برند نوپای نیکلا (Nikola) با طرح جدید خود، کامیون هیدروژنی و برقی بازگشته است. کامیون جدید نیکلا، Tre نام دارد که در زبان نروژی به معنی درخت است. Tre یک کامیون کشنده با قوای محرک پیل سوختی (هیدروژنی) است که بهطور ویژه برای عرضه در بازار اروپا طراحی شده است؛ مقامات نیکلا پیشبینی میکنند که تا سال ۲۰۲۰ نسخهی نهایی این کامیون آمادهی عرضه خواهد شد.
کشندهی Tre با مشخصات مختلفی به بازار خواهد آمد تا مشتریان بر اساس نیاز خود محصول مورد نظر را خریداری کنند. مدلهای مختلف این کشنده، بین ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ اسب بخار قدرت خواهند داشت و شعاع حرکتی آنها نیز بسته به نوع مدل بین ۵۰۰ تا ۱۲۰۰ کیلومتر است.

از آنجایی که Tre برای عرضه در بازار اروپا طراحی شده است، ابعاد آن با کامیونهای موجود در این قاره همخوانی دارد و از طراحی متداولتری نیز استفاده میکند؛ همین مورد Tre را کاملاً در جایگاهی متفاوت با دو محصول دیگر نیکلا یعنی نیکلا 1 و نیکلا 2 قرار میدهد.
تروِر میلتون مدیر اجرایی نیکلا اعلام کرد:
این کامیون از فناوریهای رانندگی خودران سطح ۵ بهرهمند خواهد بود و تمامی سیستمهای ترمز و فرمان، برای رانندگی در این سطح همخوانی دارند. Tre بهعنوان یک کامیون کاملا پاک، برای تامین انرژی خود به باتری 800 ولت DC متکی و سیستم پیل سوختی هدیورژنی آن ۱۲۰ کیلووات است.
اگر همه چیز طبق برنامه پیش رود Tre تا سال ۲۰۲۲ یا ۲۰۲۳ وارد خط تولید میشود. سازنده هنوز اعلام نکرده است که تولید این کشنده را در کدام کشور انجام خواهد داد؛ اما خط تولید آن در اروپا خواهد بود.

با اینکه نیکلا چند تصویر از Tre منتشر کرده است، اما رونمایی رسمی آن زودتر از فروردین سال آینده نخواهد بود؛ بهزودی نسخهی اولیه یا پروتوتایپ در مراسم ویژهای در شهر فونیکس ایالت آریزونا، رسماً رونمایی میشود.
در کنار معرفی Tre، نیکلا بیش از ۷۰۰ ایستگاه سوختگیری هیدروژن را تا سال ۲۰۲۸ در ایالات متحدهی آمریکا و کانادا احداث خواهد کرد. اولین ایستگاه سوختگیری در اروپا نیز، سال ۲۰۲۲ افتتاح خواهد شد؛ بیشتر کشورهای اروپایی تا سال ۲۰۳۰ به این نوع ایستگاهها مجهز خواهند شد.
دیزنی ساعاتی پیش بهصورت رسمی اعلام کرد که سرویس استریم محتوای اختصاصی این شرکت، قرار است «دیزنی پلاس» نامیده شود؛ سرویس استریمی که طبق گفتهها، اواخر سال ۲۰۱۹ میلادی در ایالات متحدهی آمریکا در دسترس قرار خواهد گرفت.
این شرکت در کنار اعلام نام رسمی سرویس استریم خود، از نام دو سریال مهم که قرار است از طریق +Disney پخش شوند نیز رونمایی کرد؛ طبق ادعای دیزنی، دومین اسپینآف از دنیای استار وارز با بازی دیهگو لونا در نقش شخصیت کاسیان اندور که وقایع آن پیش از فیلم Rogue One: A Star Wars Story اتفاق میافتند، از طریق دیزنی پلاس پخش خواهد شد.
دیزنی همچنین اعلام کرده که سریال Loki نیز قرار است از طریق سرویس استریم این شرکت پخش شود؛ این سریال بهطور مستقل، داستان شخصیت لوکی را از دنیای سینمایی مارول بیان میکند؛ شخصیتی که ایفای نقش آن بر عهدهی تام هیدلستون است.
در کنار این سریالها، دیزنی پلاس آثار دیگری را نیز برای پخش دارد که از میان آنها میتوان به سریال The Mandalorian اشاره کرد که داستان آن قرار است روی یک تفنگدار تنها که در دنیای خارج از کهکشان قرار دارد، متمرکز باشد. همچنین پخششدن سریالهایی بر اساس فیلمهای محبوب «شرکت هیولاها» و «دبیرستان موزیکال» نیز از طریق دیزنی پلاس تایید شده است.
تمامی این موارد نشان میدهند که دیزنی در پی آن است تا با بهرهگیری از فرنچایزهای مجبوب فعلیاش، توجه بینندگان را به سرویس استریم محتوای اختصاصی خود، جلب کند. باید دید که سرویس دیزنی پلاس میتواند تا چه حد پروژهی موفقیتآمیزی باشد.
طبق اسناد و مدارک و همچنین بر اساس اعتقادات مردمی، مقبره بسیاری از پیامبران در ایران قرار دارد. بعضی از این آرامگاهها دارای سند معتبر هستند و برخی دیگر تنها در اعتقادات مردمی ریشه دارند و دلیل قطعی بر آن وجود ندارد، هر چند دلیلی هم بر نفی آن وجود ندارد.
ایران در طول تاریخ، حوادث و فراز و نشیبهای مختلفی داشته و حکومتهای مقتدر تاریخی گاهی این کشور را به مکان بسیار امنی تبدیل میکردند كه مهاجران بسیاری روانه ایران میشدند. گروهی از این مهاجران پیامبرانی بودهاند كه ایران را برای زندگی در نظر گرفتهاند یا توسط پادشاهان در جریان حوادث تاریخی به ایران کوچانده شدهاند.
در زیر، اطلاعات پیامبرانی كه در ایران مدفون هستند یا احتمال میرود كه مقبره آنها در ایران باشد، آمده است.
آرامگاه دانیال نبی در شوش
فرزند یوحنا که ۶۰۰ سال پیش از میلاد مسیح زندگی میکرده، مشهورترین پیامبری است که در ایران دیده از جهان فرو بسته است. شهر باستانی شوش را به نام این پیامبر میشناختند؛ جملهای را که منسوب به امام علی (ع) میدانند، به این مضمون است که «هر کس برادرم دانیال را زیارت کند گویی مرا زیارت کرده است» و همین جمله بر سنگ مزار دانیال نبی حک شده است.

عکس از: سایت ویسگون
كوروش
آرامگاهی كه در دشت پاسارگاد مدتهای مديدی به نام مقبره مادر سليمان شناخته میشد، اكنون بهعنوان آرامگاه كوروش كبير مورد قبول عامه مردم و بسياری از كارشناسان است.
اين آرامگاه همان وقتی هم كه به نام مقبره مادر سليمان شناخته میشد، مورد احترام و پرستش مردم محلی بود و اكنون هم مورد توجه ايرانيان و جهانيان است.
كتابی به نام كوروش كبير (ذوالقرنين) نوشته ابوالكلام آزاد موجود است كه در اين كتاب قراين بسياری آورده شده كه كوروش را همان ذوالقرنين قرآن معرفی میكند.

عکس از: سجاد آورند( خبرگزاری ایسنا)
نظرياتی كه در اين كتاب آورده شده، نظر بسياری از علمای اسلامی نظير علامه طباطبايی را به خود معطوف كرده است تا جايی كه ايشان می نويسند: «...كلام ابوالكلام، هرچند بعضی اطرافش خالی از اعتراضاتی نيست، لكن از هر گفتار ديگری، انطباقش با آيات قرآنی روشنتر و قابل قبولتر است.»
از طرف ديگر ، كاملا روشن است كه اسم كوروش بارها بهعنوان ناجی در عهد عتيق آورده شده است.

عکس از: travelask.ru
به اين ترتيب شايد كوروش همان ذوالقرنين قرآن باشد. آرامگاه كوروش كبير در استان فارس، راه اصلی اصفهان به شيراز، در منطقهای به نام پاسارگاد قرار دارد.
نکتهای که تذکر آن لازم است، این است که اولا اینکه ذوالقرنین قرآن در واقع کوروش است، قطعی نیست، علاوه بر آن در این موضوع که آیا ذوالقرنین پیامبر بوده یا بندهای صالح بوده است، اختلافاتی وجود دارد. اما آنچه مهم است، کوروش انسان بزرگی بوده و تاثیر بسیار زیادی در جامعه بشری داشته و افتخار تمام ایرانیها در جهان است.
حبقوق در تویسرکان
تویسرکان در دامنه الوند از سلسله کوهای زاگرس، میزبان حبقوق نبی است. حبقوق به شهادت آنچه بر سر مزارش نوشته شده، ۱۲۰۰ سال پیش از هجرت حضرت محمد (ص) و در عصر دانیال نبی میزیسته است.کتاب حبقوق از کتابهای تورات شامل ادعیه آن حضرت است.

عکس از: ایکنا
حبقوق پیامبر پس از فتح بابل توسط کوروش و مرگ بختالنصر به ایران آمد و ایرانیان او را گرامی میداشتند و پس از فوت وی، او را در دشت سرسبز تویسرکان به خاک سپردند. به گفته مردم محلی در دهه ۶۰ میلادی و پس از مهاجرت دادن یهودیان تویسرکان به سرزمینهای اشغالی، عدهای یهودی به این محل آمده و اقدام به حفاری مرقد کردهاند؛ از اینکه چه چیزهایی بدست آمده و برده شده، اطلاعاتی در دست نیست. اما مردم محلی این آرامگاه را بسیار دوست میدارند.

عکس از : سازمان میراث فرهنگی کشور
آرامگاه خالد نبی
اسم كامل اين پيامبر، خالد بن سنان عبسی است. ايشان شريعت حضرت عيسی را تبليغ میكردند.
نسب وی به حضرت اسماعيل، فرزند ابراهيم (ع) میرسد و يكی از پيامبرانی است كه به بعثت حضرت محمد (ص) بشارت داده و در دوران فترت میزيسته است. دوره فترت به فاصله بين بعثت حضرت عيسی تا بعثت حضرت محمد بن عبدالله اطلاق میشود.
طبق برخی از آيات و احاديث، در دوران فترت، پيامبری به رسالت مبعوث نشده است. هرچند بر اساس نظر مفسرين، در اين مدت ۴ نبی از طرف خداوند مامور تبليغ دين حضرت عيسی شدند كه سه نفر از آنان از بنیاسرائيل و به نامهای شمعون، يوحنا، يونس معرفی شدهاند و چهارمينشان عرب بوده و به نام خالدبن سنان عبسی معروف است که در استان گلستان قرار دارد.
ظاهرا خالد بن سنان معاصر انوشيروان ساسانی بوده و در سرزمين بنی غطفان زندگی میكرده است.

عکس از : علیرضا کیخا ( وب سایت کجارو )
روايت است كه دختر خالد بن سنان به نام محياه به محضر حضرت محمد رسيده است.
در طايفه عرب به غير از حضرت رسول و حضرت خالد بن سنان هيچ پيامبری نيست و میتوان گفت كه از بين اعراب فقط اين ۲ نفر به پيامبری برگزيده شدهاند و بقيه پيامبران از قوم بنیاسرائيل هستند.
مفسر بزرگ حنفى مذهب، شیخ اسماعیل حقى درباره محل قبر حضرت خالد نبی اشاره مىکند که آرامگاه خالد نبی در منطقه جرجان (گرگان) و بر بلندى کوهى به نام کوه خدا قرار دارد.

عکس از : علیرضا کیخا (وب سایت کجارو )
آرامگاه اشموئيل نبی
با اینکه محل دفن سموئیل در کتاب مقدس در بیتالمقدس ذکر شده و مقبرهای به نام سموئیل در قدس شریف وجود دارد، در ۳۹ کیلومتری شمال غربی شهرستان ساوه و در حد فاصل شهر مأمونیه و رازقان، بقعهای وجود دارد که به بقعه اشموئیل پیامبر معروف است. بنای بقعه در دامنه کوه و روی تپهای در اوایل قرن هشتم هجری قمری ساخته شده است.
مزار اشموئیل در عهد صفویه مورد بازسازی قرار گرفت و ایوان مزار نیز در عهد ناصرالدین شاه مرمت شد.

عکس از: علی فرقانی

عکس از: محمد واروانی
بقعه چهار انبیاء
از کهنترین زیارتگاههای مقدس در نزد پیروان ادیان آسمانی یهود، مسیحیت و اسلام در ایران در شهر قزوین قرار دارد. چهار انبیاء لقب ۴ تن از پیامبران به نامهای: «سلام» و «سلوم» و «سهولی» و «القیا» است که در دوران غیبت اصحاب کهف به گسترش خداپرستی پرداختند. این آرامگاه که مقبرهی صالح، فرزند حسن بن علی را نیز دربر دارد، جلوهای زیبا از هنر ایرانی در عصر اسلام است و همه ساله بسیاری از مردم قزوین و مناطق اطراف را به زیارت خود فرا میخواند.
بقعه «چهار انبیاء» یا «پیغمبریه» شهر قزوین که مدفن ۴ تن از پیامبران بنی اسرائیل است، یکی از معدود آثار تاریخی و مذهبی پیش از ظهور اسلام و حتی پیش از ظهور مسیحیت است که زیارت آن نزد ۳ آیین الهی، ابراهیمی دارای ارزش دینی بسیار زیادی است.
این زیارتگاه که در کنار آستان مقدس امامزاده حسین (ع)، معروفترین و البته محبوبترین اماکن زیارتی شهر قزوین محسوب میشوند، همه ساله به ویژه در فصل بهار و تعطیلات نوروز میزبان تعداد زیادی از زائران، بهخصوص هموطنان عزیز از دیگر نقاط کشور و نیز پیروان دیگر ادیان است.

عکس از: عرفان دادخواه (خبرگزاری مهر )
مزار یوشع پیامبر
مزار یوشع پیامبر در اصفهان قرار دارد. طبق نظر برخی از تاريخنويسان، حضرت يوشع توسط كوروش از اسارت بخت نصر نجات يافت و به ايران آمد. یوشع پیامبر در گورستان تخت فولاد در اصفهان، خيابان امام سجاد دفن شده است، گورستانی که قدمت آن به دوران قبل از اسلام بر میگردد و چهرههای بزرگی در آن دفن شدهاند. آرامگاه این پیامبر بدون ضریح است و به روایتی مقبره او در کرانه رود اردن است.
محوطهای كه يوشع نبی در آن دفن است، به لسان الارض شهرت دارد.

عکس از: سایت hajij

عکس از: سایت hajij
آرامگاه استر و مردخای
ملکه استر، همسر خشایارشاه به همراه عموی خود در این مقبره مدفون هستند. کتاب استر در تورات بیانگر روایت آنها در اکباتان است.
مردخای يكی از بزرگان يا به قولی يكی از انبيای بنی اسرائيل است كه در زمان خشايارشاه میزيسته است و نسبش به حضرت يعقوب میرسد.
مردخای نقش زيادی در جلوگيری از قتل عام يهوديان در زمان خشايارشاه ايفا كرد و به همين دليل نزد يهوديان از جايگاه ويژهای برخوردار است.

عکس از: سایت destription
آرامگاه مردخای و برادرزادهاش در همدان در نزديكی ميدان امام خمينی و در خيابان شريعتی واقع است.

عکس از : سایت destription
آرامگاه حجی نبی
حضرت حَجَّی (علیه السلام) و حضرت زکریای دوم (علیه السلام) قوم بنی اسرائیل را که توسط داریوش دوم هخامنشی از اسارت کلدانیان رهانیده شده بودند، تشویق کردند تا عمارت ویران شده معبد سلیمان را در بیتالمقدس بازسازی کنند. بر اساس گاهشماری کتاب مقدس، این واقعه به سال ۵۱۶ قبل از میلاد تخمین زده می شود. در کتاب مقدس سخنی درباره مدفن حضرت حَجَّی (علیه السلام) به میان نیامده، اما در کوه زیتون در حومه شرقی بیتالمقدس آرامگاه بسیاری از پیامبران بنی اسرائیل قرار دارد که آرامگاه حجی نبی نیز اشاره شده است، اما با توجه به حوادث رخ داده در تاریخ دوره هخامنشی سندی دیگر بر وجود آرامگاه حجی نبی در ایران وجود دارد.
در همدان که پیش از این هگمتانه نامیده میشد، مسجدی بسیار قدیمی به نام «مسجد پیغمبر» وجود دارد که در دل آن آرامگاه حجی نبی قرار دارد. او پس از دوبارهسازی قدس شریف که توسط بخت النصر ویران شده بود، حدود ۲۶۰۰ سال پیش با مُردخای پیامبر به ایران مهاجرت کرد و در همین سرزمین هم از دنیا رفت. ضریح آرامگاه حجی نبی از جنس چوب است و سادگی آن بسیاری از زائران آن پیامبر را به سوی خود جلب میکند. البته اینکه چقدر این سندیت دارد یا نه، میتواند مورد بحث باشد.

عکس از: سیتی پدیا
زیارتگاه سيم و لام
طبق اعتقادات مردم سمنان و همچنين طبق مفاد كتيبه موجود، دو نفر از فرزندان نوح به نامهای سامالنبی و لام النبی در محلی در نزديكی سمنان دفن شدهاند.
بقعه پيغمبران سمنان در ۱۸ كيلومتری شمال شرقی سمنان بر فراز كوه مرتفعی قرار دارد. برای رسيدن به اين بقعه هم از روستای «درجزين» در نزديكی سنگسر و هم از جاده اصلی سمنان به دامغان (پليسراه) میتوان انتخاب مسير كرد. اين جاده خاكی و سنگلاخ است.

عکس از : سایت ندای مسیح
آرامگاه قیدار نبی
شهر قیدار مرکز شهرستان خدابنده از توابع زنجان است که از دوره ساسانی به بعد (به استناد آثار تاریخی مزرعه تخت) سابقه تاریخی دارد. نام شهر به خاطر وجود آرامگاه قیدار نبی در کنار چشمه پرآب کوه علی پنجه شهر، قیدار نامیده میشود. در گذشتههای دور این شهر با نام «پیغمبر» توسط اهالی منطقه خطاب میشده است.
بنای بقعه به سال ۷۱۹ هجری قمری توسط بلغار خاتون زن ارغون شاه ایلخانی تجدید بنا شده است. ضریح چوبی مزار قیدار که با نقوش متعلق به دوران ایلخانی تزئین شده، طی روزهای مختلف سال پذیرای پارچههای سبز رنگی است که از سوی زائران به بارگاه بسته شده و همین موضوع زیبایی خاصی را به آرامگاه قیدار بخشیده است. قیدار فرزند اسماعیل، پسر ابراهیم است که نسلشان به خاندان بنیهاشم در عربستان ختم میشود. پیامبر اسلام به واسطه سی نسل از خاندان این پیامبر به شمار میرود.

عکس از : مهدی بزمه
آرامگاه شعیب نبی
شعیب بنا بر معتقدات ادیان ابراهیمی یکی از پیامبران است. از شعیب و پیامبری او در قرآن به کرّات یاد شده است. او پدر زن حضرت موسی (ع) و یکی از پیغمبرانی است که برای دو بار مسئولیت پیامبری داشت.
بنابراین طبق نقل مورخان، دو شعیب به نبوّت رسیدهاند که یکى از آنان شعیب بن مکیل بن یشحب بن مدین بن ابراهیم که نام او در قرآن کریم ذکر شده و پدر زوج موسى نبى است، و دوّمى شعیب بن صفیون، یا ابن صیفون، یا ابن عقیقى یا ابن مهدم حضورى حمیرى است که در یمن به نبوّت رسید و او نیز به شهادت نائل آمد. یاقوت حموى نسب مینویسد: قومش آن حضرت را به شهادت رساندند و خداوند نیز بخت نصر را بر آنان مسلط ساخت و نابودشان کرد.
برخی کتب تاریخ انبیا مدفن او را در شوشتر میدانند. اما این مورد به احتمال قوی درست نیست، بلکه محل آرامگاه شعیب نبی در فلسطین یا در شامات است. این آرامگاه میتواند مختص یکی از سادات و مقربین خداوند باشد.
در خوزستان، جاده قدیم اهواز به شوشتر، بخش میان آب، روستای حسام آباد قبری وجود دارد که به قبر شعیب نبی شهرت دارد.

عکس از : ویکی پدیا
زیارتگاه ارمیای نبی
نام حضرت ارمیا (علیه السلام) با عبارت «یِرْمیاهِ پیغمبر» و «یِرْمیاه پسر حِلِقْیاه» به دفعات آمده است. آن حضرت در دوره حکومت یوشیا و یِهویاقیم و صِدِقْیا (از ملوک بنی اسراییل) بر سرزمین فلسطین مبعوث شد. او درباره حمله بخت النصر به قدس شریف (بیت المقدس) و ویرانی این شهر هشدار داد.
در متون اسلامی و کتاب مقدس اشارهای به سالهای پایانی زندگی آن حضرت نشده و مدفن او نیز مشخص نشده است، اما مزاری منسوب به ارمیا (علیه السلام) در ۶۰ کیلومتری شمال شرقی دوبلین، پایتخت ایرلند جنوبی، وجود دارد که مورد احترام زائران یهودی و مسیحی است. این محل، یک تپه باستانی است که در زمینهای سلطنتی ایرلند واقع شده است. شناسایی و کشف این مقبره بر اساس یافتههای باستانشناسی و رمزگشایی خطوط کهن هیروگلیفی منقوش بر سنگها که در همین محدوده به دست آمده، صورت گرفته است.
اما بقعهای بسیار زیبا در روستایی در میانه راه شاهرود وجود دارد که بسیار سرسبز بوده و هر ساله کسانی که به این روستا تعلق دارند، در این روستا جمع میشوند. زیر درخت بسیار کهنسال و بزرگی، مقبرهای قرار دارد که منسوب به یکی از پیامبران بنی اسرائیل، حضرت یرمیاشلیکو (علیه السلام) یا ارمیا بوده که بسیار مجرب است، اما تنها سندی که این مورد را اثبات میکند، کتاب تاریخ انبیا عمادزاده اصفهانی برگرفته از کتاب مطلع الشمس جلد سوم است.

عکس از: مسعود محقق (خبرگزاری ایسنا)
در مسیر شاهرود به سبزوار (۶۰ کیلومتری شاهرود) و در روستای «ارمیان» که چند کیلومتر از جاده دورتر است،قبر ارمیای نبی قرار گرفته است که مورد احترام همگان است.

عکس از : مسعود محقق (خبرگزاری ایسنا)
زیارتگاه خضر و الیاس
در جزیره هرمز قبر دو پیامبر به نام الیاس و خضر وجود دارد که از انبیاء بنی اسراییل هستند. بسیاری از مردمان ایران معتقدند خضر روی دریاها سفر میکند و راهنمای دریانوردان، صیادان و مغروقان است؛ به همین دلیل در کنارههای دریا، زیارتگاهها و بناهای یادبودی از او ساختهاند،و ملوانان هنگامی که گرفتار طوفان میشوند، به خضر پناه میبرند.
عکس از : mihanblog
آرامگاه یعقوب و زکریا
در کتاب «فرهنگ آبادیها و مکانهای مذهبی کشور» از وجود مدفن یعقوب پیامبر در گرگان در آق قلا نام برده شده که اطلاعات صحیحی در این مورد وجود ندارد.
در ایران اسلامی تعداد زیادی آرامگاه وجود دارد، هرکدام از آنها به یکی از پیامبران الهی تشریعی منسوب است، مانند آرامگاه حبقوق نبی در تویسرکان همدان، آرامگاه دانیال نبی در شوش، آرامگاه خالد نبی درخالدنبی، آرامگاه اشعیا نبی دراصفهان و ایوب پیامبر دربجنورد و...
یکی از دو پیامبران الهی (یعقوب و زکریا) در شهرستان آققلا مدفون شده و تربت او تبدیل به زیارتگاه زکریا نبیاست.

عکس از : اسپی دژ
زکریا نبی در شهرستان آققلا، بخش وشمگیر، یک کیلومتری جنوب روستای گوک تپه و حدود ۱۰ کیلومتری شهر انبارالوم قرار گرفته که از این مسافت، ۴ کیلومتر آن خاکی و شوسه است.

عکس از : اسپی دژ
قادر پیغمبر
در دهکده بابا ولی دیلمان، بنایی است که به آرامگاه قادر پیغمبر شهرت دارد . مطلب زیادی در مورد این آرامگاه و شخصیت مدفون در آن نمیدانیم.

عکس از : netshahr
آرامگاه شعیای نبی
او یكی از پیامبران بنی اسرائیل است كه نسبتش به حضرت یعقوب میرسد. محل سكونت ایشان در بیتالمقدس بوده و قبل از حضرت زكریا به رسالت مبعوث شدند.
نام آن حضرت در قرآن نیامده، ولی در انجیل برنابا، انجیل متی مرقس، انجیل لوقا و انجیل یوحنا از او بهعنوان «اِشْعیاه پیغمبر» یاد شده است. آن حضرت در قرن ۸ قبل از میلاد در سرزمین فلسطین به نبوت رسید و مدت ۴۰ سال به هدایت قوم بنی اسرائیل مشغول بود.
چنان که ذکر شد، موطن حضرت شعیای نبی (علیه السلام) در سرزمین فلسطین بود، ولی در محلّهی گلبار اصفهان، قبری به آن حضرت منسوب است. مزار منسوب به حضرت شعیا (علیه السلام) در مسجد شَعیا و در کنار ضریح امامزاده اسماعیل (علیه السلام) قرار دارد و بر آن ضریحی چوبی و نفیس قرار داده شده است. در جانب شمالی ضریح منسوب به آن حضرت، کتیبهای سنگی مربوط به عصر صفویه نصب شده، كتیبهای به خط نستعلیق از دوره شاه سلطان حسین صفوی موجود است كه نخستین مسجد بزرگ ساخته شده در اصفهان را مسجد شعیا معرفی میكند، و نیز حكایت دارد از این كه مسجد مزبور را ابوالعباس مفتی در دوره خلافت علی بن ابیطالب (ع) بنا كرده و آلب ارسلان آن را تعمیر كرده است.
آرامگاه شعیای نبی، جنب امامزاده اسماعیل در حاشیه خیابان هاتف اصفهانی قرار دارد.
با توجه به مسافت بین موطن حضرت شعیای نبی (علیه السلام) در فلسطین و مدفن منسوب به آن حضرت در اصفهان نمیتوان این انتساب را با قاطعیت تأیید کرد و ممکن است که مدفون در آن بقعه مبارکه، یکی از اولیای خدا و صلحا یا پیامبر دیگری به نام شعیا (علیه السلام) باشد.

مسجد و آرامگاه شعیا عکس از : ویکی پدیا
آرامگاه بابا حزقيل
حزقيل فرزند بوزی كاهن بود كه در يهوديه متولد شد، در سال ۵۹۸ قبل از ميلاد، بختالنصر او را به اسيری گرفت و در زمينهای كلدانيان ساكن كرد. او به مدت ۲۲ سال يعنی از سال ۵۹۵ تا ۵۷۳ قبل از ميلاد، پيغمبری كرد.
وی در ميان يهود، صاحب مقامی رفيع بود و تمام مشايخ بزرگ از او فرمانبرداری میكردند، وی سوای مقام و مرتبت علمی و پيامبری، در كار بنايی مهارت تام داشت.
طبق نوشته متن والاخبار، حزقيل پدر دانيال پيغمبر است، منتهی نه آن دانيال پيغمبر كه معروف به دانيال اكبر است.
در نزديكی مسجد جامع دزفول بنايی كوچک و ساده قرار دارد كه به بقعه بابا حزقیل (یا باحزقيل)، پدر دانيال نبی منسوب است. مطلب بيشتری در اين مورد در دست نيست.

عکس از: tripyar
آرامگاه جرجيس پیامبر
حضرت جِرجیس (علیه السلام) از پیامبران الهی است که پس از حضرت عیسی (علیه السلام) بر مردم نواحی شام برانگیخته شد و مبلّغ دین مسیحیت بود. مسیحیان حضرت جِرجیس (ع) را بهعنوان یکی از پیامبران عیسوی و به نام «سَنت جُرج» (جرج مقدس) میشناسند. مزار منسوب به حضرت جرجیس پیامبر (علیه السلام) در شهر موصل در شمال عراق قرار دارد. این بقعه در محدوده مقابر قریش در نزدیکی بازار اَلشّعارین در سمت شرقی رود دجله واقع شده و محلّه و خیابانی که از سمت شمال به آن میپیوندد، به نام «جِرجیس نبی» نامگذاری شده است. قدمت بنای فعلی زیارتگاه حضرت جِرجیس (ع) به قرن ۸ هجری قمری/۱۴ میلادی میرسد و به دستور امیر تیمور گورکانی معروف به تیمور لنگ در سال ۷۸۸ قمری / ۱۳۹۳میلادی ساخته شده است. امیر تیمور مسجدی گنبددار بر فراز مزار حضرت جِرجیس (علیه السلام) بنا نهاد و برای تأمین مخارج آن املاکی را وقف کرد.
اما در كتاب «فرهنگ آبادیها و مكانهای مذهبی كشور» از مدفن جرجيس پيامبر در شهر شوشتر ذكری به ميان آمده است.
در جنوب غربی شوشتر روستايی به نام جرجيس است كه در جوار آن بقعهای به نام جرجيس نبی وجود دارد.
درستی مدفن جرجيس پيغمبر در اين مكان محل ترديد است و به احتمال زياد مقبره ايشان در موصل عراق است یا شاید این پیامبر، پیامبر دیگری با نام جرجیس باشد، چون در بین پیامبران تشابه اسمی بسیار به چشم میخورد.
مقبرهای منتسب به حضرت جرجیس نیز در ایران (استان آذربایجان شرقی، شهرستان جلفا، منطقه دره شام، روستای ویرانباغ) قرار دارد که آن هم مورد تردید است.
آرامگاه روبيل
مرحوم سيدعبدالله جزائری، يكی از علمای شوشتر (متوفی ۱۱۷۳ هجری قمری) در فصل نهم تذكره شوشتر میگويد: مقامات بسياری از انبيا بنی اسرائيل در حوالی شوشتر و دزفول يعنی نزديک رودخانه دزفول معروف هستند مانند: اسحاق، شمعون، يعقوب، لاوی، جرجيس و روبيل.
آرامگاه دیگر پیامبران
آرامگاههای دیگری نیز که منسوب به پیامبران است، در سایر نقاط ایران وجود دارد که دلیل صحت و درستی آنها چندان مشخص نیست. همچون آرامگاه روبین در راه مشهد استان سمنان و آرامگاه روبیل در استان خوزستان، بنابراین نامی از آنها برده نمیشود.
فوتون (Foton)، خودروساز چینی است که فعالیت خود را در زمینه ساخت خودرو از دهه ۹۰ میلادی آغاز کرد. این شرکت بهعنوان یکی سرآمدترین برندهای چینی در ساخت خودروهای سنگین شناخته میشود. به همین علت سالهای زیادی است که محصولات تجاری این برند در بازار ایران حضور دارند و توانستهاند سهم خوبی در بازار بدست آورند. همچنین وانت پیکاپ تونلند (TUNLAND) که با برند فوتون به بازار کشور آمده است، بهعنوان یک خودروی کارآمد معرفی میشود.

قیمت فوتون ساوانا
عظیم خودرو بهعنوان یکی از بزرگترین عرضهکنندگان خودروهای داخلی و وارداتی در سال ۹۶، قصد دارد با همکاری یکی از برندهای معتبر چینیشاسیبلند فوتون ساوانا (Foton Sauvana) را برای بازار ایران معرفی کند. طبق گفتهی مدیران عظیم خودرو، شاسیبلند فوتون ساوانا اتوماتیک فول آپشن قیمتی معادل ۳۷۴ میلیون تومان برای مشتریان خواهد داشت. این خودرو هماکنون تنها در کاملترین نسخه تولید میشود و امکان خرید نمونه کمآپشن یا دندهای آن وجود ندارد. با اعلام قیمت رسمی ساوانا، مشتریان در صورت تمایل میتوانند در مراحل پیش فروش جدید عظیم خودرو این شاسیبلند را انتخاب کنند.

مشخصات فنی شاسیبلند فوتون ساوانا
ساوانا بهعنوان یک خودروی شاسیبلند (SUV) در بسیاری از بازارهای جهانی به پیشرانه ۲.۸ لیتری توربو دیزل مجهز شده است. این خودرو به احتمال قوی در بازار ایران با جدیدترین پیشرانه خود وارد خواهد شد. پیشرانه جدید فوتون برای ساوانا از نوع دو لیتری GDI توربو است که ۲۱۵ اسب بخار قدرت با گشتاور ۳۲۰ نیوتونمتر تولید میکند.

مقالههای مرتبط:
جعبهدنده ۶ دنده اتوماتیک ZF آلمان و ۵ دنده دستی گترگ آلمان، قدرت پیشرانه را به چرخها منتقل میکند. شاسیبلند ساوانا در بازار جهانی با مدلهای تک دیفرانسیل و دو دیفرانسیل عرضه میشود. با توجه به نسخهای که بهعنوان نمونه در جادههای کشور آزمایش میشود، احتمال عرضه نسخه دو دیفرانسیل در ایران بسیار قوی است. مدل دو دیفرانسیل این خودرو همیشه چهار چرخ محرک است و بهصورت الکتریکی میتوان ضریب آن را تغییر داد. البته مشتریان میتوانند این شاسیبلند را به حالت تک دیفرانسیل نیز تبدیل کنند یا آن را در حالت چهار چرخ کمک سنگین نیز قرار دهند. این ویژگی فوتون ساوانا باعث شده تا محصول شاسیبلند چینی، قابلیتهای زیادی در جادههای ناهموار و آفرود داشته باشد.
امکانات داخلی شاسیبلند ساوانا

ساوانا در نسخه فول آپشن به امکاناتی مانند سانروف، تودوزی چرمی، حسگر نور، کروز کنترل، سیستم کنترل پایداری، سامانه تنظیم میزان هرزگردی، نمایشگر ۷ اینچی، دوربین دید عقب، GPS، آینه حساس به نور، آینههای جانبی تاشو برقی، سیستم کنترل حرکت در سراشیبی، سیستم کنترل شروع حرکت در سربالایی، هفت صندلی، دو کیسه هوا و… تجهیز میشود. با توجه به امکاناتی که فوتون روی این شاسیبلند نصب کرده است، جنبه کاربردی آن برای رانندگی در انواع شرایط و جاده افزایش مییابد.
شرکت خودروسازی تسلا بهصورت رسمی رابین دنهُلم را بهعنوان رئیس هیئت مدیرهی جدید خود منصوب کرد. اعلام رسمی تغییر رئیس هیئت مدیرهی Tesla به دنبال اتهام فریفتن سرمایهگذاران از سوی ایلان ماسکو توافق این خودروساز و کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا برای ایجاد تغییرات مدیریتی صورت میپذیرد، براساس این توافق، ایلان ماسک بهمدت سه سال از ریاست هیئت مدیرهی تسلا محروم خواهد شد؛ اما بهعنوان مدیرعامل به فعالیت خود ادامه خواهد داد.
رابین دنهُلم که از سال ۲۰۱۴ در هیئت مدیرهی تسلا عضویت دارد، قرار است طی مدت ۶ ماه آینده از مدیریت امور مالی Telstra، غول مخابراتی استرالیا استعفا دهد. معرفی دنهلم بهعنوان رئیس هیئتمدیرهی جدید تسلا در شرایطی صورت میپذیرد که او پیش از حضور در شرکت مخابراتی Telstra، به مدت هفت سال بهعنوانی یکی از مدیران ارشد گروه خودروسازی تویوتا در استرالیا فعالیت کرده است. حضور در شرکتهای Sun Microsystems و Juniper Networks در سیلیکون ولی از جملهی دیگر سوابق کاری دنهلم بهشمار میرود.

اختلاف تسلا و کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا زمانی آغاز شد که ایلان ماسک با انتشار توئیتی درحساب کاربری خود اعلام کرد که با تامین بودجه مورد نیاز از قرار هر سهم ۴۲۰ دلار، بزرگترین تولیدکنندهی خودروهای برقی را از بورس خارج ساخته و به یک شرکت خصوصی تبدیل خواهد کرد. پس از این توئیت ارزش سهام تسلا به میزان قابل توجهی افزایش یافت و بعد از آن که مشخص شد اساسا چنین سرمایهای وجود خارجی ندارد، ارزش سهام خودروساز آمریکایی بهشدت کاهش یافت.
ماسک بعد از این بدون اشاره به محتوای توئیت قبلی خود، با انتشار بیانیهای رسمی از تمامی همکاران خود در تسلا تشکر و تقدیر به عمل آورد. مدیرعامل جنجالی تسلا با اشاره به حضور خانم دنهلم در مقام ریاست هیئت مدیرهی این خودروساز اظهار داشت:
رابین تجربهی بسیار زیادی در دو حوزهی فناوری و صنعت خودرو دارد و طی چهارسال گذشته که بهعنوان یکی از اعضای هیئت مدیرهی تسلا فعالیت داشته، کمک شایانی به پیشبرد اهداف شرکت و تبدیل شدن آن به یک بنگاه اقتصادی و صنعتی سودآور کرده است. من بیصبرانه مشتاق آغاز همکاری نزدیک خود با رابین در جریان تلاشمان برای دستیابی به انرژی پایدار هستم.
به قسمت پنجم، گذری بر فیزیک کوانتوم خوش آمدید. اگر ۴ قسمت قبلی را دنبال کرده باشید، تاکنون اطلاعات جامعی دربارهی مکانیک کلاسیک، فیزیک کلاسیک، نارساییهای فیزیک کلاسیک و نسبیت دارید.
در این قسمت از مجموعه به ادامهی برداشتن گامهای کوتاه اما عمیقمان برای وارد شدن به دنیای فیزیک کوانتوم ادامه میدهیم. در این مقاله، روایت پیشرفتهای فیزیک کوانتومی را شرح میدهیم و در بعضی مباحث، گریزی به قسمت سوم نیز خواهیم داشت.
باتوجه به اینکه در قسمت سوم و چهارم این مجموعه، ناچارا مجبور به استفادهی گسترده از روابط ریاضیاتی شدیم، در نظر داشتیم تا در این قسمت کمی از لحاظ تاریخی ماجراهای مربوط به فیزیک کوانتوم را بررسی کنیم و بیشتر به روایتگری علم که از نظر اینجانب، یکی از شیرینترین کارهای ممکن است بپردازیم.
مجموعه مقالات گذری بر فیزیک کوانتوم
اگر به خاطر داشته باشید، اولین بحث نارسایی فیزیک کلاسیک، بررسی تابش جسم سیاه و اتفاقات گستردهی مربوط آن به بود. همان طور که میدانید، پس از رخ دادن فاجعهی رایلی-جینز در نهایت این معما، توسط انیشتین و به کمک استفاده از رابطههای پلانک رخ داد.
هنگامی که رابطهی پلانک را بیان کردیم، کمیتی به نام h را تعریف کرده و آن را ثابت پلانک نامیدیم. در آنجا بهصورت گذری از h عبور کردیم، اکنون شاید بد نباشد، اندکی دربارهی تاریخچهی این h جادویی و ماجراهای مربوط به آن بدانید.
h جادویی
ماکس بورن، فردی از نسل فیزیکدانان نظری بود، که به پیروی از پلانک، در ساختن بنای جدید نظریهی کوانتومی بر شالودههای پلانک، یاری می رساند. او به شگردها و مانورهای فریبنده سادهای که پلانک را به فرمول تابش رسانده بود، چنین می نگریست:
رابطهی پلانک، یکی از معتبرترین و پر معنیترین برون یابیهایی است، که تاکنون در تاریخ فیزیک به عمل آمده است؛ این رابطه شهود فیزیکی تقریبا مرموزی را آشکار میکند.
نه تنها این فرمول، یک فرمول تجربی دقیق، ساده و مفید برای کنترل و همبستگی دادهها بود، بلکه در ذهن پلانک چیزی بیش از این بود. این فقط یک فرمول تابش نبود، فرمول تابش معینی، قانون نهایی موثق حاکم بر تابش جسم سیاه بود و به معنی دقیق کلمه این فرمول می توانست، به عنوان اساس یک نظریه به کار گرفته شود و حتی چنان که که مشخص شد، یک نظریه انقلابی باشد!
بدون تردید پلانک سخت در تعقیب و تنظیم آن نظریه بود، او چنین مینویسد:
از همان روزی که من (قانون تابش) را فرمولبندی کردم، وقت و انرژی من صرف به دست آوردن معنی فیزیکی حقیقی آن شد!
مارتین کلاین، تاریخ نویس علم، مینویسد؛ پلانک هنگام نزدیک شدن به این مسئله، بار دیگر از الهه آنتروپی الهام میگرفت. اگر یک مفهوم وحدت بخش در دورهی کار علمی طولانی و مفید ماکس پلانک وجود داشته باشد، بدون شک آن مفهوم آنتروپی است. پلانک سالهای متمادی را وقف پژوهش و مطالعه آنتروپی و قانون دوم ترمودینامیک کرده بود و یک رابطهی بنیادی آنتروپی-انرژی در به دست آوردن قانون تابش او جنبه حیاتی داشت. اینک هدف بلندپروازانهتر از یافتن یک رابطهی آنتروپی-انرژی نظریهای بود، که در مسئله جسم سیاه کاربرد داشته باشد.
لودویک بولتزمن قانون دوم ترمودینامیک را به عنوان یک قانون احتمال تعبیر کرد. او چنین استنتاج کرد، که اگر احتمال یا بینظمی نسبی برای حالت یک سیستم W باشد، در این صورت آنتروپی S سیستم، در آن حالت متناسب با لگاریتم W خواهد بود؛ پلانک با یک حرکت ماهرانهی ریاضی، این رابطه را برای مسئله جسم سیاه با نوشتن آن بهصورت؛
S=klnW
برای آنتروپی كل مولکولهای در حال ارتعاش موجود در دیوارههای کورهی جسم سیاه، که پلانک آنها را مشدّدها (resonators) مینامید، به کار گرفت.
در این معادله k یک ثابت عمومی و W معیاری از بی نظمی است. گرچه اعتبار ابداع معادلهی آنتروپی غالبا به بولتزمن داده شده و امروزه ثابت بولتزمن نامیده میشود؛ اما پلاک نخستین کسی بود که به اهمیت بنیادی معادله و ثابت مذکور پی برد.
پلانک با اکراه و نارضایتی به این معادله رسید. این معادله به شیوهی آماری که به وسیله بولتزمن گسترش یافته بود، عمل میکرد. نظريهی بولتزمن این درس را میآموخت، که به احتمال زیاد هر فرایند بزرگ مقیاس، میتواند معکوس شود و در جهت غیرطبیعی، یعنی در جهت کاهش آنتروپی و مخالف قانون دوم ترمودینامیک پیش رود.
به رغم ناسازگاری با واقعیتهای نجومی، تکنیکهای کمّی بولتزمن حتی نشان داد، که چگونه میتوان احتمال نامساعد باورنکردنی را محاسبه کرد. استنتاجات بولتزمن برای پلانک افسانهای عالی به نظر میرسید؛ اما در سال ۱۹۰۰ او از کار پژوهشیاش، یعنی یافتن راه قابل قبولی برای محاسبه آنتروپی مشدّدهای جسم سیاه، بهطور فزایندهای ناامید و حتی بیتوجه شده بود.
او چند راه نادرست را در پیش گرفته بود، در تفسیر آنها دچار خطاهای اساسی میشد و خزانهی نظری او تهی شده بود. هیچکدام از مسیرهای نظری قبلی که با آنها آشنا بود، راهنمای او نبودند، تا با استنتاجی از قانون تابش تجربیاش، سرانجام مطمئن شود به کجا باید برسد. به عنوان آخرین چاره، او با جانبداری از بولتزمن، نوعی احتمالگرایی آنتروپی و قانون دوم ترمودینامیک را پذیرفت.
برای پلانک، آن طور که بعدها به یکی از همکارانش نوشت، این امر عملی از روی ناچاری بود. او چنین نوشته بود؛
من طبیعتا مایل و مستعد صلح و آرامشم و هرگونه ماجرای مشکوک را طرد میکنم؛ اما در آن زمان بی هیچ نتیجهای به مدت شش سال (از ۱۸۹۴ به بعد) با مسئلهی تعادل میان تابش و ماده در کشمکش بودم و میدانستم که این مسئله برای فیزیک اهمیت بنیادی دارد. همچنین فرمولی را که توزیع انرژی در طیف بهنجار را بیان میکند، می دانستم.(منظور قانون تابش تجربی اوست) تعبیر و توصیف نظریهای را میباید، به هر قیمتی شده به دست آورد، اهمیتی ندارد که تا چه حد دور از دسترس است!
پلانک روند شمارشی را برای محاسبه بینظمی W در معادله به کار میگرفت، که برگرفته از یکی دیگر از تکنیکهای نظریهای بولتزمن بود. او دست کم به عنوان یک اندازهگیری موقتی، در نظر گرفت که انرژی کل مشدّدها از اجزای غیرقابل تقسیم کوچکی به بزرگی ε ساخته شدهاند. در این صورت ارزیابی W به عنوان شماری از تعداد راههای یک تعداد معین از اجزای انرژی، که بتواند میان تعداد معینی از مشدّدها توزیع شود، ممکن میشد و این کار شامل، محاسبهی ترکیبی سادهای بود که ریاضیدانان مدتها با آن آشنایی داشتند.
معادلهی آنتروپی، روند شمارشی بر مبنای ابداع اجزای انرژی و یک معادلهی آنتروپی-انرژی استاندارد از ترمودینامیک، دسترسی پلانک به هدفش را تقریبا(نه به شکل کامل)فراهم آورد، هدفی که یک استنتاج نظریهای از قانون تابش او بود. گام دیگری باید برداشته می شد، استدلال او توفیقی حاصل نمیکرد، مگر آن که او فرض میکرد انرژی ε اجزای مذکور، متناسب با فرکانس ارتعاش مشدّدها است، یعنی
ε = hv
که در آن h ثابت تناسب است. اگر او اندازهی اجزای انرژی را به این طریق بیان میکرد، سرانجام میتوانست قانون تابش خود را استخراج کند و دادههای جسم سیاه را برای محاسبهی مقادیر عددی دقیق دو ثابت h و k به کار رفته در نظریهاش، به کار گیرد.
این مسیر نظریهای پلانک برای قانون تابش او بود، که خلاصهی آن در اواخر سال ۱۹۰۰ به انجمن فیزیک آلمان به اختصار گزارش شد. پلانک دلگرم بود، که سرانجام میوه نظریهای را که برای آن تلاش کرده است، یعنی نظریه عمومی برهمکنش تابش با ماده در دست دارد؛ اما بهطور دردناکی آگاه بود که برای رسیدن به این میوه، دربارهی یک مورد نظریهای نه چندان پیچیده کار دشواری را به عهده گرفته است.
او از محاسبهی آنتروپی آماری بولتزمن استفاده کرده بود. رویکردی که هنوز برای خودش مورد بحث بود. او تکنیک بولتزمن را به طریقی اصلاح کرده بود، که مفسران آن را تردید پذیر میدانستند.
ابراهام پایس، یکی از بهترین وقایع نگاران تاریخ نظریهی کوانتومی، اعتقاد دارد، که سازگاری پلانک با روش بولتزمن نوعی سرکشی است.
کار سرکشانهتر پلانک استفاده از اجزای انرژی ε در بسط شناسهی آماری اوست. روال و روند او مستلزم این فرض بود، که انرژی یا حداقل انرژی گرمایی مشدّدهای مادی، یک خاصیت دانهدانگی ذاتی و کاهش ناپذیر، مجسم شده در کمیتهای ε داشته باشند. اما کوچکترین اصلی در ادبیات پذیرفته شدهی فیزیک کلاسیک جهانی وجود ندارد، که اعتباری به این ایده دهد. اصول تثبیت شده، که پلانک هم در گذشته، مانند هر کس دیگر از آن صادقانه طرفداری میکرد، این بود که همه نوع انرژی بهصورت یک پیوستار وجود دارد. هرگاه یک مشدّد یا هر چیز دیگری انرژیاش تغییر کند، این تغییر در مقادیر پیوسته صورت میگیرد، نه در بستههای ناپیوسته آن طور که توصیف پلانک پیشنهاد میکند!

فن تخصیص انرژی بهصورت اجزای کوچک شبه ذرهی مورد مطالعه بولتزمن، تنها یک ترفند ریاضی برای یافتن احتمالها بود. در نهایت بولتزمن با فرض اینکه اجزای انرژی بسیار کوچکاند، ترتیب بازگشت به پیوستار را داد. طبیعتا، پلانک با استفاده از همان ترفند، امیدوار بود از درگیری و تعارض با اصول پیوستاری کلاسیک، دوری گزیند. اما در کمال شگفتی، نظريهی او این فرض را مجاز نمیدانست، که اجزای مذکور به هر مقدار دلخواهی کوچک باشند؛ چرا که ثابت h در معادلهی دومی نمیتواند صفر باشد.
پلانک امیدوار بود که h بداقبال و در حقیقت ساخت انرژی دالّ بر آن، مصنوعات غیرضروری شناسهی ریاضیاش باشد و اینکه کار نظریهای بیشتر با مفروضات کمتر دشواری او را به نتایجی که میخواهد، سوق میدهد.
او در حدود هشت سال بر این عقیده، که سرانجام دید کلاسیک پیروز خواهد شد اصرار می ورزید. او کوشید تا ثابت h را به نحوی به چارچوب نظریهی کلاسیک متصل کند؛ اما این ثابت در برابر چنین تلاشهایی از خود مقاومت نشان میداد.
سرانجام پلانک دریافت که عاقبت تلاش او، برای استخراج فیزیک جدید از فیزیک قدیمی، شکست و بیثمری است. اما این شکست برای پلانک آن طور که خودش اعتقاد دارد؛
تمام و کمال روشن نگری بود. اکنون من به عنوان یک واقعیت میدانم، که اجزای انرژی در فیزیک نقشی بسیار مهمتر از آنچه در اصل، آمادگی مواجهه شدن با آن را داشتم، دارد و این بازشناسی مرا وادار کرد، تا به وضوح به دنبال ارائه روشهای کاملا جدید برای تحلیل و استدلال در برخورد با مسائل اتمی باشم!
معنی فیزیکی ثابت h پنهان بود؛ اما برای پلانک زحمت زیادی نداشت تا نتایج مهم فیزیکی را از ثابت همتای آن یعنی k استخراج کند. او با مراجعه به محاسبهی آماری بولتزمن از آنتروپی یک گاز کامل، راهی یافت تا با استفاده از مقدار k، خودش عدد آووگادرو را محاسبه کند. عدد آووگادرو، تعداد مولکولها در یک کمیت استاندارد و یا کمیت مولی از هر مادهی خالص است. برآورد این محاسبه بسیار بهتر از هر عدد آووگادروی دیگر موجود در آن زمان بود؛ اما این امتیاز تا مدتها شناخته نشده بود. مقدار عدد آووگادروی پلانک به او امکان میداد، تا بار الکتریکی الکترون را محاسبه کند و این نتیجه نیز نسبت به اندازهگیریهای معاصرش بهتر بود.
این نتایج برای پلانک اهمیتی برابر با قانون تابش داشت. آنها شواهدی وسیعتر از مفهوم نظریهاش و فراسوی کاربرد برای تابش جسم سیاه بودند. او در پایان مقالهی سال ۱۹۰۰ خود می نویسد؛ اگر نظریه درست باشد، تمامی این رابطهها نمی باید بهطور تقريبی، بلکه باید بهطور مطلق معتبر باشد.
در محاسبهی عدد آووگادرو و بار الکتریکی، پلانک توانست احساس کند، که نظریهی او سرانجام به چیزی مطلق نفوذ کرده است.
تا حدی به علت تلاشهای خود پلانک که گاهی تردید آمیز بود و تا حدی به علت تلاشهای نسل علمی جدید کمتر سرکوب شده، نظریهی پلانک، از جمله ناپیوستگیهای انرژی تثبیت شد. اما راه پذیرش کامل این نظریه، طویل و پر پیچ و خم بود. حتی توسعهی واژگان آن نیز کند بود. اجزای انرژی پلانک سرانجام کوانتومهای انرژی نام گرفتند، گرچه واژه لاتین کوانتوم به معنی کمیت، قبلا در زمینه دیگری به کار برده شده بود. توسعهی اساسی نظریهی پلانک، به وسیلهی کار دیگران، تا حدود سال ۱۹۱۰ طول کشید و وجه تمایز نام رسمی آن با عنوان نظریه کوانتومی مشخص شد!
بور؛ یک فیزیکدان کامل
در قسمت سوم این مجموعه مقاله، به بررسی مدلهای اتمی رادرفورد و نیلز بور پرداختیم. اما اکنون شاید بد نباشد، کمی با تاریخ همراه باشیم و سفری کنیم به سالهای آغازین قرن بیستم، هنگامی که فیزیک کوانتوم، به چشم به جهان گشوده بود و فیزیکدانان مختلف در تلاطم و کشمکش برای یافتن بهترین توجیه برای آن بودند.
نظریهی کوانتومی موفقیتی یک شبه نبود. پذیرش آن طی نخستین دههی تاریخ تولدش تردید آمیز بود و دست اندرکاران نادری داشت. در سال ۱۹۱۰ اصول موضوع پلانک کم یا بیش مشخص شده بود؛ اما غالبا در مسائل مربوط به تابش و حالت جامد به کار گرفته می شد و تقریبا هرگز در قلمرو اتمها و مولکولها به کار نمیرفت.
در تابستان سال ۱۹۱۳ در فیلوزوفیکال مگزین، نخستین سلسله مقالاتی پدیدار گشت که آغازگر تغییر وضع بود. نویسنده این مقالات نیلز بور، فیزیکدان دانمارکی بیست و هشت ساله با شخصیتی بیهمتا بود. نظریه بور رفتار اتمها، به خصوص اتمهای هیدروژن را با مخلوط دقیقا مرتبط شده، از اصول موضوع پلانک و مکانیک کلاسیک کپلر و نیوتون توصیف میکرد. بور این نظریه را، با موفقیت چشمگیری در مورد نقشهای زیبای طیف گسیل شده از گاز هیدروژنی که بهطور الکتریکی برانگیخته شده بود، به کار برد.(دستگاه فیزیکی آن شبیه چیزی است که در لامپهای نئون به کار میرود) این امر برای فیزیکدانان آن زمان دستاوردی باور نکردنی بود. متخصصان طیف نمایی، آزمایشگرانی که نظم موجود در طول موجهای نور (طیف) گسیل شده از اتمها و مولکولها را بررسی میکنند، مدتها کارشان را بدون استفاده از یک نظریه انجام میدادند، بهطوری که امید خود به یافتن آن را از دست داده بودند. مقالات بور امید تازهای هم برای طیف نمایی و هم برای نظریه کوانتومی بود.
مقالههای مرتبط:
نقش بور در این مورد تا حدی به خوش اقبالی او باز میگشت. نظریهی کوانتومی در سال ۱۹۱۳ به قدر کافی سر برآورده بود، که دیگر نمیشد، اهمیت آن در فیزیک اتمی را دیگر نادیده گرفت. با این حال وظیفهی بور کار سادهای نبود، مهارت و احساس شهودی بسیاری لازم بود، تا مخلوط کارآمدی از فیزیک کلاسیک و فیزیک کوانتومی به وجود آید. اینشتین میگفت؛ که او نیز ایدههای مشابهی داشته؛ اما شهامت توسعه و پروراندن آنها را نداشته است. برای اینشتین کاربرد حساس فراهم آوردن بنیاد نامطمئن و متناقض نظریه کوانتومی با مسائل اتمی یک معجزه غیرقابل باور بود.
بور چیزی بیشتر از شاهکارهای نظری انجام داد. او تقریبا به تنهایی، مکتب بزرگی از فیزیک نظری و تجربی در کپنهاگ ایجاد کرد. مؤسسهی بور در ۳ مارس ۱۹۲۱ افتتاح شده و به سرعت شگفت انگیزی فیزیکدانهای جوان آلمان، انگلستان، روسیه، هلند مجارستان، هند، سوئد و امریکا را جذب کرد. بور مکانی را برای زندگی و کار آنان فراهم کرده بود، چرا که در آن زمان مقامات آکادمیک نادر و فیزیکدانان نظری، مانند هنرمندان، تنگ دست بودند!
افراد حاضر در این مجموعه، تنها مشغول پژوهشهای علمی نبودند، بلکه بسیاری از اوقات فراغت و تفریح خود را نیز در کنار یک دیگر میگذراندند و بهطور مثال در زمانهای مختلف تنیس روی میز بازی میکردند یا فیلم میدیدند؛ اما از داخل همین جو ظاهرا ساده و صمیمی، کارهای بسیار درخشانی پدید آمده است. نام و دستاوردهای آنان حکایت بخش بزرگی از رویدادهایی است، که در دوران بحرانی و سرنوشت ساز سالهای ۱۹۲۰ و سالهای ۱۹۳۰ در فیزیک کوانتومی به وقوع پیوست. رابرت اوپنهایمردرباره این دوران و ضرورت نقش بور در آن چنین مینویسد:
زمان قهرمانانهای بود. کار، کار یک نفر نبود، بلکه همکاری مشترکی میان تعداد بسیاری از دانشمندان از کشورهای متفاوت را شامل میشد، گرچه از ابتدا تا انتها روح فوق العاده خلاق و منتقدانه، نیلز بور این اقدام بزرگ را راهنمایی، کنترل و سرانجام به شکل نهایی تغییر یافتهای تبدیل میکرد.
بور در عین نفوذ بسیار بالا، ویژگیهای خاص و منحصر به فرد خود را داشت؛ سخنرانیهای او احتمالا نه از لحاظ صوتی مناسب بود و نه بهطور کامل قابل فهم بود، با وجود تلاش بسیار، مقالات و کتابهایش غالبا تکراری و حجیم بود و پرسشهای بدون شرمندگی او در باره موضوعات پیش پا افتاده ویژگیهایی بودند، که از این مرد حکایتهای خنده داری، ساخته بود. شوخیهای او محدود به شش جوک بود. با وجود تمام این حرفها، شخصیت او مؤثر و نافذ بود. بور با صراحت لهجهی خوشایند و صمیمانهای سخن میگفت، که شاگردان، همکاران و رؤسا را به شکل یکسان تحت تأثیر قرار میداد. بهطوری که لئون روزنفلد، یکی از همکاران بور دربارهی سیل بازدیدکنندگان به کپنهاک می گوید؛ آنان که در پی دانشمند بودند، با مردی به معنی حقیقی کلمه کامل رو به رو میشدند.

گشاده دستی و سخاوت بور با پاسخ قابل ملاحظهای جبران میشد. ظاهرا، بور نمیتوانست بدون مصاحبت و همراهی انسانهای دیگر فکر خلاق داشته باشد. او در سراسر زندگی حرفهای خود، از طریق گفت و شنود با بعضی مخاطبان منتقد، ایدههای علمی به ذهنش راه مییافت، شکل میگرفت و تکمیل میشد. مخاطبان او از آنان که در مؤسسه در دسترس بودند، انتخاب میشدند.
او اندیشههایش را با جمع کوچکی از مخاطبان هماهنگ میکرد، بهطوری که هیچ بخشی از فرایند خلاقش نمیتوانست بدون یک هیئت مشاور انسانی پیشرفت کند. مقالهها و متن سخنرانیهای او در جلساتی ناآرام و بهطور غیر عادی تحکم آمیز نوشته میشد، که بعضا بهصورت تک گویی (مونولوگ) بود. یکی از دستیاران بور به نام اُسکار کلاین صحنهای از اصلاح یک متن سخنرانی بور را برای ما مجسم میکند:
من با مداد و کاغذ در کنار میزی نشسته بودم، که بور دور آن پرسه میزد و بهطور متناوب مطلبی را به انگلیسی دیکته میکرد و به دانمارکی توضیح میداد، در حالی که میکوشیدم گفتههای انگلیسی او را روی کاغذ بیاورم. بعضی اوقات وقفههای طولانی در گفتار او ایجاد میشد، خواه به این علت که دربارهی دنباله مطلب تفکر میکرد، یا به این علت که درباره چیزی خارج از موضوع فکر میکرد، موضوعی که میبایست درباره آن به من گفته میشد. همچنین، غالبا کار به این دلیل قطع میشد، که ایشان به همراه خانواده برای آبتنی و دوچرخه سواری کوتاه مدت به ساحل میرفت.
انرژی و پیگیری او برای کامل کردن یک مقاله تقريبا فوق بشری به نظر میرسید. هر کلمه، هر جمله، هر مفهوم و هر معادله میبایست بارها و بارها بازنگری و تجدید نظر میشد، پس از پنج یا شش پیش نویس که احتمالا آخرين آنها نمونه چاپی بود، بور بدون آن که هنوز نظرش قطعی شده باشد، به گوشهای ساکت و آرامی از مؤسسه، به همراه منشی یا نسخه بردار میخزید و تلاش و تقلا همچنان ادامه داشت. تا سرانجام به شکل غیرقابل باور، رضایت خاطر پیدا میکرد. پاسخ ولفگانگ پائولیفیزیکدان نامی به یکی از دعوتنامههای بور چنین بود که؛ اگر آخرین نمونه چاپی برای او ارسال شود، خواهد آمد!
با پافشاری بیامان بر صراحت و وضوح و استعداد وسيع برای استقبال انتقاد از دیگران در گفتگوهای بسیار طولانی، بور ترتیبی داده بود، تا به بعضی از مشکلترین مسائل در فیزیک کوانتومی، از جمله آنها که ماهیتی مفهومی و فلسفی داشتند، نفوذ کند. استدلالهایش چنان مبهوت کننده، کامل و دقیق بود که بلامنازع و آسیبناپذیر مینمود. تعبیر او از نظریه کوانتومی، به ویژه معماهای آن با نقطه نظرهای اینشتین مغایر و غالبا متناقض بود. در آغاز سال ۱۹۲۷ و در یکی از کنفرانسهای سلوی و در ادامه آن به مدت بیست سال، بور و اینشتین مناظره دوستانهای درباره معنی فیزیک کوانتومی را ادامه دادند. اینشتین هرگز استنتاج بور را مبنی بر اینکه ریز جهان اتمها و مولکولها در نهایت نامعین است، نپذیرفت و بیشترین سعی خود را برای شکست دفاعیات بور انجام داد. بور همیشه یک پاسخ برای انتقادهای اینشتین داشت و استدلالهایش پیروز و قانع کننده بود.

بور سعادت یک ازدواج ایدهآل را داشت. مارگریت نورلاند بور بانویی محجوب و هوشمند بود. بور صاحب شش پسر شد، پس از سال ۱۹۳۲ آنان در خانهی افتخار کارلز برگ ، شهروندان درجه اول دانمارک، زندگی میکردند. روزنفلد در بارهی نقش حیاتی مارگریت در این زندگی پیچیده چنین میگوید:
وظیفه مارگریت، کار آسانی نبود. بور طبیعتی حساس داشت و دائما به مشوق و محرک، همدردی و تفاهم نیاز داشت. وقتی سروکله بچهها پیدا شد، بور بهطور بسیار جدی وظیفهی بزرگ خانواده را بر عهده گرفت. همسرش خود را بدون تلاش ظاهری با نقش میزبانی سازگار میکرد و شامگاه در خانهی بور با گفت و گوی صمیمانه و شعف انگیز جلوهی خاصی داشت.
بور برنده جایزه نوبل شد. او به روزولت و ترومن رؤسای جمهور امریکا و چرچیل نخست وزیر انگلیس توصیههایی کرد و در هر گوشه از جهان فیزیک شهرت یافت. زندگی ، شخصیت و آرمانهای او افسانه شد. تنها اینشتین و ماری کوری، در میان دانشمندان قرن بیستم، به چنین مقامات رفيع و بلند آوازهای رسیدند.
انقلابی از جنس دانمارک
نظريهی بور تصویری انتزاعی ارائه میکند؛ رفتار اتمها را به شیوههایی نشان میدهد، که در جهان اشیا عادی شناختپذیر نیست. بور به ما میگوید که الکترونهای اتم در حرکت مداریاند؛ اما این الکترونهای مدارگَرد، انرژی کوانتیده و محدودیت خاصی دارند، آنها با جهشهای ناپیوسته که نمیتوان بهطور کامل با استفاده از نظریه آن را توصیف کرد، از مداری به مدار دیگر میروند.
این سخن دقیقا به چه معنی است؟ بنا به تشخیص خود بور، هر پاسخی یا دست کم هر پاسخ کلامی محدودیتهایی دارد. مشکل این است که ما زبان مناسبی برای بیان این مطلب نداریم. بور در گفت و گویی با هایزنبرگ چنین گفت:
هیچگونه توصیف روشنی از ساختار اتم وجود ندارد؛ تمامی چنین توصیفهایی لزوما میباید مبتنی بر مفاهیم کلاسیک باشد، که در این صورت دیگر به کار نمیآیند. ملاحظه میکنید که هر کس برای پروراندن چنین نظریهای میکوشد، در واقع آب در هاون میکوبد!
هنگامی که میخواهیم چیزی دربارهی ساختار اتم بگوییم، زبانی نداریم که با آن بیان مطلب برای خودمان مفهوم باشد. از بسیاری لحاظ همچون دریانوردی هستیم، که یکه و تنها به سوی جزیرهای دور افتاده میرود، جایی که اوضاع و شرایط آن اساسا با آنچه دریانورد میداند متفاوت است و از همه بدتر، بومیهای آنجا به زبانی کاملا بیگانه حرف میزنند. او صرفا باید منظور خود را تفهیم کند؛ اما وسایلی برای انجام این کار ندارد. در چنین موقعیتی یک نظریه نمیتواند چیزی را به معنی حقیقی کلمه علمی، توضیح دهد. همهی آنچه را که نظریه میتواند، امید به انجام آن داشته باشد این است که؛ رابطهها را آشکار کند و بقیهی آن را به ما واگذار کند، تا هرچه بهتر میتوانیم با آن سروکله بزنیم!
زبان فیزیک اتمی، به عقیده بور، چیزی شبیه به زبان شعر است؛ شعر آن قدرها که با خلق صُوَر خیالی و برقراری ارتباطها سروکار دارد، تقریبا به توصیف واقعیتها توجهی ندارد.
اگر اساس نظریهی اتمی بور توصیفی نبود، اگر این نظریه توجیه قابل اعتمادی از آنچه واقعا درون اتم روی میدهد نداشت، پس دقیقا چه فایدهای داشت؟ چرا به سرعت موفقیتآمیز شد؟ نظریه بور، مانند بسیاری وجوه دیگر فیزیک کوانتومی، ریشه در جهان یافتههای تجربی و آزمایشی داشت. بور میگوید:
مدلهای به دست آمده از نظریه او استنتاج شده؛ اما اگر ترجیح میدهید که فکر کنید این مدل حدسی بوده است، بدانید که این حدس از آزمایش بوده نه از مبانی نظری!
برخلاف اینشتین، که واقعیت فیزیکی را در قلمرو تفکر ریاضی محض جستجو میکرد و غالبا به آزمونهای تجربی نظریههایش بیتفاوتی نشان میداد، بور مایل بود در جهت عکس عمل کند، یعنی از یافتههای تجربی بنیادی به یک مجموعه از اصول موضوع معقول و مؤثر برسد.
اینشتین اصل خلاقیتش را در ریاضیات یافت. اصل خلاقیت بور احتمالا تکیه بر نتیجه تجربی بود. یکی از منابع عمدهی الهام بور در ایجاد نظريهی اتمیاش فرمول بالمر-ریدبرگ برای خطوط طیفی هیدروژن بود.
بور در سال ۱۹۱۳، تنها چند ماه پس از انتشار نخستین مقالهاش درباره نظريهی اتمی، در گردهمایی انجمن بریتانیایی برای پیشرفت علم حضور یافت و متوجه شد، که با همدلی و تفاهم درباره نظریهاش بحث میشود.جیمز جینز بحث مسائل تابش را با اشاره و یادآوری ایدههای بدیع بور گشود و گفت؛ فکر میکنم باید توضیح قانعکننده سریهای طیفی را ادامه دهیم و اصول موضوع غير مرسوم را با این اظهار ارزیابی کنیم، که تنها توجیهی که فعلا برای این فرضها مطرح میشود، فرض جدی موفقیت است!
وقتی اینشتین در سال ۱۹۱۳، نظریه بور را شنید شگفت زده شد و گفت؛ بنابراین فرکانس نور ابدا به فرکانس چرخش الكترون بستگی ندارد و این دستاورد عظيم، یکی از بزرگترین اکتشافات است. اما بودند کسانی که اصول موضوع و بحث تطابق را تصنعی و غیرقابل قبول میدانستند.

با گسترش گروه شاگردان جوان و مستعد بور، انتقادها به تدریج تخفیف یافت. به مدت ده سال، نظریه بور و شرح جزئیات آن به وسیله نظریه پرداز مونیخی آرنولد زومرفلد توسعه یافت. زومرفلد مسلط در فیزیک اتمی و راهنمای پژوهش در این زمینه بود. نظريهی بور، همان گونه که منظور او بود، یعنی اساس وحدت یافته برای علم تجربی قبلی طیف نمایی شد. این نظریه و دستاوردهای آن در سال ۱۹۱۹ وقتی زومرفلد این سرودنامه را برای زیباییهای کاربرد نظریه کوانتومی در طیف نمایی اتمی نوشت، به نقطه اوج خود نزدیک شده بود؛
آنچه را که امروزه ما می توانیم از طیف بشنویم، یک موسیقی اتمی تمام عیار از کُرهها، نغمهی یک کاریلون (Carillon) از رابطههای اعداد صحیح کامل، یک نظم فزاینده و هماهنگی در کثرت است.
مهر تایید آزمایش فرانک-هرتز
نظریهی بور در ورای کاربردهایش برای طیف نمایی بهطوری متمایز وظیفه همهی نظریههای بزرگ را انجام داد؛ این نظریه حوزههای جدیدی از پژوهش تجربی و نظریهای را کشف و آنها را متحد کرد. یکی از مؤثرترین و شگفت انگیزترین تأییدات مفاهیم بور در سال ۱۹۱۴ به وسیلهجیمز فرانک و گوستاو هرتز (برادرزاده هاینریش هرتز) از مؤسسهی شیمی فیزیک کایزر ویلهلم در برلین گزارش شد. آزمایش فرانک-هرتز تجلی جالب و مشخصی از وجود حالتهای مانا به عنوان خواص ذاتی اتمها به دست میداد. فرانک و هرتز روشی برای ایجاد باریکههای الکترون یافتند، که حامل مقادیر متغیر؛ اما کنترل شدهای از انرژی جنبشی بودند. در این روش اتمهای گاز جیوه را در مسیر چنین باریکهای از الکترون قرار دادند، بهطوری که انرژی از باریکهی الكترون به اتمهای جیوه منتقل میشد. فرانک و هرتز دریافتند، که وقتی انرژی باریکه به مقدار بحرانی معینی میرسد، انتقال انرژی از باریکه به اتمهای جیوه تقریبا کامل میشود و جریان باریکه ناگهان افت میکند. از دیدگاه نظريهی بور، الکترونها با انرژی بحرانی باریکه، باعث گُذار بین دو حالت مانای جیوه میشدند.

طرح آزمایش فرانک-هرتز چنان مستقیم از پیشنهادهای نظریهای بور، دربارهی حالتهای مانا پیروی میکند، که وقتی کسی مقالهی فرانک-هرتز را میخواند، تصور میکند که نویسندهاش تحت تأثیر توصیههای بور بوده است، چنان که بعضی از نویسندگان کتابهای درسی چنین تصوری داشتهاند. اما راههای پیشرفت علمی ناقص است؛ فرانک و هرتز مقاله ۱۹۱۳ بور را ندیده بودند و حتی اگر هم مقاله را، پیش از جمع آوری نتایج کار خودشان دیده بودند، احتمالا باور نمیکردند که چه چیزی را میخوانند. اظهارات رُک و راست فرانک دربارهی نگرش و طرز فکر آن زمان در برلین نشان میدهد، که چه نور ضعیفی به اکتشافات بزرگ علمی میتابد:
(بخشی از مصاحبهی فرانک در سال ۱۹۶۰)
ممکن است برای شما جالب باشد که وقتی ما آزمایشهایمان را انجام میدادیم، نوشتههای علمی را به قدر کافی نخوانده بودیم و شما میدانید چطور چنین چیزی اتفاق میافتد. از سوی دیگر، ممکن است فکر کنید افراد دیگری در بارهی آن چیزهایی به ما گفته باشند. بهطور مثال، ما سمینار دانشگاهی بزرگی در آن زمان در برلین داشتیم، که در آن در بارهی تمامی مقالههای مهم بحث میشد؛ اما هیچکس دربارهی مقالهی بور بحثی نکرد، آیا میدانید چرا؟ دلیلش این است که پنجاه سال پیش، با سطح دانشی که در آن زمان داشتیم، اعتقاد بر این بود که هیچکس گسیل خط طیفی را نمیفهمد، بهطوری که اگر کسی مقالهای در بارهی آن منتشر میکرد، فرض بر این بود که، احتمالا درست نیست. بنابراین ما آن را نمیدانستیم!
گرچه همان طور که در مقالهی سوم نیز، این مدل اتمی را به شکلی جامع بررسی کردیم، بعدها مشخص شد که این مدل نیز نارساییهای مخصوص خودش را دارد و بنابراین رد شد؛ اما پیدایش این مدل و مطالب مربوط به آن در زمان خودش، یک تحول عظیم در جریان فیزیک کوانتومی را ایجاد کرد.
حال پس از گذر از نیلز بور، اکنون وارد سومین دهه از قرن بیستم شدهایم و دانشمندان نسل دوم، فیزیک کوانتومی در حال مطرح شدن و ارائهی نظریات نوین خود هستند، یکی از این افراد ولفگانگ پائولی است، که زمانی نیز دستیار نیلز بوهر بوده است.
نسل دوم؛ ظهور مردی استثانایی
روایت جدید نظریهی کوانتومی، که امروزه به نام مکانیک کوانتومیمشهور است، تنها طی پنج سال در خلال سالهای ۱۹۲۵ تا ۱۹۳۰ متولد شد، رشد کرد و به مرحلهی بلوغ رسید. آنچه طی آن پنج سال انجام شد، بیشتر از بیست و پنج سال پیش از آن، یا در واقع طی هفتاد و اندی سال بعد از آن بود. پیشرفتهای پیش از ۱۹۲۵ دائما با تردیدهای مفهومی مسدود میشد. تعارضهایی از قبیل دوگانگی موجی ذرهای(در قسمت سوم بررسی شده است) یا تناقض میان نظریه اینشتین درباره ذرهای بودن نور و نظریه موجی کلاسیک، آشفتگی و محدودیت ایجاد میکرد. در سال ۱۹۲۵ این دشواریها، احتمالا از لحاظ خودمانی شدن موضوع، کمتر دست و پاگیر بود. نظریهپردازان دیگر دربارهی تفاوت مفهومی در قلمرو کوانتومی نگران نبودند و ایجاد یک فیزیک جدید با پذیرفتن غرابت یا بیگانگی در آن را آغاز کردند. وقتی حصارهای مفهومی کنار گذاشته شد، پیشرفت بهطور شگفت انگیزی تسریع شد. برای آنان که بصیرت داشتند، مانند آن بود که مه غلیظی رقیق شده باشد. ناگهان مشاهده در بسیاری از جهات با وضوحی ممکن شد، که هیچ کس انتظارش را نداشت!
فیزیکدانان کوانتومی شکل جدید کار خود را در اوایل سالهای ۱۹۲۰ آغاز کردند. آنان غالبا نسل دوم فیزیکدانان کوانتومی بودند، یعنی پس از آن که پلانک مقالهی معروفش را در سال ۱۹۰۰ در انجمن فیزیک برلین خواند، متولد شده بودند.
یکی از درخشانترین و با نفوذترین عضوهای این گروه مستعد پائولیبود، که نه تنها سهم عمدهی خودش را داشت، بلکه مانند بور در شکلگیری کار همکارانش، با بحثهای طولانی و انتقادی، تأثیرگذار بود. طی سالهای بحرانی ۱۹۲۰ و ۱۹۳۰ بسیاری از فیزیکدانان کوانتومی احساس میکردند، کارشان پایان نیافته است، مگر هنگامی که با پائولی و انتقادهای بیامان او مواجه شوند، یا در نبود پائولی، این پرسش را مطرح میکردند که؛ پائولی چه خواهد گفت؟
یکی از دستیاران پائولی، رودلف پیرلز، درباره نقش پائولی به عنوان یک منتقد میگوید:
بحث کردن درباره کاری ناتمام یا ایدهای جدید و تأمل انگیز با پائولی تجربهی بزرگی بود، زیرا درک عمیق و صداقت فکری فوق العادهی او موجب میشد، که هرگز مطلبی را با سهل انگاری یا استدلال تصنعی سرهم بندی شده رها نکند.
بیشتر تأثیرگذاری پائولی به عنوان یک منتقد حاصل بیتوجهی افسانهای بود، که به حساسیتهای مورد علاقهی همکارانش داشت. او زمانی گفته بود؛ بعضی از مردم نقطههای حساسی دارند و تنها راه زندگی کردن با آنان این است، که انگشت روی این نقطههای حساس بگذاریم تا آنها به آن عادت کنند.
نمونهای از اظهار نظر پائولی در باره یک مقاله کم اهمیت و تقریبا نامنسجم این بود که؛ حتی غلط هم نیست. یا اظهار نظر دیگری درباره یکی از همکارانش، که مقالههای او از کیفیت لازم برخوردار نبود، چنین بود؛ اگر آهسته فکر کنید اشکالی ندارد؛ اما اعتراض من وقتی است که سریعتر از آنچه فکر میکنید، آن را منتشر کنید!

پائولی اهدافی برای اظهار نظرهای گزندهاش در تمام سطوح شایستگی، توانایی و مقام یافته بود. پس از یک مباحثه طولانی با نظریهپرداز روسی،لانداو که کارش گرچه درخشان بود، ولی بیانش چندان خوب نبود، در پاسخ به اعتراض لانداو که هرچه او گفته بی معنی نبوده گفت؛ آه، نه، خیلی بیشتر از آن است. آنچه شما گفتهاید آنقدر مغشوش و آشفته بود، که کسی نمیتواند بگوید آنچه گفتهاید بیمعنی بوده است یا نه!
تحقیر مقامات احتمالا در دوران نوجوانی پائولی، هنگامی آغاز شد که او شاگرد مدرسهای در مونیخ بود و در واکنش به اظهار نظری که اینشتین در یک سمینار رسمی کرده بود. او از عقب سالن سخنرانی مملو از جمعیت گفت؛ میدانید، آنچه را که آقای اینشتین گفت، چندان احمقانه نیست!
اصل طرد
پائولی ابتدا به عنوان شاگردی که به سخنرانیهای زومرفلد گوش میداد، به سوی ناکامیها و معماهای نظریهی کوانتومی کشیده شد. اما به زودی با شرح مبسوط و دقیق زومرفلد از نظریهی بور آگاه شد و کاربرد پیچیدهای از آن نظریه را برای ساختار مولکول هیدروژن بسط داد. در عین حال، او که منتقد نظریهی بور-زومرفلد بود، به هم شاگردی خود؛ ورنر هایزنبرگ اظهار میکند، که کل ماجرا رازگرایی اتمی بود. برای پائولی، باحساسیت غیرعادی گوش او برای هماهنگیهای استدلال صوری(نوعی گام ریاضی کامل) نظریهی کوانتومی آن زمان به هم ریخته و آشفته به نظر میرسید.
پائولی به هایزنبرگ شِکوه میکند که؛ همه هنوز در مه غلیظ در جست و جوی چیزی هستند و این احتمالا چند سالی طول میکشد، که این مه از بین برود، زومرفلد امیدوار است که، آزمایشها ما را در یافتن بعضی قوانین جدید یاری کنند. او به پیوندهای عددی، تقریبا به نوع اسرارآمیزی از اعداد باور دارد.
از زمان نخستین کار بور معلوم شده بود، حالتهای معینی نشان میدهند، که رفتار اتمی دارای انرژیهای گسستهای است، که میتوان آنها را از اعداد صحیحی به نام اعداد کوانتومی محاسبه کرد و اینکه وقتی انرژی اتم تغییر میکند، این تغییر بهصورت جهشهای کوانتومیمیان این حالتهای مانا انجام میشود. تا حدود ده سال پس از مقالههای ۱۹۱۳ بور، بیشتر کار در بارهی نظريهی اتمی، بر موضوع اعداد کوانتومی متمرکز بود. یکی از پرسشهایی که همواره میباید، در ایجاد مدلهای اتمی براساس اعداد کوانتومی پاسخ داده میشد، این بود که چند عدد کوانتومی برای هر حالت الکترون لازم است، تا بتواند رفتار فیزیکی و شیمیایی اتمها را توجیه کند. در ابتدا یک عدد کوانتومی مطرح بود (مدل بور)، سپس دو، بعد سه و سرانجام، بنابر نظر پائولی، چهار عدد!
پائولی دریافت که با تخصیص دادن یک آرایه چهارتایی به الکترونهای یک اتم برای هر حالت موجود، میتواند کارهای جالبی انجام دهد. کلید این مدل مجموعه قواعدی بود، که انتخابی از اعداد کوانتومی را در اختيار الكترون میگذاشت. دو قاعدهی ارائه شده به وسیلهی بور قابل استفاده بود؛ مجموعهی یکسانی از اعداد کوانتومی برای همه الکترونها در همه اتمها موجود است و الکترونها حالتهای موجود را طوری اشغال میکنند، که ابتدا پایینترین حالت انرژی پُر شود. پائولی اصل کلیتری را به این دو اصل افزود که بعدها اصل طرد یا اصل پائولی نامیده شد. این اصل کمک شایان و غیرقابل انکاری به روشن شدن نظریهی اتمی و مولکولی کرد. پائولی با درجهای از سهولت غیرمعمول در فیزیک کوانتومی اظهار داشت، که مجموعهای از چهار عدد کوانتومی حالتی از الکترون اتمی را توصیف میکند، که باید برای آن الکترون بیهمتا و منحصر به فرد باشد؛ هیچ دو الکترونی در یک اتم نمیتوانند حالتی را اشغال کند، که دقیقا با مجموعهی یکسانی از چهار عدد کوانتومی مشخص شده باشد!
نظريهی بعدی ثابت کرد، که اصل پائولی برای هر سیستمی از الکترونها به کار می رود. هر جا الكترونها گرد هم آیند(در اتمها، مولکولها یا جامدات) جمع شدن آنها میباید، بنابر اصل پائولی باشد، یعنی هیچ دو الکترون مجاور هم نمیتوانند، از لحاظ فیزیکی به قدر کافی به هم شبیه باشند، تا حالتهایی را اشغال کنند که دقیقا دارای مجموعه اعداد کوانتومی یکسان باشد. این غالبا بدان معنی است که، الکترونها صرفا از یکدیگر دوری میکنند؛ در اتمها آنها در پوستههای هم مرکز جمع میشوند.
اسپین
اینکه طبق نظر پائولی به چهار و نه سه عدد، نیاز بود تا داستان الكترون کامل شود، برای مدتی معمای نظری بغرنجی بود. در نظریه اولیه آشکار شده بود، که شمار عدد کوانتومی برای یک حالت الکترون بازتاب تعداد ابعادی است، که الکترون در آنها حرکت میکند. یک الکترون اتم در حرکت مداری اطراف یک هسته، در سه بُعد حرکت میکند و بنابراین مستلزم سه عدد کوانتومی است؛ اما فقط سه عدد برای توصیف آن لازم است. چه معنی فیزیکی میتوان به عدد کوانتومی چهارم نسبت داد؟ اگر بتوان به مقایسه با فیزیک کلاسیک اطمینان کرد، پاسخی بهصورت حدسی آشکار وجود دارد. الکترونها، همچون سيارات ممکن است، علاوه بر حرکت مداری، حرکت چرخشی (اسپینی) به دور یک محور درونی نیز داشته باشند.
این ایده به ذهن چند نظریهپرداز، از جمله آرتور کامیون، هایزنبرگ، بور وپائولی خطور کرده بود؛ اما مشکلاتی داشت. از یک طرف، چرخش (اسپین) عادی سیارات و توپهای بیسبال حرکت چرخشی در سه بُعد است. اگر چرخش (اسپین) الكترونها به همان طریق باشد، به عدد کوانتومی چهارم هیچ نیازی نیست، در این صورت احتمالا چرخش الکترونها، مانند چرخش توپ بیسبال نیست. آیا ممکن است اسپین الکترون به طریقی مرموز، حرکتی خارج از سه بُعد عادی آشنایی باشد، که زیر بنای فیزیک کلاسیک است؟ پائولی، گرچه دربارهی مفهوم اسپین مُردد بود؛ اما باور داشت که عدد کوانتومی چهارم او ارتباط به چیزی ندارد، که بتوان آن را از دیدگاه کلاسیک توصیف کرد!
موضوع در اواخر سال ۱۹۲۵ بدین قرار بود، که وان در واردن اظهار داشت، طلسم شکسته شد. آن چه را نظریهپردازان گران قدر از انجام آن بیم داشتند، دو دانشجوی هلندی به نامهای؛ جورج اولنبک و ساموئلگوداسمیت، در دانشگاه لیدن به سرعت و به آسانی انجام دادند. آنان با الهام گرفتن از پائولی به مبانی مفهوم اسپين الكترون پرداختند. اولنبک استدلال اولیهی آنان را توضیح میدهد:
گوداسمیت و من با مطالعهی یک مقاله از پائولی به چنین ایدهای رسیدیم. در مقالهی پائولی اصل طرد مشهور او فرمولبندی و برای نخستین بار چهار عدد کوانتومی به الکترون نسبت داده شده بود. این امر بهطور نسبتا صوری انجام شده بود و هیچ تصور عینی و مشخصی همراه آن نبود؛ برای ما، این یک راز بود. ما با این قضیه که هر عدد کوانتومی، متناظر با یک درجه آزادی است و از سوی دیگر با ایدهی الکترون نقطهای(با ساختاری که مانند سیارات و توپ بیسبال سه بعدی نبود) و آشکارا تنها سه درجهی آزادی داشت، چنان مأنوس بودیم، که نمی توانستیم معنی عدد کوانتومی چهارم را بفهمیم.
این دو دانشجوی جوان بی درنگ امتیازات نسبت دادن عدد کوانتومی چهارم، به نوع خاصی از حرکت اسپینی موجود برای الكترونها، در قلمرویی فراتر از سه بُعد فضایی معمولی را دریافتند. اما آنان به تدریج شاهد اوضاع نامطلوبی میشدند. آنان با مشاورشان، پل ارنفست استاد فیزیک نظری در لیدن، مشورت کردند، همچنین از بنیانگذار مکتب لیدن، هندریک لورنتس، که علاقهمند به موضوع بود؛ اما ترغیب کننده نبود، یاری گرفتند. (ارنفست جانشین لورنتس بود) آنان پس از آماده کردن خلاصهای از یافتههایشان برای ارنفست، بیشتر دربارهاش فکر کردند و به ارنفست گفتند، که آنان تصمیم به انتشار ندارند؛ اما ارنفست که در زمینه کارهای علمی آگاهتر از آنان بود، گفت مقاله را به یک مجله ارسال کرده است. در حالی که نظریهپردازان شاخصتر درباره جزئیات خاص مفهوم اسپین نگرانی و تشویش خاطر داشتند، اولنبک و گوداسمیت فرصت مناسبی داشتند. ارنفست به آنان گفت؛ هر دوی شما به اندازهی کافی جوان هستید، که بتوانید مرتکب یک حماقت شوید!
یکی از افراد بسیاری که در رقابت برای نوشتن یک نظريهی موفق اسپین الکترون، مغلوب شد، رالف کرونیگ دستیار پائولی بود. چند ماه پیش از آن که مقالهی اولنبک-گوداسمیت از طریق ارنفست به یک مجله برسد، کرونیگ به نتیجه گیریهای مشابهی دست یافته و با پائولی در بارهی آنها بحث کرده بود. اما کرونیگ خوش شانسی رقبای هلندیاش را نداشت. پائولی با انتقاد طاقت فرسا، او را از انتشار نتیجهگیریهایش منع کرده بود. پیرلز میگوید؛ که در سالهای بعد، پائولی میل نداشت، این داستان را به خاطر آورد.
اسپين الكترون مطمئنا یکی از ایدههای مؤثر و جریان ساز فیزیک و شیمی قرن بیستم است. با این وجود، اولنبک و گوداسمیت برای نظریهشان جایزه نوبلی دریافت نکردند. ادعای کرونیگ ممکن است، یکی از دلایل آن باشد. نه تنها الكترونها بلکه همهی ذرات بنیادی (مانند، پروتونها، نوترونها و پوزیترونها) دارای اسپین و اغلب دارای دو حالت اسپین مجازند. نظریه حکم میکند، که اعداد کوانتومی مشخص کننده حالتهای اسپین ۱/۲ + و ۱/۲ - باشد. (اغلب اعداد کوانتومی دارای مقادیر صحیح هستند؛ اما اعداد کوانتومی اسپین، با مقادیر نیم صحیح، استثناییاند) دو حالت اسپین را تقریبا با محور اسپین بالا برای یک حالت و اسپین پاپین برای حالت دیگر در نظر میگیرند.

با توجه به اینکه گفته شد اعداد کوانتومی تعداد ابعاد فضایی را نشان میدهد، که الکترون در آن حرکت میکند، خواننده ممکن است به این فکر بیفتد، که چطور به الكترون اتم هیدروژن که بی شک در سه بُعد حرکت میکند، نیز حرکت اسپینی نسبت داده شده است، در حالی که در نظریهی بور به درستی با یک عدد کوانتومی n توصیف میشود. الکترون اتم هیدروژن، مانند الکترون اتمهای دیگر با چهار عدد کوانتومی مشخص میشود؛ اما هیدروژن یک مورد خاص است. فقط در هیدروژن و نه اتمهای دیگر، انرژی حالتهای الکترون با تقریب خوبی، تنها تابع عدد کوانتومی n است و به سه عدد دیگر بستگی ندارد. بور این خوش شانسی را داشت، که توانست مدل اتم هیدروژن خود را چنان بسازد که انگار دوبعدی باشد!
پایان؛ مردی بالاتر از اینشتین
درک پائولی از مسائل فیزیک در میان معاصرانش عالی بود، بهطوری که احتمالا حتی اینشتین فراتر از او نبود. بورن یادآور میشود؛ از زمانی که او در گوتینگن دستیار من بود، آگاه بودم که او یک نابغه است، نابغهای قابل مقایسه با اینشتین، در واقع از دیدگاه علم محض او شاید حتی بزرگتر از اینشتین بود.
دستاوردهای پائولی، بیان اصل طرد و سهم عمدهی او در فیزیک هستهای و فیزیک ذرات، مطمئنا در ردیف استادان فیزیک جدید بود. با وجود این عظمت تمام عیار او برابر با اینشتین، بور و هایزنبرگ نبود!
پائولی تا حدی ذکاوت و درخشندگی خودش را کنترل میکرد. گاهی او فیزیک را بسیار خوب میفهمید. حسّ منتقدانه او چنان ظریف و گسترده بود، که نمیتوانست تواناییهای سازندهاش را با تخیل و قابلیت شهودی که بعضی معاصرانش، از آن برخوردار بودند به کار گیرد. پائولی در مورد هایزنبرگ؛ فردی که با انحراف بسیار زیاد از فیزیک کلاسیک و ارائه نظریاتش به شهرت و موفقیت بالایی دست یافت، میگوید؛
شاید یافتن راه برای کسی که با شکوه وحدت فیزیک کلاسیک خیلی آشنا نباشد، بسیار آسانتر باشد. شما در آن جا یک فایدهی مطمئن و مشخص خواهید داشت.
سپس بهطور تحسین آمیزی اضافه میکند؛ البته کمبود شناخت ضامن موفقیت نیست!
گرچه حس منتقدانهی ظریف پائولی یک قید و بند و بازدارندگی شخصی بود؛ اما برای بسیاری از همکارانش الهام بخش بود. پائولی همچون یک منتقد بزرگ به معنای واقعی کلمه، نظر خود را برای همه کسانی که فراست شنیدن آن را داشتند، بیان میکرد؛ گاهی بهطور دردناکی گزنده؛ اما با صدایی متوازن حاکی از تجربه و بینش.
بسیاری از بهترین کارهای نظری در فیزیک جدید، با حضور پائولی انجام شده است، حضور شخصی که خودش یا روحش، نشسته آنجا، با لبخندی گزنده و تمسخرآمیز گوش میدهد!
در اتفاقی جالب، خبرگزاری شینهوا ساعاتی پیش اعلام کرد که قصد دارد برای اطلاعرسانی برخی خبرها، از یک گویندهی مجازی خبر استفاده کند. این خبرگزاری دولتی مدعی است که گویندهی اخبارش میتواند متنها را همچون یک گویندهی حرفهای واقعی بخواند و همهچیز کاملاً طبیعی صورت میپذیرد. البته ممکن است با دیدن ویدیوی مربوط به این گویندهی خبر، چندان با این ادعا موافق نباشید.
این گوینده در یکی از بخشهای خبری انگلیسیزبان، همچون یک گویندهی عادی، برنامه را آغاز میکند: «سلام؛ شما در حال تماشای برنامهی خبری انگلیسی هستید.» گفته میشود که ظاهرا موتور جستجوی Sogou در پروسهی توسعهی این گویندهی خبر مجازی، با خبرگزاری شینهوا، همکاری کرده است.
این گوینده در بخش دیگری میگوید: «درحالی که متنها بهصورت بیوقفه در سیستم من تایپ میشوند، بهصورت خستگیناپذیر تلاش خواهم کرد تا شما را از اخبار آگاه کنم؛ من در پی آن هستم تا یک تجربهی خبری کاملا جدید را به شما ارائه دهم.»
شینهوا یک نسخهی چینیزبان را نیز از این گوینده ساخته است که البته چهرهی متفاوتی دارد. این خبرگزاری مدعی است که این گویندههای خبری توانایی این را دارند که بهصورت ۲۴ ساعته کار کنند و این موضوع میتواند کاهش هزینههای مربوط به تولید محتوای خبری را در پی داشته باشد.
Xinhua ادامه میدهد که یکی از مهمترین کاربردهای چنین گویندههایی، به زمان انتشار خبرهای فوری باز میگردد که اطلاعرسانی بهموقع آنها، امری حیاتی است. ظاهرا یک سیستم مبتنی بر هوش مصنوعی بهمنظور تولید صدا، حرکات لب و نحوهی بیان کلمات این گویندهی مجازی، مورد استفاده قرار گرفته است.
فراموش نکنید که این گویندهی مجازی، با یک مدل دیجیتالی سهبعدی از انسان تفاوت زیادی دارد؛ در نگاه اول و با در نظر گرفتن حرکات طبیعی اجزای صورت، میتوان گفت که احتمالا برای ساخت آن، از بدن یک فرد واقعی الگوبرداری شده است.
مایکل وولدریج، پروفسور دانشگاه آکسفورد، میگوید که سازندگان برای طبیعی جلوهدادن این گویندهی خبر، با چالش زیادی مواجه بودهاند. آنان با مشکلی موسوم به «درهی وهمی» (اصطلاحی برای توصیف رباتهای انساننما و آواتارهایی که غیرواقعی بهنظر میرسند) روبهرو شدهاند؛ وی در این زمینه میگوید:
تماشای این گویندهی خبر برای بیش از چند دقیقه، کار بسیار سختی است. این گوینده، بسیار بیاحساس است، به ریتم خاصی پایبند نیست و روی جملات مهم، تأکید نمیکند.
وی همچنین در گفتگو با بیبیسی به این نکته اشاره کرد که گویندههای خبر معمولی بهطور سنتی (در اکثر مواقع) تبدیل به افرادی قابلاعتماد برای عموم مردم میشوند.
با اینهمه نباید فراموش کرد که انجام این اقدام از سوی چینیها، امری تحسینبرانگیز است. بیشک با گذر زمان، شاهد بهبودهای عمدهای در این گویندهی خبر خواهیم بود؛ بهبودهایی که قطعا میتوانند به هرچه طبیعیتر شدنش کمک کند و آن را از این حالت کسلکنندهی فعلی، خارج سازند.
استیون هاوکینگ، یکی از محترمترین دانشمندان دوران ما، از بیماریاسکلروز جانبی آمیوتروفی (ALS) رنج میبرد. ALS یک بیماری عصبینوروژنیک است که عمدتاً شامل نورونهای حرکتی است که مسئول حرکت عضلات هستند. ALS یک بیماری پیشرفتکننده است، به این معنی که در طول زمان بدتر میشود. هیچ درمانی برای آن وجود ندارد. حتی نمیتوان آن را متوقف، آهسته یا پیشرفت آن را معکوس کرد.
توانایی «برقراری ارتباط» افرادی که مبتلا به ALS یا شرایط مشابهی هستند غیرفعال میشود؛ از همین رو نیاز دارند تا از ابزارهای کمکی برای برقراری ارتباط با دنیای بیرون استفاده کنند. این دستگاهها معمولا برخی از دادهها را از بدن کاربر جمع آوری کرده، آن را تجزیه و تحلیل میکنند و با استفاده از یافتههای یک نرم افزار خاص، وظایف مورد نظر خود را انجام میدهند. پس از جمعآوری و تجزیه و تحلیل اطلاعات این دستگاهها صدا یا متن تولید میکنند.
تعبیه کردن چنین دستگاهی بر روی بدن افرادی که تقریباً هیچ کنترل ارادی روی اعضای بدنشان ندارند، کار سادهای نیست. اما دستگاه املایی هاوکینگ یک مثال ساده و یک محصول عالی در این دسته است.
هرچند هاوکینگ میتوانست دستهایش را حرکت دهد و وقتی جوانتر بود، صحبت کند، اما این فرایند به راحتی انجام نمیشد. با گذشت زمان، وضعیت او بدتر شد. در نتیجه پروسهی از دست دادن عضلات و کنترل عضلانی داوطلبانهی او بیشتر و بیشتر شد. همانطور که هاوکینگ به تدریج توانایی صحبت کردن یا حتی حرکت دادن دستهای خود را برای کنترل صندلی چرخدارش از دست داد، نیاز به یک روش جدید برای ارتباط روزانه و همچنین سخنرانیهای درخشان خود داشت. چرا که این سخنرانیها و ارتباطها باعث خلق مقالات و کتابهای بیشماری میشد. در این زمان بود که فناوری به مدد هاوکینگ آمد.

از سال ۱۹۹۷ به بعد، اینتل دستگاه املایی هاوکینگ را توسعه داد. کنترل هاوکینگ بر روی کامپیوترش با استفاده از نرمافزاری متنباز به نامACAT امکانپذیر بود. این نرم افزار نوشتهها، اعداد و کلیدهای میانبر را نمایش میدهد و یک مکاننما همواره برای اشاره به هر یک از این المانها در حال نمایش است. هر وقت که هاوکینگ میخواست بر روی گزینهی کلیک کند، با عضلهای که زیر چشم او قرار داشت ، تصمیم خود را انقال داده و در نتیجه وظیفهی محول شده توسط دستگاه املایی انجام میشد. از طریق این روش، حتی اگر یک روند آهسته و سخت بود، هاوکینگ توانست با جهان خارج ارتباط برقرار کند.

بعدها با کمک نرمافزار SwiftKey که نرمافزار صفحه کلید تلفن همراه بود، دستگاه هاوکینگ ارتقاء یافت. برنامهنویسان هر کتاب و مقالهای را که هاوکینگ تا به حال نوشته بود، اسکن کرده و یک سیستم پیشبینی و تکمیل کلمه ایجاد کردند که بسیار مؤثر بود. به طور کلی، اگر هاوکینگ کلمهی «سیاه» را گفته بود، احتمال زیادی وجود داشت که کلمهی دوم او«چاله» باشد و نرمافزار در پیشبینی آن موفق بود. هاوکینگ یک بار ذکر کرد که به طور متوسط او فقط نیاز به تایپ دو حرف برای تایپ یک کلمه کامل دارد. بعدها، این نرم افزار حتی بیشتر توانست به او کمک کند. این کمکها شامل حرکت در فایلها، مرور وب، پاسخ به نامهها و موارد دیگر نیز میشد.

در تصویر بالا پنجرهای از مرورگر VimFx را مشاهده میکنید. این مرورگر، یک فرمت توسعهیافته برای وبگردی از طریق Mozilla Firefox است. VimFx به کاربران اجازه میدهد تا تنها با استفاده از صفحه کلید به وبگردی بپردازند. این روش لزوما مختص هاوکینگ نیست. اما نمونهی خوبی برای نشاندادن این است که چگونه میتوان بدون دستزدن به ماوس به وبگردی مشغول شد.
تمام این پیشرفتها بر روی نرمافزار و دستگاه، برای هر کسی که از شرایط مشابه بیماری هاوکینگ یا هر نوع بیماری حرکتی که قادر به ارتباط نیستند، رنج میبرد، قابل دسترسی است.
دستگاه املای P300
P300 یک پتانسیل وابسته به رویداد مغزی یا پتانسیل انگیخته (مجموعهای از امواج مغزی قابل ثبت در سطح پوست هستند که همزمان با ارائه یک محرک مجزا بروز میکنند) است که با روند تصمیمگیری انسان ارتباط دارد. واکنش فرد به ورودی می تواند با استفاده از این پتانسیل مغز و از طریق استفاده از EEG (موجنگاری مغز)تفسیر شود. هنگامی که موضوع از ورودی دریافت میشود، آن زمان است که P300 از طریق EEG (موجنگاری مغز) به آن موضوع واکنش یا پاسخ را نشان میدهد. P300 کوتاه شدهی «Post 300 Milliseconds» به معنی این است که این پتانسیلها در ۳۰۰ میلیثانیه پس از رویداد افزایش مییابند.

از سال ۱۹۸۰، P300 در بسیاری از زمینهها برای بسیاری از سناریوها مورد استفاده قرار گرفته است. یک مثال میتواند دستگاه آشکارساز دروغ یا همان دروغسنج باشد. P300 برای تستهای جرمشناسی شناخته شده است. بزرگترین کاربرد برای P300، پتانسیل آن برای ارتباط بین مغز و رایانه است. در حال حاضر تحقیقات متعدد در مورد استفاده از P300 برای املاء و هجی کردن نوشتهها ادامه دارد تا بتوان بدون اینکه حتی یک عضله را حرکت داد به تایپ کردن کلمات و جملات پرداخت. این امکان وجود دارد که از طریق این روش و ترکیب با فناوریهای امروز نوشتهها را تایپ کنید.
هاوکینگ به دنبال عضلهای بود که میخواست اقدامات خود را ثبت کند، اما با P300 او حتی به عضله نیز نیاز نداشت.
در این ویدئو، از فرد خواسته میشود تا روی حروفی که در نظر دارد، تمرکز کند. با توجه به ترتیب چینش عمودی و افقی حروف بصورت ماتریسی، هر لحظه یک سطر یا ستون با تغییر رنگ فلش میزنند. در صورتی که حرف مورد نظر کاربر در حروفی باشد که فلش زده، سیستم واکنش مغز کاربر را دریافت کرده و از اینرو حرف توسط نرمافزار P300 تشخیص داده شده و در خروجی چاپ میشود.
این دستگاهها میتوانند افرادی را که به علت شرایط پزشکی خود دچار مشکل صحبتکردن و نوشتن باشند، نجات دهند و برای ارتباط به آنها کمک کنند.
چون هاوکینگ به استفاده از دستگاه خود متکی بود، از بهکارگیری این تکنولوژی جدید خودداری کرد. از بدشانسی او این تکنولوژی در مراحل ابتدایی خود بود وقتی که هاوکینگ هنوز جوان بود.
من همواره به دنبال تکنولوژیهای جدید کمکرسانی هستم، بطوریکه مواردی نظیر ردیابی چشم و رابطهای کنترل مغز برای برقراری ارتباط با کامپیوتر را تجربه کردهام. اگر چه این دستگاهها برای دیگران به خوبی کار میکنند، اما من برای جلوگیری از خستگی بیشتر ترجیح میدهم از سیستم قدیمی خود که سنسوری تعبیه شده در گونهام است، استفاده کنم.
به جرأت میتوان گفت که این نوع فناوری به کمک بخش بزرگی از زندگی مردم در شرایط مشابه آمده است. البته نه فقط برای تایپ یا گشتوگذار در وب بلکه افراد میتوانند از چنین فناوریهایی برای بهکارگیری سایر اپلیکیشنها و نرمافزارها استفاده کنند.
بزرگترین مفهوم اسرارآمیز زمان ما این است که هنوز مرزهای مشخص نشدهای برای در نوردیدن و اختراعات زیادی برای اختراع کردن وجود دارد. در کتاب صفر تا یک، پیتر تیل کارآفرین مشهور و سرمایهگذار بزرگ به ما نشان میدهد چطور برای خلق این موارد جدید راههای منحصر بهفرد و تازهای پیدا کنیم.
او میگوید کسبوکارهایی که دارای ایدههای نوینی بودهاند، تنها یکبار برای همیشه اتفاق افتادهاند و هرگز دوباره توسط صاحبانشان تکرار نمیشوند. مثل کاری که بیل گیتس در ایجاد سیستم عامل یا لری پیج در بهوجود آوردن موتورهای جستجو انجام دادهاست. قهرمانان آینده در بازار رقابتی امروز برنده نمیشوند. آنها از مقایسه و رقابت فرار میکنند، چرا که تجارت آنها منحصربهفرد خواهد بود.
سخن اصلی کتاب
کتاب از صفر به یک اثر پیتر تیل کارآفرین موفق و یکی از سرمایه گذاران فیس بوک است. ایده اصلی این کتاب تمرکز بر این نکته در دنیای کسب و کار است که خلق چیزی جدید اتفاق بیفتد، نه تکرار ایده های قبلی و اجرا شده. با این کار کسبوکار مورد نظر از ۰ به سمت ۱ حرکت میکند. در حالی که تقلید از کارها و ایده های دیگران کسبوکار را از یک به نقطه ی دیگری می برد. به عقیدهی پیتر تیل در استارتاپ ها حرکت باید از صفر به یک اتفاق بیفتد تا ارزش ایجاد شود و کسبوکاری ارزشمند و قابل پیشرفت بهوجود بیاید.
این کتاب می گوید برای موفقیت در یک استارتاپ باید یک فرآورده ی انحصاری داشته باشید که در آینده بتواند سود تولید کند. در متن این کتاب به واژه ی مونوپولی monopoly به مفهوم یک کالا یا خدمت انحصاری تاکید زیادی شده است. کتاب با این مفهوم آغاز میشود که چرا داشتن کالا یا محصول انحصاری تا این حد حساس و دارای اهمیت است.
سپس در مورد موقعیت استارتاپ صحبت میکند که چطور باید شرایطی را فراهم کنیم که نوعی از یک شرکت صفر به یک را داشته باشیم. اینجا توصیه ی کتاب این است که ما به خودمان نگاه کنیم و بنا به موقعیت موجود این مسیر را پیدا کنیم. در نهایت میخواهیم به اینجا برسیم که واقعا چطور میشود فرآوردهی منحصر بفردی ایجاد کرد.
در بخشهای بعدی کتاب به این نکته پرداخته میشود که حالا چطور از ایدهی منحصربفرد خود حمایت و پشتیبانی کنیم. طوریکه بتوانیم آنرا حفظ کنیم و در آینده از آن سود کسب کنیم. سودی پایدار که در روند پیشرفت کسبوکار همچنان باقی بماند.
ویدیوی زیر بهطور خلاصه نکات اصلی و مهم کتاب را بهتصویر میکشد.
بخشهای کتاب
کتاب صفر به یک به ۱۴ بخش تقسیم شده است. هر یک از این بخشها به موضوعی میپردازد که اینجا بهصورت فهرست وار به چند بخش از آن اشاره میکنم.
مقدمه
نویسنده در مقدمه میگوید لحظات صفر تا یک در دنیای کسبوکار فقط یک بار روی میدهد. اگر بخواهید از صاحبان کسبوکارهای قبلی تقلید کنید، نکتهای نمیآموزید. قطعا کپی کردن از روی کارهای قبلی کار سادهتری است. انجام کاری که از قبل میدانیم به چه صورت انجام میشود، ما را از یک به n هدایت میکند، در حالیکه خلق چیزی جدید ما را از نقطه صفر به یک میبرد. عمل خلق منحصربهفرد است و نتیجهی آن اتفاقی تازه و غریب خواهد بود.
چالشی بهنام آینده
نظر پیتر تیل دربارهی اهمیت و شاخص بودن آینده این است که ما نمیدانیم در آینده دنیا چگونه است و شرایط چیست. هیچکس نمیتواند آینده را بهدقت پیشبینی کند. در واقع آینده به میزان تغییراتی که اتفاق میافتد به ما نزدیک است. این چالش روبهرو شدن با آینده است.
جشنی چون جشن ۱۹۹۹
پیتر تیل در این بخش به تغییرات مهم و عمدهای که در فاصلهی سالهای ۱۹۹۸ تا ۲۰۰۰ برای اقتصاد جهان همزمان با جا افتادن استفاده از اینترنت اتفاق افتاد، پرداخته است. در نهایت آن چیزی که از نگاه او اهمیت دارد، رویکرد نگاه رو به آینده است. او دربارهی راهاندازی پیپال در این فصل بهتفصیل صحبت کردهاست.
متفاوت بودن همهی شرکتهای خوشبخت
او به این نکته اشاره میکند که رقابت در مقابل انحصار است. اگر کسبوکاری بتواند دستاورد منحصربهفردی داشته باشد، دیگر رقابت برای او معنادار نخواهد بود. یک مثال خوب برای این امر گوگل است که بهقدری خدمات باکیفیت ارائه میدهد که هیچ شرکتی یارای رقابت با آن را ندارد. منظور از انحصاری بودن کالا یا خدمات نیز همین است.

ایدئولوژی رقابت
خلاقیت انحصاری به معنای محصول جدیدی است که فایدهای برای افراد دارد و سودی هم به خالق خودش میرساند. نویسنده به داشتن محصول انحصاری اعتقاد جدی دارد و معتقد است افتادن در چرخهی رقابت مانع شکوفایی کسبوکار میشود.
منافع حرکت آخر
منظور پیتر تیل از این بخش، تاکید بر حرکت آهسته و پیوسته در جریان کاری است. استارتاپها بیش از آنکه به فکر درآمد و کسب سود بیشتر در بازهی کوتاهتر باشند، باید به فکر حفظ جریان سودآوری خود در آینده باشند. چنین استارتاپهایی دوام خواهند آورد و میتوان به آیندهی آنها امیدوارتر بود.
شما یک بلیت بختآزمایی نیستید
بحث برانگیزترین سوال در تجارت این است که موفقیت در گرو شانس بیشتر است یا مهارت و توانایی بالاتر. افراد کمی نظیر استیو جابز، جک دورسی و ایلان ماسک توانستند شرکتهای بیلیون دلاری ایجاد کنند. اگر موفقیت بر مبنای شانس بود، احتمالا این شرکتها وجود خارجی نداشتند.
پول را پیگیری کنید
در این بخش نویسنده از قانون توان صحبت میکند و میگوید این قانون عالم است. پول پول میآورد و موجب رشد نمایی میشود. به هرکس داراتر است، بیشتر داده خواهد شد.
اسرار
انسانها از اسرار هراس دارند، چون اطمینانی به درستی آنها ندارند. اما واقعیت این است که شناختهشدهترین موفقیتهای امروز، حاصل ایدههای عجیب و غریب و ناشناختهی پیشین هستند. پس نباید از راز و رمزها و ناشناختهها هراس داشت و باید از آنها استقبال کرد. سوال بسیار مهمی که در این بخش مطرح میشود این است: چه موضوع مهمی هست که عدهی بسیار کمی بر سر آن با شما توافق دارند؟
اصول اولیه
این بخش دربارهی اصول اصلی ایجاد یک شرکت صحبت میکند که اگر اشتباهی در آن رخ بدهد، اصلاح آن در آینده دشوار خواهد بود. موضوعاتی مانند انتخاب شریک مناسب، تعداد شرکا و بنیانگذاران استارتاپ و تعیین مالکیت، تصرف و ادارهی شرکت و قوانین حاکم بر آن در این بخش بیان شده است.
درباره نویسنده کتاب صفر به یک
پیتر تیل متولد سال ۱۹۶۷ در فرانکفورت آلمان، بنیانگذار پی پالPayPal در سال ۱۹۹۸ است. او از اولین سرمایهگذاران فیسبوک است و در سال ۲۰۱۴ در فهرست ثروتمندان جهان قرار گرفت. پیتر تیل کارنامهی درخشانی در خلق کسبوکارهای موفق دارد. طوریکه یک کارآفرین مشهور و موفق جهانی است.
در سنین نوجوانی به آمریکا مهاجرت کرد و در سال ۱۹۸۹ در رشته فلسفه از دانشگاه استنفورد فارغالتحصیل شد. جالب است بدانید که شطرنج یکی از علاقمندیهای او محسوب میشود و در جوانی مهارت زیادی در این بازی داشته است.
درباره مترجمین zero to one
این کتاب دارای ترجمههای بسیار متنوعی است و بارها در ایران ترجمه شده و توسط ناشران مختلفی به چاپ رسیده است. اما اولین بار در سال ۱۳۹۴ تحت عنوان "از صفر به یک : نگاهی به شرکتهای استارتاپ در «سیلیکان ولی» و نقش آنها در تجسم آینده" توسط حسین راسی ترجمه و در انتشارات هستان منتشر شده است.
عنوان این کتاب بهصورت "صفر به یک: یادداشتهایی درباره استارتاپها: چگونه باید آینده را ساخت" یا عنوان کوتاه "از صفر به یک" یا "صفر تا یک" توسط دیگر مترجمان در نشرهای مختلف ترجمه شده است. ناشرانی که این کتاب را به چاپ رساندهاند، عبارتند از:
- سازمان فرهنگی فرا، ترجمه احمد عیسی خانی، سال ۱۳۹۶ (با عنوان کوتاه از صفر به یک)
- انتشارات ملیکان، ترجمه میلاد بشیری، سال ۱۳۹۵ (مترجم کتاب هنر رهایی از دغدغهها اثر مارک منسون)
- نشر نوین، مترجمان واسع علوی، راهله یوسفزاده؛ ویراستار طاهره خیرآبادی، سال ۱۳۹۵ (از پرفروشترین ترجمههای این کتاب)
- انتشارات مهرگان دانش در قزوین، مترجمان علی محمدنیا، محمدامین کاظمیفر، سال ۱۳۹۶
- انتشارات دانش بهمن در کرج، ترجمه شهرزاد بیات موجد، سال ۱۳۹۶
- انتشارات دنیای اقتصاد، مترجمان ایمان رضوی، ترانه امینا، سال ۱۳۹۷ (با عنوان صفر تا یک : نوشتارهایی درباره استارتآپها یا چگونگی خلق آینده)
- نشر شمشاد، ترجمه زینب عفتی، سال ۱۳۹۷ (با عنوان کوتاه صفر تا یک)
- نشر هورمزد، ترجمه علی بهزادیاننژاد، سال ۱۳۹۵ (با عنوان صفر تا یک : یادداشت های شروع کار یا چگونگی ساختن آینده)
- انتشارات برتراندیشان، مترجمان ابوالقاسم عربیون، محمدمهدی شایعثانی، محمدرضا طیبنیا. (با عنوان صفر تا یک: نکاتی در مورد شرکتهای نوپا، یا چگونه آینده را بسازیم)
- انتشارات نسل نواندیش، مترجم فرهنگ جعفریفشارکی، سال ۱۳۹۷

تعداد قابل توجهی از فروشندگان آنلاین کتاب، ترجمهی زینب عفتی از نشر شمشاد را قابل قبول دانسته و برای فروش روی وب سایت خود قرار دادهاند. در مجموع با توجه به سابقهی ناشران و همچنین نظرات خوانندگان دربارهی ترجمههای مختلف، بهنظر میرسد روانترین ترجمهها متعلق به حسین راسی که اولین ترجمهی کتاب را انجام داده است و همچنین ترجمه زینب عفتی باشد. همچنین در ردهی بعدی ترجمهی منتشر شده از نشر نوین نیز مورد توجه تعدادی از خوانندگان کتاب واقع شده است.
نشر نوین روی وب سایت خود در صفحهی کتاب صفر به یک توضیح مفیدی دربارهی کتاب و همینطور نویسندهی آن قرار داده است. در بخش نظرات این کتاب نیز میتوانید نظرات کاربران را دربارهی این ترجمه ببینید. همینطور میتوانید روی سایت جیره کتاب در بخش یادداشتها مطلبی پیرامون مقایسهی ترجمههای مختلف این کتاب را بخوانید. در ضمن علی بهزادیان نژاد ترجمهی کامل خودش از این کتاب را بهصورت فصل به فصل روی وب سایت خود قرار داده است که میتوانید آنرا بهصورت آنلاین مطالعه کنید.
این نظرات قطعی نیستند و نباید از ترجمههای جدید کتاب غافل شد، چرا که ممکن است هنوز بهطور کامل شناخته نشده باشند و نیاز به بررسی بیشتر داشته باشند. برای انتخاب بهترین ترجمه از میان تمام ترجمههای این کتاب به نمونهای از کتاب، سابقهی مترجم و انتشاراتی که آن ترجمه را چاپ کرده است، توجه کنید.

درباره کتاب
کتاب حاضر در دستهی کتابهای کارآفرینی، نوآوری و خلق کسبوکار جدید ردهبندی شده است. این کتاب در سال ۲۰۱۴ برای اولین بار چاپ شد و بعد از آن با ویرایشهای متعدد با طرح جلدی متفاوت در زبان اصلی به بازار آمده است. پیتر تیل با همراهی بلیک مسترز از صفر به یک را نوشته است.
این کتاب در حقیقت نسخه بهروز شده و چکیدهای از مجموعه یادداشتهایی است که از کلاس استارتاپ وی در دانشگاه استنفورد بهدست آمده است. بلیک مسترز دانشجوی این کلاس بود و این یادداشتها را با جزئیات کامل از کلاس پیتر جمعآوری کرد.
نسیم طالب، نویسندهی کتاب قوی سیاه، خواندن این کتاب را بیش از یکبار توصیه کرده است. همچنین مارک زاکربرگ خالق فیس بوک، ایدههای این کتاب را نو و ارزشمند دانسته است. ایلان ماسک مدیرعاملتسلا و چهرهی شاخص دنیای کارآفرینی معتقد است این کتاب راه و رسم موفقیت در کارآفرینی و خلق استارتاپ را به شیوهی یکی از موفقترین کارآفرینان جهان و خالق چند شرکت نوآور، بیان میکند.
پلاستار (Polestar) در حال آمادهسازی تولید اولین محصول خود است و بههمین دلیل میلیونها دلار برای راهاندازی خط مونتاژ، سایت تولید و ارزیابیهای مختلف سرمایهگذاری میکند. درواقع تولید نمونه نهایی Polestar 1 اکنون آغاز شده است و این شرکت از اولین نمونههای مونتاژی برای آزمایشهای تصادف استفاده میکند.

این اولین بار است که ولوو (Volvo) و پلاستار، پلیمر تقویت شده بافیبر کربن (Carbon Fiber) در خودرو آزمایش میکنند و به بررسی سناریوهای تصادف در شرایط واقعی میپردازند. بر خلاف بدنه فولادی استاندارد در خودرو، فیبر کربن انرژی برخورد و تصادف را با ترک خوردن و خرد شدن از بین میبرد، که به سطح جدید مهندسی نیاز دارد. در تست تصادف خودرو توجه ویژه در مورد نحوه واکنش مواد فیبر کربن به نیروهای شدید هنگام ضربه نیاز است.
پل استار با استفاده از این روش آزمایش جدید، توضیح میدهد که این شرکت میخواهد خودروهای تولیدی خود را برای چیزهایی که برنامهریزی نشدهاند (مانند تصادف)، آماده کند. نمونه نهایی ولوو پلاستار 1 در آزمایش تصادف با سرعتها و زوایای مختلف تحت بررسی قرار میگیرد.

جدیترین سناریو که توسط پلاستار شبیهسازی شده، برخورد پلاستار 1 به مانع ثابت از جلو با سرعت ۵۶ کیلومتربرساعت است. در این حالت بیشتر انرژی حاصل از ضربه تصادف توسط ساختار شاسی و بدنه خودرو جذب میشود. بقیه انرژی توسط پنلهای فیبر کربنی بدنه در داخل ساختار بدنه از بین میرود.
توماس اینگنلاث، مدیر اجرایی ارشد پلاستار در مورد تست تصادف توضیح میدهد:
ما واقعا از این آزمون تصادف هیجانزده شدیم. نحوه رفتار ولوو پلاستار 1 در اولین آزمایش تصادف ، پیش از انجام تست، برای ما کاملاً مشخص نبود. این نقطه مهمی در توسعه Polestar 1 به شمار میرود؛ ما باید بدانیم که ایدهها و محاسبات مربوط به ساخت این خودرو درست بوده است.

تست تصادف پلاستار 1 طی هفتههای آینده در مرکز ایمنی خودرو ولوو در گوتنبرگ سوئد ادامه خواهد داشت. مرکز ایمنی خودرو ولوو جایی است که میتوان شبیهسازی و تست تصادف تعداد زیادی خودرو را در شرایط واقعی بررسی کرد.
.: Weblog Themes By Pichak :.
ورود کاربران
خوش آمدید! لطفا وارد حساب خود شوید