ده ها هزار کارمند آمازون این روزها در ساعات کاری بسیار طولانی با جمع آوری، بسته بندی و ارسال میلیون ها کالای مختلف، خود را برای سایبر ماندِی، یعنی بزرگ ترین روز خرید آنلاین در سال، آماده می کنند.

سایبر ماندِی در واقع به اولین دوشنبه بعد از جمعه سیاه اطلاق می شود. در جمعه سیاه مردم به طور سنتی برای خرید سال نوی میلادی به فروشگاه ها هجوم می برند، در حالی که در سایبر ماندِی مردم خریدهای سال نوی خود را به صورت آنلاین انجام می دهند.

اعزام نخستین فضانورد ایرانی به فضا بالاخره چقدر هزینه خواهد داشت؟ این سوالی است که شاید ذهن شما را هم مشغول کرده باشد. مخصوصا بعد از این که در چند روز اخیر اعداد و ارقام متفاوتی در این زمینه از طرف افراد مختلف اعلام شده است. 14 میلیارد دلار، 10 میلیارد دلار و تازه‌ترین رقم 800 میلیارد تومان (معادل 270 میلیون دلار)!

نکته اصلی اینجاست که دو دانشگاه معتبر ایرانی درست پس از مطرح شدن وعده ارسال «نخستین فضانورد ایرانی» در دولت پیشین، دست به کار شدند و هزینه انجام این طرح را برآورد کردند. هردوی این دانشگاه‌ها به این نتیجه رسیدند که با توجه به وعده‌ای که داده شده، برای انجام چنین پروژه‌ای (در پرواز مداری) باید زیرساخت‌های لازم در کشور در حداقل مدت زمان 10 سال و با هزینه حدودا 10 میلیارد دلار ایجاد شود. این دانشگاه‌ها برآورد کردند علاوه بر ایجاد این زیرساخت‌ها هزینه انجام خود پروژه نیز 4 میلیارد دلار خواهد بود.

با این حال طی آخرین اظهار نظرات، مسئولان سازمان فضایی اعلام کرده‌اند که اصلا قصد ندارند نخستین فضاپیمای سرنشین‌دار را به مدار بفرستند. آنها می‌گویند تنها قرار است یک ایرانی با یک فضاپیمای بومی پرواز زیرمداری انجام دهد. این مسئولان ادعا می‌کنند برای انجام چنین پروژه‌ای زیرساخت‌های لازم در کشور وجود دارد و هزینه خود طرح نیز 800 میلیارد تومان برآورده شده است. کارشناسان اما در پاسخ به سازمان فضایی می‌گویند با ارسال یک انسان به فضا در پرواز زیرمداری دیگر نمی‌توان گفت ایران «فضانورد» به فضا فرستاده است. به همین دلیل بهتر است نخست با تعاریف آشنا شویم.

پرواز فضایی مداری و زیرمداری
یکی از مهم‌ترین تعاریف در فناوری فضایی پرواز فضایی است. پرواز فضایی فعالیتی است که طی آن یک وسیله نقلیه (فضاپیما) وارد فضا شود. پرواز فضایی در دوحالت مداری و زیرمداری انجام می‌شود. در پرواز زیر مداری این وسیله نقیله بالا رفته، مرز 100 کیلومتری از سطح زمین را رد کرده و در یک مسیر کمانی شکل به زمین باز می‌گردد. در پرواز مداری اما فضاپیما باید به اصطلاح دست کم وارد پایین ترین مدار زمین شود و حداقل باید یک دور، دور زمین گردش را تجربه کند.

فضا و فضانورد
طبق بعضی از تعاریفی که سازمان‌های بین‌المللی ارائه داده‌اند، فضا از حدود 100 کیلومتری از سطح زمین آغاز می‌شود. در بیشتر کشورهای دنیا هم تقریبا این تعریف جا افتاده و کارشناسان و پژوهشگران زیادی روی آن اتفاق نظر دارند. با این وجود برای تعریف واژه «فضانورد» اختلاف نظرها اساسی‌تر است. مثلا در آمریکا کسی که بتواند طی یک پرواز از ارتفاع 80 کیلومتری بالاتر رود، لقب فضانورد را به خود اختصاص می‌دهد. اما در روسیه فضانورد (کیهان نورد) به کسی گفته می‌شود که برای انجام یک ماموریت فضایی تربیت دیده باشد و با یک فضاپیما پرواز مداری را تجربه کند. این تعریف در کشورهایی مثل چین، هند، ژاپن، برزیل، مالزی و ... هم رایج است. در بیشتر واژه‌نامه‌های معتبر انگلیسی زبان هم فضانوردی به عنوان شغل محسوب شده و فضانورد کسی است که تمرین دیده باشد و پرواز مداری را برای انجام یک ماموریت انجام دهد. در این واژه‌نامه‌ها کسی که به ارتفاع بالاتر از 100 کیلومتری پرواز کند، «مرد فضایی» یا «زن فضایی» خوانده می‌شود. البته تعاریفی هم برای مسافر فضایی و توریست فضایی نیز وجود دارد.

به طور خلاصه می‌توان گفت مسافر فضایی کسی است که روی یکی از صندلی‌های یک فضاپیمای تجاری در یک پرواز فضایی زمان‌بندی شده، سفر به فضا را تجربه کند. یعنی چیزی شبیه همان مسافر هوایی که با هوانورد (کسی که برای انجام پرواز هوایی آموزش دیده) تفاوت دارد. توریست فضایی هم کسی است که شغلش فضانوردی نیست اما برای انجام پرواز فضایی همراه با فضانوردان حرفه‌ای آموزش می‌بیند و هزینه سفر به فضا را خودش پرداخت می‌کند. برای مثال، خانم انوشه انصاری نخستین زن فضانورد ایرانی نبود بلکه نخستین توریست فضایی ایرانی بود.

یوری گاگارین نخستین فضانورد بود یا نبود؟
تقریبا همه کارشناسان و پژوهشگران فضایی قبول دارند که نخستین فضانورد جهان کسی نبود جز یوری گاگارین! بنابراین اگر تعریفی از فضانورد وجود داشته باشد که بر اساس آن نتوان یوری گاگارین را فضانورد به حساب آورد، خیلی مورد قبول کارشناسان و مردم نیست. برای مثال، یکی از سازمان‌های بین‌المللی در تعریف فضانورد گفته است: فضانورد کسی است که با فضاپیما به ارتفاع بالاتر از 100 کیلومتری پرواز کند و با همان فضاپیما به زمین بازگردد و فرود آید. در این تعریف یوری گاگارین فضانورد محسوب نمی‌شود چون او هنگام بازگشت از فضاپیمای خود بیرون پرید و با چتر فرود آمد.

هزینه‌های پرتاب به مدار
کشور چین در سال 2003/1382 یعنی 10 سال پیش نخستین فضانورد خود را به فضا فرستاد. این کشور تقریبا از اوایل دهه 1950/1330 فعالیت‌های فضایی خود را شروع کرده بود. آنها حدود 10 سال بعد نخستین راکت کاوشی خود (مثل کاوشگر پیشگام) را پرتاب کردند. از سال 1987/1366 هم آنها نخستین تحقیقات را برای اعزام انسان به فضا (در پرواز مداری) آغاز کردند و 16 سال بعد توانستند نخستین فضانورد را به مدار بفرستند. کشور چین برای ایجاد زیرساخت‌های ارسال انسان به فضا بیش از 15 میلیارد دلار، برای انجام پروژه سرنشین‌دار خود در سال 2003/1382، حدود 3 میلیارد دلار و برای ادامه پروژه تا سال 2013/1392 نیز بیش از 4 میلیارد دلار هزینه کرده است.

نمایش یا اقتدار؟
مسئولان جمهوری اسلامی ایران نیز در زمان دولت دهم تصمیم گرفتند نخستین فضانورد کشور را با یک فضاپیمای بومی به مدار بفرستند. طبق اظهار نظر کارشناسان حاضر در میزگرد فضانورد ایرانی (که در نخستین روز از چهارمین نمایشگاه ملی توانمندی‌های صنایع هوایی و فضایی ایران برگزار شد)، در مصوبه شورای عالی فضایی به ریاست رییس‌جمهور سابق، در سال 1386 قرار شده بود ایران در سال 1403 نخستین فضانورد خود را به مدار 500 کیلومتری زمین (یعنی پرواز مداری) بفرستد. البته ظاهرا در آن مصوبه پرتاب ماهواره به مدار ژئو (ارتفاع 36هزار کیلومتری از زمین که محل استقرار ماهواره‌های مخابراتی و تلویزیونی است) و اعزام انسان به ماه هم در دستور کار قرار گرفته بود.

پس از آن بود که دانشگاه‌های معتبر کشور دست به کار شدند و هزینه انجام چنین پروژه‌ای را در 14 سال، 14 میلیارد دلار برآورد کردند. همین برآوردها موجب شد تا کارشناسان به چرایی این برنامه نقد شدید داشته باشند. سازمان فضایی هم احتمالا می‌دانست انجام چنین پروژه‌ای با این هزینه بالا و بدون نتیجه و دستاورد تجاری خاص، خیلی به سود کشور نیست؛ اما وعده‌ای داده شده بود و نمی‌شد کار ادامه پیدا نکند.

بر اساس همین وعده اتفاقاتی هم در سازمان فضایی رخ داد. پژوهشکده‌ها و پژوهشگاه‌ها ایجاد شدند، پست‌های مختلف به افراد داده شد و نیروهای زیادی استخدام شدند. به جای اینکه از دانشگاه‌ها در زمینه تربیت نیروی کارشناس مورد نیاز در صنعت یا انجام پژوهش‌های ملزوم حمایت شود، با دانشگاه‌ها قرارداد ساخت سامانه‌های فضایی بسته شد و علاوه بر پرتاب چند ماهواره به مدار کم‌ارتفاع، نخستین موجود زنده نیز به فضا رفت و برگشت.

اکنون که دولت جدید بر سر کار آمده، برنامه جدیدی در قالب اعزام انسان به فضا در پرواز زیرمداری در دستور کار قرار گرفته است که هزینه آن 800 میلیارد تومان (کمتر از 270 میلیون دلار) خواهد بود. با توجه به وضعیت کشور و هزینه این پروژه، به نظر می‌رسد انجام این پروژه منطقی است و در آینده نه چندان دور شاهد پرواز زیرمداری نخسین فضانورد ایرانی خواهیم بود.

شات گان ها از جمله گونه های قدیمی سلاح هستند که در بخش های گوناگونی همچون ورزش تیراندازی، شکار، اعمال قانون و عملیاتهای نظامی به کار می رود. مدل های مختلفی از شات گان های رزمی در سالهای اخیر تولید و در بازار جهانی سلاح به ارتش ها و نیروهای پلیس فروخته شده اند. در این مطلب شما را با 5 مدل معروف از شات گان های رزمی در بازار جهانی آشنا می کنیم. باید توجه داشت که در شات گان از عبارت "گیج" برای کالیبر سلاح استفاده می شود و عمده سلاح های مورد نظر در این مطلب از گیج 12 بهره می برند. 

گیج برابر است با قطر گلوله سرب خالص که با معکوس جرم سرب بر حسب پوند ساخته می‌شود. یعنی 12 گیج برابر است با قطر گلوله سربی با جرم 12/1 پوند. شایان ذکر است که با این تعریف می‌توان استدلال کرد که با کوچکتر شدن رقم گیج اندازه ی قطر بزرگتر می‌شود.

Benelli M4

شرکت ایتالیایی " Benelli " یکی از موفق ترین تولید کنندگان شات گان در بازار جهانی به شمار می رود . مدل M4 این شرکت که یک شات گان نیمه اتوماتیک با کالیبر گیج 12 است یکی از موفق ترین طرح های موجود در این بخش به حساب می آید. این مدل در حال حاضر در نیروهای مسلح 20 کشور جهان از جمله آمریکا، انگلستان، برزیل، استرالیا و ایرلند خدمت می کند.

توان شلیک در حالت نیمه اتوماتیک حجم آتش این سلاح را افزایش می دهد. M4 با 8 تیر که به صورت جداگانه در لوله قرار می گیرند تغذیه می شود.  قابلیت مناسب دیگر این سلاح قنداق آن است که قابلیت تغییر پذیری در طول را داشته و متناسب با بدن کاربر می تواند اندازه آن را تغییر داد. طول این شات گان کمی بیش از 80 سانتی متر بوده و وزن در حدود 3 کیلو و 800 گرم است. 

در بخش رویی این سلاح نیز یک سطح ریلی نصب شده است که با استفاده از آن امکان نصب انواع دوربین ها و هدف گیرهای لیزری بر روی این سلاح وجود دارد. برد موثر این سلاح در حدود 50 متر است. 

Saiga-12

این شات گان رزمی ارتش روسیه به نام Saiga-12 است که بر پایه اسلحه معروف AK-47 و با همان مکانیزم و با شکل ظاهری شبیه به آن ساخته شده است. نحوه مسلح کردن و کار با این سلاح دقیقا به مانند سلاح هجومی کلاشینکف است و سربازانی که بر روی آن سلاح آموزش دیده باشند به راحتی با این سلاح نیز می توانند به عملیات بپردازند.

این شات گان نیمه اتوماتیک بر خلاف سایر شات گان های معمول که گلوله های حاوی ساچمه بایستی در درون لوله قرار گیرند دارای خشابی شبیه به خشاب اسلحه کلاشینکوف است که 12 گلوله حاوی ساچمه در آن قرار می گیرد. طول این سلاح در حدود 120 سانتی متر و وزن آن نیز در حدود 3 کیلو و 600 گرم است.

کالیبر این سلاح  18.53 میلی متر "گیج 12" است و گلوله پلاستیکی به کار رفته در آن معمولا با 9 ساچمه فولادی پر شده است. برد مفید این گونه از سلاح ها معمولا بین 30 تا 50 متر است. این شات گان روسی در مدلهای جدید دارای سامانه های ریلی برای نصب انواع دوربین و انواع هدف گیرهای لیزری است. این سلاح به غیر از روسیه در قرقیزستان و آمریکا نیز به کار می رود.

USAS-12

شرکت دوو در ذهن بسیاری از ایرانیان یادآور محصولاتی همچون خودرو و لوازم خانگی است اما باید گفت که در کنار این محصولات دوو در بازار سلاح نیز دستی دارد. USAS-12 یک شات گان رزمی ساخت صنایع دقیق شرکت دوو کره جنوبی است. این شات گان در مدل رزمی خود که برای نیروهای نظامی و پلیس طراحی شده قابلیت شلیک اتوماتیک و در مدل مخصوص غیرنظامیان قابلیت شلیک نیمه اتوماتیک را دارد.

این سلاح کره ای در واقع بر پایه طرحی از شرکت آمریکایی Gilbert Equipment تولید شده است و شرکت دوو با خرید و اعمال تغییراتی بر روی آن به تولید این سلاح پرداخته است. این سلاح از گلوله های گیج 12 استفاده کرده و می تواند با نرخ شلیک 400 الی 450 گلوله در دقیقه اجرای آتش کند و برد آن در حدود 50 متر است. 

وزن USAS-12 در حدود 5 کیلو و 450 گرم بوده و طول آن 96 سانتی متر است. این سلاح با خشابهای 10 و یا 20 تیری مسلح می شود.

UTS-15

اما سلاح بعدی که در این مطلب معرفی می شود از کشور ترکیه بوده و از ظاهری متفاوت با آنچه از یک شات گان در ذهن دارید برخوردار است. مهمات این سلاح در بالای لوله آن قرار می گیرند که کمک می کند طول سلاح کاهش یابد. در حقیقت گلوله های مورد نظر از طریق دو مخزن در سلاح قرار می گیرند که این خود باعث می شود این سلاح توان حمل 14 گلوله گیج 12 را داشته باشد و این یک برتری محسوس برای کاربر سلاح بشمار می آید. 

مسئله بعدی قرار گرفتن ریل بر روی بدنه سلاح است که قابلیت نصب انواع سامانه های اپتیکی و چراغ قوه بر روی سلاح را فراهم می کند. 

مکانیزم مسلح کردن این شات گان به صورت دستی و به شکل سنتی به مانند شات گان های قدیمی است و پس از هر شلیک توسط کاربر گلوله جدید به داخل لوله وارد می شود. طول کوتاه این سلاح قابلیت استفاده از آن در نبردهای فاصله نزدیک و جنگهای شهری را افزایش داده است. وزن UTS-15 در حدود 3 کیلوگرم و طول آن نیز در حدود 72 سانتی متر است. این سلاح توسط شرکت " UTAS " ترکیه ساخته شده است.

QBS 09

اما آخرین شات گانی که در این مطلب معرفی می شود QBS 09 ساخت کشور چین است. این شات گان رزمی نیمه اتوماتیک با استفاده از مکانیزم گاز مستقیم است. این سلاح با 5 گلوله که در درون هر کدام از آنها 14 ساچمه ضد نفر قرار گرفته است مسلح می شود. 

این سلاح توسط انسیتوی 208 اسلحه سازی چین ساخته شده است و از سال 2009 میلادی به ارتش و پلیس چین تحویل داده شده است. قنداق تغییر پذیر  این سلاح از موادی با ترکیب آلومینیوم ساخته شده است و 5 گلوله این سلاح در مخزنی در زیر لوله قرار می گیرند.

طول این سلاح در حدود 85 سانتی متر بوده و البته وزن آن تاکنون به صورت دقیق اعلام نشده است. ریل مخصوص نصب انواع سامانه های اپتیکی نیز بر روی این سلاح نصب شده است.