری در بندر وادی الجارف موفق به کشف یک نسخه پاپیروس قدیمی شده اند که در آن شیوه ساخت قایق‌های مصری، کانال و شیوه استفاده از جریان آب برای هدایت قایق‌ها و حمل سنگ‌های گرانیتی بزرگ توضیح داده شده است.

نحوه ساخت هرم بزرگ و جابه جایی سنگ‌هایی از جنس آهک و گرانیت با وزن تقریبی ۲ و نیم تن به مسافت ۵۰۰ مایل از معدن استخراج سنگ تا محوطه ساخت هرم‌ها همیشه جزو شگفتی و مواردی بی پاسخ قطعی برای دانشمندان بوده است، اما به تازگی یک پاپیروس ارزشمند معمای مجهول اهرام را حل کرده است.

با وجود ساخت اهرام توسط انسان‌ها و وجود نشانه‌های فراوان در این زمینه، اما گروهی از دوستداران فرضیه‌های موجود‌های فضایی، ساخت هرم‌ها را به موجودات فضایی نسبت داده و اعتقاد دارند مصریان باستانی با حیات فرازمینی در ارتباط بوده اند.

در ساخت هرم فرعون خوفو در ۲ هزار و ۶۰۰ سال پیش از میلاد مسیح از بلوک‌های سنگی از جنس آهک و گرانیت استفاده شده و وزن تقریبی کل بنا افزون بر ۱۷۰ هزار تن است.

کشف جدید نشان می‌دهد، مصریان در عصر برنز موفق به ساخت قایق‌هایی مخصوص شده و آن‌ها را در کانال‌های آبی هدایت می‌کردند تا به محوطه‌های کارگاهی برسند.

باستان شناسان برآورد کرده اند، اگر اکنون انسان‌ها می‌خواستند هرم بزرگ جیزا را شبیه سازی کنند به رقمی بیش از ۶۵۰ میلیون پوند برای سرمایه گذاری و اجرای طرح نیاز داشتند.

علاوه بر قایق‌های انتقال دهنده سنگ ها، مصریان باستان که به جهان پس از مرگ اعتقاد داشتند، قایقی مخصوص زندگی در جهان دیگر برای فرعون خوفو طراحی و ساخته بودند که ویژگی‌های منحصربه فردی دارد و دانشمندان امروزه با استفاده از اسکن لیزری سه بعدی به بررسی شیوه ساخت آن پرداخته اند.

بررسی پاپیروس، کانال‌های آبی و شیوه استخراج و نصب بلوک‌های سنگی توسط تیم متخصص به هدایت مارک لنر، باستان شناس برجسته در حال انجام است.

کارشناسان همچنین اعتقاد دارند یک راه آبی از معدن سنگ تا زیربنای هرم گیزا وجود داشته و به دنبال رد یابی بقایای این کانال مهم هستند که بلوک‌های سنگی توسط آن جابه جا می‌شده است.

گروهی از دانشمندان به شبیه سازی شیوه حمل و نقل بلوک‌های سنگی از معدن تا نزدیک محوطه هرم‌ها پرداخته و امکان پذیر بودن حمل سنگ توسط قایق را اثبات کرده اند.

پژوهش‌ها در زمینه فناوری ساخت قایق‌های باستانی مصری که قادر به تحمل وزن سنگ‌های سنگین بوده است توسط دانشمندان ادامه دارد.

شرکت SpaceX با نام کامل Space Exploration Technologies یک شرکت آمریکایی تولیدکننده‌ی تجهیزات و ماشین‌آلات صنعت هوافضا است. مرکز این شرکت در هاوتهورن (Hawthorne) کالیفرنیا واقع است. موسس اسپیس ایکس، کارآفرین سرشناس آمریکایی ایلان ماسک (Elon Musk) است. او هدف از تاسیس این شرکت را کاهش هزینه‌ی حمل و نقل‌های فضایی و اجرای پروژه‌ی اسکان بشر در مریخ عنوان کرده است. از محصولات و پروژه‌های اصلی این شرکت می‌توان سری موشک‌های فالکون و فضاپیماهای دراگون را نام برد. هر دوی این پروژه‌های در حال حاضر بهموفقیت رسیده و محموله‌های مختلف را به مدار زمین ارسال می‌کنند.

تاریخچه تاسیس

در سال ۲۰۰۱، ایلان ماسک طرحی مفهومی با نام Mars Oasis ارائه کرد. هدف این پروژه، ساخت یک گلخانه‌ی کوچک برای پرورش گیاه در سیاره‌ی مریخ بود. او برای جذب نظر مردم و سازمان فضایی ناسا، تصمیم گرفت تا تعدادی راکت ارزان‌قیمت از روسیه خریداری کند؛ اما سفر او به این کشور بی‌نتیجه بود و ماسک نتوانست موشک‌هایی با قیمت مناسب پیدا کند.

در نهایت اون تصمیم گرفت که موشک‌های ارزان‌قیمت را در کشور خود بسازد. ماسک با بررسی‌های اولیه متوجه شد که قیمت مواد اولیه‌ی به کار رفته در تولید یک موشک، تنها ۳ درصد از مبلغ آن را شامل می‌شود. او در نهایت به این نتیجه رسید که می‌توان با تغییر ساختار شرکت تولید کننده و استفاده از فناوری‌های ماژولار، قیمت تمام شده‌ی موشک‌ها را تا یک دهم کاهش داد و باز هم سود ۷۰ درصدی داشت. پس از مطالعات اولیه، کار اسپیس ایکس با تولید ساده‌ترین نمونه‌ی موشک‌های فضایی شروع شد. این تصمیم برای جلوگیری از درگیر شدن در طراحی و تولیدات پیچیده و ورشکستگی شرکت تازه تاسیس گرفته شد.

در سال ۲۰۰۲، ماسک به دنبال نیرو برای شرکت جدیدش بود. اولین نفری که با ماسک مصاحبه کرد، تام مولر بود. با پیوستن تام مولر به ایلان ماسک، شرکت SpaceX به‌صورت رسمی تاسیس شد. مانند بسیاری از شرکت‌های تازه تاسیس، اسپیس ایکس نیز روزهای ابتدایی را در یک گاراژ در ال سگوندو کالیفرنیا سپری کرد.

شرکت اسپیس ایکس تا کنون رشد سریعی را تجربه کرده است. این شرکت در سال ۲۰۰۲ تاسیس شد، در سال ۲۰۰۵ حدود ۱۶۰ کارمند داشت و تعداد کارمندان آن تا سال ۲۰۱۰ به ۱۱۰۰ نفر رسید. تعداد کارمندان این شرکت در حال حاضر نزدیک به ۶ هزار نفر است. ایلان ماسک در یک سخنرانی در سال ۲۰۱۶ اعلام کرد که به خاطر پروژه‌های انجام شده پیرامون تکنولوژی سلاح‌های پیشرفته، این شرکت تنها می‌تواند کارمندان آمریکایی استخدام کند.

تا پایان سال ۲۰۱۲، این شرکت حدود ۴۰ پرتاب به فضا داشت که درآمدی حدود ۴ میلیارد دلار را عاید آنها کرد. بسیاری از این قراردادهای فضایی هنوز برای این شرکت درآمد ایجاد می‌کنند. مشتریان اسپیس ایکس، از انواع مختلف تجاری تا دولتی (مانند NASA) هستند. تا سال ۲۰۱۳، این شرکت حدود ۵۰ قرارداد پرواز در آینده داشته که دو سوم آنها مربوط به مشتریان تجاری بوده‌اند.

اهداف

یکی از اهداف تاسیس اسپیس ایکس، کاهش هزینه‌ی سفرها و نقل و انتقالات فضایی بوده است. ماسک تصمیم دارد هزینه‌ی سفرهای فضایی را تا یک دهم کاهش دهد. آنها برای حمل و نقل فضایی نیز برنامه‌ای جدی دارند تا قیمت انتقال هر کیلوگرم بار به فضا را تا ۱۱۰۰ دلار کاهش دهند.

از دیگر اهداف مهم تاسیس این شرکت، توسعه‌ی سیستم پرتاب قابل بازیافت بوده است. این شرکت آزمایشات متعددی برای تحقق این هدف انجام داده و به نتایج مثبتی نیز رسیده است. آنها قصد دارند سیستمی طراحی کنند که موشک پرتاب شده به فضا که در مدار زمین قرار گرفته، بتواند به ایستگاه پرتاب بازگشته و برای پرتاب مجدد آماده شود. توسعه‌ی این پروژه نیازمند طراحی و ساخت موشک‌های پیشرفته و همچنین آماده‌سازی ایستگاه‌های پرتاب برای انجام چند پرتاب متوالی است. در مصاحبه‌ای که یکی از مدیران این شرکت در سال ۲۰۱۳ انجام داده عنوان شده است که در صورت نهایی شدن این پروژه، می‌توان هزینه‌ی پرتاب موشک به فضا را تا ۷ میلیون دلار کاهش داد که دستاوردی قابل توجه است.

ایلان ماسک در مصاحبه‌ای که در سال ۲۰۱۱ انجام داده، یکی دیگر از اهداف خود را، محقق کردن سفرهای فضایی به سیاره‌ی مریخ عنوان کرده است. او در سال ۲۰۱۰ تحقیقاتی انجام داد و به این نتیجه رسید که می‌توان سیاره‌ی مریخ را برای زندگی انسان‌ها آماده کرد. در ژوئن ۲۰۱۳، ماسک پروژه‌ای بزرگ در این زمینه مطرح کرد. این پروژه (Interplanetary Transport System) متشکل از موشک‌ها، ایستگاه‌های فضایی و کپسول‌های فضایی پیشرفته است که توانایی حمل مسافر به مریخ و بازگشت آنها به زمین را دارند. در سال ۲۰۱۴، جین شاتول مدیر عملیاتی اسپیس ایکس اعلام کرد که به محض آماده شدن پروژه‌های falcon Heavy و Dragon 2 تمرکز مهندسان این شرکت بر پیاده‌سازی پروژه‌ی مریخ خواهد بود.

ماشین آلات و تجهیزات فضایی

اسپیس ایکس در حال حاضر ۲ نوع موتور موشک تولید می‌کند. موتورهای مرلین (Merlin) که با سوخت کروزین یا نفت سفید کار می‌کنند و موتورهای نوع دوم کمکی یا پیشرانه که با نام دراکو (Draco/SuperDraco) شناخته شده و سوخت هایپرگل دارند. سوخت هایپرگل که در صنایع فضایی استفاده می‌شود، ترکیبی از ۲ ماده است که بدون نیاز به عاما محرک مانند جرقه و تنها با قرار گرفتن مواد تشکیل دهنده در کنار هم فعال می‌شود. موتورهای مرلین هر ۲ سری موشک اصلی اسپیس ایکس یعنی فالکون ۹  و Falcon Heavy را می‌رانند. از دیگر محصولات این شرکت می‌توان به فضاپیمای Dragon اشاره کرد. این فضاپیما که توسط فالکون ۹ به فضا پرتاب می‌شود، برای حمل بار در ارتفاع پایین مدار زمین به کار می‌رود. محصول دیگر این خانواده، Dragon 2 است که برای حمل مسافر به فضا در حال آماده‌سازی است.

موتور موشک

اسپیس ایکس از ابتدای تاسیس، ۳ سری موتور موشک تولید کرده است. خانواده‌ی مرلین و کسترل (Kestrel) که برای پرتاب موشک‌ها به کار می‌روند و خانواده‌ی دراکو که وظایف کنترلی و پیشرانه بر عهده دارند. این شرکت در حال حاضر مشغول توسعه‌ی ۲ موتور جدید به نام‌های سوپردراکو و رپتور (raptor) است.

موتورهای خانواده‌ی مرلین از اکسیژن مایع (LOX) و نفت تصویه شده (RP-1) به عنوان سوخت استفاده می‌کنند. طراحی اصلی این موتورها به‌گونه‌ای است که برای بازگشت به زمین و سطح دریا و استفاده‌ی مجدد قابل بهره‌برداری باشند.

موتورهای کسترل تغذیه‌ی سوخت با فشار دارند و از سوختی مشابه مرلین استفاده می‌کنند. معماری آنها شبیه خانواده‌ی مرلین است و تنها تفاوت این دو، نبود پمپ توربو در سری کسترل است. این موتورها به جای پمپ توربو از فشار مخزن استفاده می‌کنند. جنس مواد به کار رفته در نازل این موتورها، آلیاژ نیوبیوم تقویت شده است.

موتورهای شتابی دراکو، از مونومتیل هیدرازین به همراه نیتروژن تتروکساید به عنوان سوخت استفاده می‌کنند. این موتورها در هر بار شتاب‌دهی، ۴۰۰ نیوتون شتاب وارد می‌کنند. استفاده‌ی اصلی از خانواده‌ی دراکو، در فضاپیماهای دراگون است. این موتورها در فضاپیماهای مذکور نقش سیستم کنترل واکنش دارند. موتورهای در حال ساخت سوپردراکو، قدرت و شتاب بیشتری داشته و برای توسعه‌ی سیستم پرتاب و فرود فضاپیمای Dragon 2 آماده می‌شوند.

موشک‌های فالکون

از سال ۲۰۱۰، تمرکز اصلی SpaceX روی موشک‌های فالکون بوده است. اولین محصول این سری، فالکون یک بود که به عنوان یک نمونه‌ی اولیه، در سال ۲۰۰۸ پروازی موفقیت‌آمیز برای رساندن محموله به مدار زمین در ارتفاع پایین داشت. عضو بعدی خانواده‌ی فالکون که پیشرفته‌تر نیز هست، فالکون ۹ نام دارد. این موشک میان‌رده توانایی حمل ۲۲۸۰۰ کیلوگرم بار به مدار زمین را دارد. رقیبان اصلی این موشک، Delta IV شرکت بوئینگ و Atlas V شرکت ULA هستند.

اواین پرتاب فالکون ۹ در ۴ ژوئن سال ۲۰۱۰ انجام شد. اولین پرتاب تجاری این محصول نیز  در ۲۲ می سال ۲۰۱۲ انجام شد که در نتیجه‌ی آن فالکون ۹ به عنوان اولین فضاپیمای تجاری شناخته شد که توانسته بود محموله‌ای را به ایستگاه بین‌المللی فضایی تحویل دهد. تا مارس سال ۲۰۱۷، موشک‌های فالکون ۹ تعداد ۳۰ ماموریت موفق و ۲ شکست را پشت سر گذاشته‌اند. یکی از شکست‌های این موشک‌ها بلافاصله پس از پرتاب و دیگری در زمان آماده‌سازی و سوخت‌گیری پیش از پرتاب بوده است.

در سال ۲۰۱۱، شرکت اسپیس ایکس توسعه‌ی محصول جدید خود با نام Falcon Heavy را شروع کرد. این موشک متشکل از ترکیب ۳ تایی بخش اصلی فالکون ۹ و ۲۷ موتور مرلین 1D است. بخش اول این موشک توانایی حمل ۶۳۹۵۷ کیلوگرم بار را دارد. در صورت موفقیت پروژه و نهایی شدن تولید این موشک، Falcon Heavy به عنوان قدرتمندترین موشک جهان شناخته خواهد شد. گفته شده اولین پرواز این موشک در ماه نوامبر سال جاری انجام خواهد شد.

کپسول‌های دراگون (Dragon)

اسپیس ایکس در سال ۲۰۰۵ اعلام کرد که قصد دارد تا پایان دهه، برنامه‌ای فضایی-تجاری در زمینه‌ی حمل و نقل انسان به فضا اجرا کند. محصول نهایی این پروژه، فضاپیماهای مخروطی دراگون هستند که توانایی حمل بار یا حداکثر ۷ فضانورد را به مدار زمین و بالاتر از آن دارند. ناسا در سال ۲۰۰۶ اعلام کرد که اسپیس ایکس به عنوان طرف قرارداد برای حمل بار و مسافر به ایستگاه فضایی بین‌المللی انتخاب شده است.

اولین پروژه‌ی آزمایشی این فضاپیماها در سال ۲۰۱۰ انجام شد. نمونه‌ای که در آن پرواز استفاده شده بود، فاقد سپر حرارتی و دیگر المان‌های اصلی یک سفر فضایی بود؛ اما تمامی شرایط لازم برای آزمایش اولیه‌ی آن فراهم شده بود. اولین پرواز واقعی خانواده‌ی دراگون در دسامبر سال ۲۰۱۰ و با دومین پرتاب فالکون ۹ انجام گرفت. در این پرواز، فضاپیمای مورد نظر پس از ۲ بار گشتن به دور زمین و انجام دادن تمام ماموریت‌های پیش‌بینی شده، به سطح سیاره بازگشت.در سال ۲۰۱۲، دراگون به عنوان اولین فضاپیمای تجاری که توانسته محموله‌‌ی باری به ایستگاه فضایی بین‌المللی ببرد، معرفی شد.

در آوریل سال ۲۰۱۱، ناسا قراردادی ۷۵ میلیون دلاری با اسپیس ایکس امضا کرد و به این شرکت ماموریت داد تا کپسول‌های دراگون را برای حمل مسافر به فضا بهینه‌سازی کند. گفته شده این شرکت قصد دارد در نوامبر سال جاری، سری دراگون ۲ فضاپیمای خود را به فضا پرتاب کند. در سال ۲۰۱۸ نیز نسخه‌ی مسافربر این فضاپیما، فضانوردان آمریکایی را به ایستگاه فضایی بین‌المللی خواهد برد. 

شرکت اسپیس ایکس در فوریه‌ی سال جاری اعلام کرد که ۲ توریست فضایی تاکنون برای سفر رفت و بازگشتی به ماه اعلام آمادگی کرده‌اند. این شرکت قصد دارد این داوطلبان را با کپسول‌های دراگون به فضا بفرستد. در کنفرانس خبری که در این مورد برگزار شد، ایلان ماسک اعلام کرد که هزینه‌ی این سفر توریستی کمتر از هزینه‌ی ارسال فضانورد به ایستگاه فضایی بین‌المللی خواهد بود برای هر توریست، هزینه‌ی ۷۰ میلیون دلار در نظر گرفته شده است. گفته شده این پروژه تا پایان سال ۲۰۱۸ اجرا خواهد شد.

مرکز تحقیق و توسعه

مرکز تحقیق و توسعه‌ی شرکت اسپیس ایکس به صورت فعال در پیشبرد پروژه‌های متنوع این شرکت فعالیت می‌کند. بخش اعظمی از این پروژه‌ها به تولید وسایل نقلیه‌ی فضایی با قابلیت استفاده‌ی مجدد مربوط می‌شود. بخش دیگر به سیستم‌های حمل و نقل بین سیاره‌ای و دیگر پروژه‌ها نیز به شبکه‌های ارتباطات مخابراتی جهانی اختصاص دارند. این شرکت برای پیشبرد اهداف تحقیقاتی خود، ابزارهای متنوعی داشته و ابزارهای جدیدی را نیز ابداع می‌کند. به‌عنوان مثال آنها در سال ۲۰۱۵ از نر‌م‌افزار اختصاصی آنالیز دینامیک سیالات خود رونمایی کردند.

سیستم حمل و نقل فضایی با قابلیت استفاده‌ی مجدد اسپیس ایکس، بخش اولی و اصلی موشک فالکون ۹ را با استفاده از سیستم پیشران خود به محل پرتاب بازمی‌گرداند. اولین آزمایش موفق این شرکت در این زمینه، در دسامبر سال ۲۰۱۵ محقق شد.

سیستم‌های انتقال مسافر و بار بین سیاره‌ای نیز از چشم‌اندازهای طولانی‌مدت ایلان ماسک برای این شرکت هستند. او قصد دارد فناوری و منابع لازم برای اسکان انسان‌ها در کره‌ی مریخ را فراهم کند. ماسک در یک مصاحبه اعلام کرده که قصد دارد سال‌های انتهایی عمرش را روی سیاره‌ی مریخ بگذارند. او اعتقاد دارد حداکثر تا سال ۲۰۳۵، هزاران موشک و فضاپیما برای انتقال میلیون‌ها انسان به سیاره ی مریخ و شروع یک زندگی جدید به پرواز در خواهند آمد.

از دیگر پروژه‌های تحقیق و توسعه‌ی اسپیس ایکس می‌توان به تلاش برای عرضه‌ی اینترنت ماهواره‌ای برای تمامی مردم جهان اشاره کرد. آنها اجازه‌ی تست پروژه‌ای برای به راه انداختن شبکه‌ای متشکل از ۴ هزار ماهواره را کسب کرده‌اند. این ۴ هزار ماهواره شبکه‌ای ایجاد خواهند کرد که می‌تواند تمام افراد جهان را به اینترنت متصل کند. گفته شده اولین نمونه‌‌های آزمایشی این پروژه تا پایان سال ۲۰۱۷ اجرایی خواهند شد و شروع نهایی آن نیز تا سال ۲۰۲۰ تخمین زده شده است.

پروژه‌ی بلندپروازانه‌ی دیگر SpacX و ایلان ماسک، هایپرلوپ نام دارد. این شرکت ابتدا مسابقه‌ای به منظور طراحی این سیستم حمل و نقل تونلی برگزار کرد که تیم‌های متعددی در آن شرکت داشتند. ایلان ماسک اعتقاد دارد با پیشرفت این پروژه، می‌توان آن را در سیاره‌ی مریخ پیاده‌سازی کرده و به عنوان سیستم حمل و نقل اصلی در آینده از آن استفاده کرد.

مراکز و زیرساخت‌های عملیاتی

اسپیس ایکس در حال حاضر ۳ مرکز اصلی پرتاب موشک دارد. این مراکز در دماغه کاناورال ایالت فلوریدای آمریکا، مرکز نیروی هوای Vandenberg در شهر لامپوک کالیفرنیا و مرکز فضایی کندی در جزیره‌ی مریت فلوریدا واقع هستند.

مرکز Cape Canaveral برای پرتاب موشک‌های فالکون ۹ استفاده می‌شود. این مرکز توانایی پرتاب موشک‌های Falcon Heavy را ندارد. اسپیس ایکس برای آماده کردن این مرکز به منظور آزمایش سیستم‌های قابل بازیافت، مرکز پرتاب Launch Complex را بهبود داده و اکنون نام Landing Zone 1 را برای آن انتخاب کرده است.

مرکز وندنبرگ که توانایی پرتاب موشک‌های فالکون ۹ و فالکون هوی را دارید، به منظور رساندن محموله به مدارهای قطبی استفاده می‌شود. این مرکز برای پرتاب‌های با ارتفاع پایین مناسب نیست.

مرکز کندی از سال ۲۰۱۳ توسط اسپیس ایکس توسعه داده شده است. ناسا در آن سال اعلام کرده بود که اسپیس ایکس را به عنوان مستاجر در این مرکز تایید کرده است. این شرکت قصد دارد مرکز را برای پرتاب موشک‌های اصلی خود آماده کند.

اسپیس ایکس در حال ساخت و توسعه‌ی یک مرکز پرتابی دیگر نیز هست که عنوان شده این مرکز فقط برای پروازهای تجاری استفاده خواهد شد. ساخت مرکز برونزویل (brownsville) از سال ۲۰۱۴ شروع شده است.

از دیگر مراکز ساخت و توسعه‌ی این شرکت نیز می‌‌توان مرکز ساخت نمونه‌ی اولیه‌ی ماهواره را نام برد. اسپیس ایکس که قصد ورود به بازار ماهواره‌ها و اینترنت ماهواره‌ای را دارد، کارخانه‌ی خود را در سیاتل واشنگتن بنا خواهد کرد. در حال حاضر این شرکت زمینی دیگر به وسعت ۷۴۰ متر مربع را نیز در ایروین کالیفرنیا خریداری کرده تا برای پروژه‌های ارتباط ماهواره‌ای از آن استفاده کند.

دستاوردها

دستاورهای اصلی شرکت اسپیس ایکس در سال‌های فعالیت عبارتند از:

• پرتاب اولین موشک فضایی با سوخت مایع که تنها با سرمایه‌گذاری خصوصی ساخته شده است. (فالکون یک - ۲۸ سپتامبر سال ۲۰۰۸)
• اولین شرکت خصوصی که توانسته فضاپیمایی را به فضا پرتاب کند و پس از چرخیدن به دور زمین، آن را بازگرداند. (پرواز دوم فالکون ۹ - ۹ دسامبر ۲۰۱۰)
• اولین شرکت خصوصی که یک فضاپیما به ایستگاه فضایی بین‌المللی ارسال کرده است. (پرواز سوم فالکون ۹ - ۲۵ می ۲۰۱۲)
• اولین شرکت خصوصی که ماهواره‌ای را به مدار هماهنگ با سرعت زمین ارسال کرده است. (پرواز هفتم فالکون ۹ - ۳ دسامبر ۲۰۱۳)
• اولین فرود موفقیت‌آمیز بخش اول موشک روی سکوی زمینی (پرواز بیستم فالکون ۹ - ۲۲ دسامبر ۲۰۱۵)
• اولین فرود موفقیت‌آمیز بخش اول موشک روی سکوی آبی (پرواز بیست و سوم فالکون ۹ - ۸ آوریل ۲۰۱۶)
• اوین پرواز و فرود موفقیت آمیز موشک دست دوم (پرواز سی و دوم فالکون ۹ - ۳۰ مارس ۲۰۱۷)

  

بزرگترین شکست‌های تاریخ اسپیس ایکس

شرکت اسپیس ایکس نیز مانند دیگر شرکت‌های بزگر دنیا در دوران فعالیت با مشکلات متعددی روبرو بوده و شکست‌هایی نیز داشته است.

در مارس سال ۲۰۱۳، فضاپیمای دراگون که وارد مدار زمین شده بود، با مشکلاتی در بخش موتورهای رانشی روبرو شد. به خاطر گرفتگی لوله‌های سوخت‌رسانی، کنترل فضاپیما دشوار شده بود. مهندسان اسپیس ایکس به‌صورت از راه دور مشکل را برطرف کردند. به خاطر مشکل پیش آمده، فضاپیما یک روز دیرتر به مقصد خود یعنی ایستگاه فضایی بین‌المللی رسید.

در ماه ژوئن سال ۲۰۱۵، یک کپسول دراگون سوار بر موشک فالکون ۹ به فضا پرتاب شد تا محموله‌ای را به ایستگاه فضایی تحویل بدهد. ۲ دقیقه و ۱۹ ثانیه پس از پرتاب موشک، افت فشار هلیوم در آن گزارش شد و ابری از بخار در بیرون بخش دوم موشک مشاهده شد. پس از چند ثانیه بخش دوم موشک منفجر شد. بخش اول چند ثانیه به پرواز خود ادامه داد تا این که به خاطر نیروهای آئرودینامیکی ارتباط خود را از دست داد و کپسول نیز پرتاب شده و از انفجار نجات یافت. البته کپسلو حاوی محموله نیز در اثر برخورد بعدی از بین رفت.

در سپتامبر سال ۲۰۱۶، یک موشک فالکون ۹ در جریان سوختگیری اولیه برای آزمایش‌های پیش از پرتاب منفجر شد. محموله‌ی این موشک که ماهواره‌ی ۲۰۰ میلیون دلاری Spacecom Amos-6 بود نیز به طور کامل نابود شد. ایلان ماسک این حادثه را پیچیده‌ترین و سخت‌ترین شکست شرکت نامید. این حادثه باعث شد که شرکت به مدت ۴ ماه فعالیت‌های خود را تعلیق کرده و به دنبال کشف علل آن باشد.

خلاصه‌ای از زندگی ایلان ماسک، موسس و مدیرعامل اسپیس ایکس

ایلان ماسک در ۲۸ ژوئن سال ۱۹۷۱ در پرتوریای آفریقای جنوبی به دنیا آمد. او از سن ۱۰ سالگی علاقه‌ی خود به دنیای فناوری را نشان داد و در ۱۲ سالگی توانست پایه‌های برنامه‌نویسی را بیاموزد. اولین محصول او یک بازی کامپیوتری با نام Blastar بود که کدهای آن را به قیمت ۵۰۰ دلار به یک مجله‌ی کامپیوتری فروخت. او پیش از ۱۸ سالگی به کانادا رفت و به خاطر این که مادری کانادایی داشت توانست مجوز شهروندی این کشور را کسب کند.

ماسک در سال ۱۹۹۷ مدرک کارشناسی خود را در رشته‌ی فیزیک از کالج علوم و هنر دانشگاه پنسیلوانیا دریافت کرد. او یک مدرک اقتصاد نیز از دانشکده‌ی کسب و کار وارتون دریافت کرد. ماسک سپس به کالیفرنیا رفت تا مدرک دکترای خود را در علوم فیزیک کاربردی دریافت کند اما پس از ۲ سال دانشگاه را ترک کرد. او دلیل ترک دانشگاه را پیگیری علایق و ایده‌هایش در زمینه‌ی فناوری و خصوصا بازار رو به رشد خدمات اینترنتی دانسته است. او در سال ۲۰۰۲ شهروندی آمریکا را دریافت کرد.

ایلان ماسک در حال حاضر مدیرعامل شرکت‌هایی همچون اسپیس ایکس، تسلا و Neuralink است. او موسس شرکت‌های OpenAl، PayPal و Boring نیز هست.

سیستم BFR شرکت اسپیس‌ایکس، تأثیر مهمی بر توانایی سفر انسان به دیگر سیاره‌ها خواهد گذاشت. با این حال گویاایلان ماسک ایده‌های بسیار بهتری نیز در ذهن دارد و می‌خواهد از این راکت‌ برای سفرهای بین شهری و سفر به نقاط دوردست زمین استفاده کند.

اوایل هفته‌ی گذشته، ایلان ماسک، مدیرعامل شرکت اسپیس‌ایکس از برنامه‌های غیر منتظره برای فناوری انتقال میان سیاره‌ای شرکت خود صحبت کرد و شب گذشته در جریان نشست IAC‌ که در شهر آدلاید استرالیا برگزار شد، اطلاعات بیشتری در این خصوص ارائه کرد. اکنون مشخص است که این برنامه‌ی غیر منتظره، به سفر با سرعت بسیار بالا به نقاط مختلف زمین اشاره می‌کند.

ایلان ماسک در توییتر خود نوشت:

سفر به اغلب نقاط زمین در کمتر از ۳۰ دقیقه و سفر به هرجایی از این سیاره در کمتر از ۶۰ دقیقه. هزینه‌ی هر صندلی نیز می‌شود....

سیستم یکپارچه‌ی BFR می‌تواند فضانوردان را به ماه و مریخ ببرد؛ اما می‌تواند مدت زمانی را که برای سفر میان شهرهای مختلف لازم است، به شکل چشمگیری کاهش دهد. ایلان ماسک می‌گوید سیستم ‌BFR‌ می‌تواند در کمتر از یک ساعت، به هر نقطه‌ای از زمین سفر کند. با این راکت، جابه‌جایی بین شانگهای و نیویورک تنها ۳۹ دقیقه به طول می‌انجامد. مسافران می‌توانند تنها ظرف ۲۹ دقیقه، از لندن به دبی بروند یا در ظرف ۲۴ دقیقه، از لس آنجلس به تورنتو سفر کنند.

ایلان ماسک می‌گوید:

حداکثر شتابی که مسافران احساس می‌کنند، حدود 2g‌ یا 3g خواهد بود؛ اما در مسیری کاملاً بدون دردسر. در طول سفر، کاملاً احساس آرامش خواهید داشت، گویی به پیاده‌روی در پارک کوهستانی آمده‌اید. سفری آرام و بی‌خطر را در گرانش صفر تجربه می‌کنید تا زمانی که فرود بیایید.

مسئله‌ی بعدی، در مورد هزینه‌ی سفر با این راکت است. ایلان ماسک می‌گوید هزینه‌ی پرواز با این راکت‌ها در مقایسه با هواپیماهای فعلی، چندان گران نیست؛ اما اگر هر کدام از این دو را در مقیاس خود بررسی کنیم، به قیمت احتمالی هر صندلی این راکت پی می‌بریم. با توجه به مطالعه‌ای که به‌تازگی توسط نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا انجام شده است، هر راکت چندبار مصرف می‌تواند تا ۱۰۰ پرواز انجام دهد و این در حالی است که هواپیماهای مسافربری می‌توانند تا ۱۰ هزار بار پرواز کنند. با در نظر گرفتن این موضوع، به نظر می‌رسد که قیمت هر صندلی در این راکت‌ها، ۱۰ برابر بیشتر از هواپیماهای مسافربری خواهد بود.

شاید ایده پرداخت ۱۰ هزار دلار بابت بلیط یک سفر ۳۹ دقیقه‌ای از شانگهای به نیویورک کاملاً معقول به نظر برسد؛ اما ایلان ماسک نمی‌تواند این ایده را به‌صورت گسترده عملی کند و آن را در دسترس همگان قرار دهد؛ زیرا همه‌ی مردم پولدار نیستند و باید ابتدا هزینه‌ها کاهش یابند. این‌که ایلان ماسک توانسته است چنین ایده‌ایمطرح کند،‌ نشان از ذهن خلاق او دارد و مطمئناً به آن جامه‌ی عمل می‌پوشاند.

این فضاپیما در سفرهای زمینی، با حداکثر سرعت ۲۸,۹۶۵ کیلومتر برساعت حرکت می‌کند و طبق گفته‌های ایلان ماسک، در طول سفر احساس آسایش خواهید داشت. ایلان ماسک و شرکت اسپیس‌ایکس به زودی جزئیات بیشتری از این برنامه‌ی بلندپروازانه ارائه خواهند کرد.

مدتی است که دانشمندان و مردم، منتظر ارائه‌ی برنامه‌ی جامع اسپیس‌ایکس برای سفر به مریخ هستند. شب گذشته، بالاخره انتظارات به پایان رسید و ایلان ماسک، مدیرعامل و بنیان‌گذار شرکت اسپیس‌ایکس، در جریان نشست IAC که در شهر آدلاید استرالیا برگزار شد، در مورد برنامه‌های شرکت اسپیس‌ایکس برای سفر به مریخ، اطلاعاتی ارائه کرد. وی همچنین در مورد تغییرات طراحی راکت‌ها صحبت کرد و از قابلیت‌های راکت BFR پرده برداشت.

ایلان ماسک در جریان نشست IAC، باز هم بر زندگی انسان‌ها در چند سیاره تأکید کرد و از برنامه‌های خود در این خصوص سخن گفت. ایلان ماسک در مورد راکتی که قرار است در سیستم‌های انتقال میان سیاره‌ای مورد استفاده قرار گیرد، اطلاعاتی منتشر کرد. این راکت یا سیستم راکتی، نامی مشخص ندارد؛ اما در حال حاضر با اسم رمز BFR شناخته می‌شود که به «راکت بزرگ لعنتی» اشاره دارد.

ایلان ماسک در جریان این نشست گفت:

سیستم‌های ما در زمان حاضر، بخش‌های اضافه‌ای دارند که ما می‌خواهیم آن‌ها را حذف کنیم. تمام آن‌چه ما را به فضا منتقل می‌کند، باید یک سیستم واحد متشکل از یک بوستر (موتور راکت) و یک فضاپیما باشد و این وسیله‌ی جدید، قرار است که جای راکت فالکون ۹، فالکون Heavy و فضاپیمای دراگون را بگیرد.

به عبارت دیگر، سیستم BFR بسیار مقرون به صرفه است و شرکت اسپیس‌ایکس به جای آن‌که منابع خود را صرف توسعه ۳ سیستم مجزا کند؛ می‌تواند تمام تمرکز خود را روی یک سیستم واحد بگذارد و آن هم چیزی نیست جز BFR.

نمونه‌ی جدید BFR از نسخه اصلی کوچک‌تر است؛ اما همچنان وزن بالایی دارد. طول راکت ۴۸ متر و وزن خالص آن ۸۵ تُن است و می‌تواند تا ۱۱۰۰ تُن محموله را با خود به فضا حمل کند. بخش بارگیری این راکت، ۸ طبقه است و ۸۲۵ متر مکعب حجم دارد. بخش سرنشینان از ۴۰ کابین تشکیل شده است و در هر کابین، دو یا سه فضانورد جای می‌گیرند. بخش‌های بزرگ دیگری نیز در مرکز هستند. همچنین یک آشپزخانه بزرگ و بخش حفاظت در برابر طوفان‌های خورشیدی در فضاپیما وجود دارد.

این فضاپیما، قابلیت سوخت‌گیری مجدد در فضا دارد. مخزن سوخت اصلی BFR توانایی نگهداری ۲۴۰ تُن CH4 دارد و در مخزن اکسیژن، ۸۶۰ تُن O2 مایع جای می‌گیرد. این فضاپیما به هنگام رسیدن به مریخ، با سرعت ۷.۵ کیلومتر بر ثانیه به اتمسفر سیاره سرخ برخورد می‌کند و می‌تواند به کمک یک یا دو موتور مرکزی خود، روی سطح مریخ فرود آید. ایلان ماسک در نظر دارد که خطر فرود روی مریخ یا هر سیاره‌ی دیگری را به صفر برساند. طبق محاسبات اسپیس‌ایکس، هزینه‌ی پرتاب BFR‌ با تمام سرنشینان و ۱۵۰ تُن محموله، بسیار ارزان‌تر از پرتاب فالکون ۱ (با ۷۰۰ کیلوگرم محموله) خواهد بود.

فراتر از مریخ

اگر اسپیس‌ایکس بخواهد تنها روی یک راکت متمرکز شود، بقیه راکت‌ها چه می‌شوند؟ با توجه به این‌که اسپیس‌ایکس همواره بر صرفه‌جویی تمرکز داشته است؛ نباید فکر کنیم که ایلان ماسک قصد دور ریختن راکت‌های فعلی را دارد. اسپیس‌ایکس می‌گوید راکت‌های چندبار مصرف را همچنان نگه می‌دارد تا در مأموریت‌های تجاری از آن‌ها استفاده شود. حتی اگر اسپیس‌ایکس مجبور شود راکت‌هایی نظیر فالکون ۹ را بازنشسته کند، باز هم جای نگرانی نیست؛ زیرا ایلان ماسک قابلیت‌های بسیار بیشتری برای BFR‌ در نظر گرفته است و آن‌ را محدود به سفرهای میان سیاره‌ای نخواهد کرد. در کنار انتقال فضاپیما به مریخ، BFR می‌تواند نسل بعدی ماهواره‌ها را نیز به فضا منتقل کند، زباله‌های فضایی را از بین ببرد و به ایستگاه فضایی بین‌المللی سرویس‌دهی کند.

BFR می‌تواند بدون آن‌که در سطح ماه نیرو محرکه‌ای داشته باشد، به این همسایه کوچک سفر کند و مجدداً به زمین بازگردد. ایلان ماسک در جریان این کنفرانس با حالتی تأسف‌بار گفت: «اکنون ما در سال ۲۰۱۷ هستیم؛ دست‌کم می‌بایست تا کنون یک پایگاه در ماه ایجاد کرده بودیم.» BFR می‌تواند در مأموریت‌هایی برای ساختن پایگاه در ماه شرکت داشته باشد و کمک کند؛ همچنین می‌توان از این سیستم یکپارچه، برای ساختن ایستگاهی بین ماه و زمین استفاده کرد. چنین چیزی در برنامه‌های آینده‌ی ناسا وجود دارد و بعید نیست که اسپیس‌ایکس خیلی زودتر به این هدف دست یابد.

در مورد مریخ چطور؟

ایلان ماسک می‌گوید تا سال ۲۰۲۲ می‌خواهد دست‌کم ۲ فضاپیمای باربری را روی سطح مریخ فرود آورد تا منبع آب را شناسایی کنند و خطرات احتمالی را گزارش دهند؛ همچنین باید زیرساخت‌ها و هرآن‌چه برای زندگی لازم است، ایجاد کنند تا زمینه برای مأموریت‌های بعدی آماده باشد. تا سال ۲۰۲۴، دو فضاپیمای سرنشین‌دار، نخستین‌ انسان‌ها را به مریخ می‌برند و محموله‌های بیشتری نیز به همراه خواهند داشت تا فضانوردان بتوانند روی مریخ، سکوی پرتاب ایجاد کنند و پایگاه مریخ گسترش یابد.

از سال ۲۰۰۹ تا به امروز، اسپیس‌ایکس رشد بسیار چشمگیری داشته و راهی طولانی را طی کرده است. ایلان ماسک در جریان کنفرانس IAC‌ اعلام کرد که امروز، سالگرد‌ پرتاب موفقیت آمیز نخستین راکت اسپیس‌ایکس است. وی همچنین در مورد راکت فالکون Heavy اطلاعاتی ارائه کرد و گفت موضوع این راکت کمی پیچیده‌تر از آن چیزی است که فکر می‌کردند.

ایلان ماسک می‌گوید:

به آینده امیدوارم. می‌دانم که قطعاً بهتر از گذشته خواهد بود و فکر می‌کنم چیزی هیجان‌انگیزتر از حضور در فضا و زندگی در کنار ستاره‌ها وجود ندارد.

ایلان ماسک وقتی در مورد پتانسیل فناوری راکت صحبت می‌کرد، از برنامه‌هایی سخن گفت که تنها محدود به خارج از زمین نمی‌شوند. وی گفت: «اگر ما چیزی ساخته‌ایم که می‌تواند به ماه و مریخ برود، آیا نمی‌تواند به دیگر نقاط سیاره خودمان سفر کند؟»

پس از به تعویق افتادن پرتاب دو ماهواره با استفاده از موشک آریان 5، شرکت آریان‌اسپیس سرانجام موفق شد این ماموریت را انجام دهد.

"سازمان فضایی آمریکا"(ناسا) تصویر زمین را که به وسیله فضاپیمای "اوسیریس" گرفته شده است، منتشر کرده است.