آسیبپذیریهای امنیتی Spectre و Meltdown همچنان اینتل و AMD و دیگر تولیدکنندگان ریزپردازنده را دنبال میکند. بعد از افشای اولیهی این باگ و انتشار بستههای بهروزرسانی مشکلدار، اینتل امیدوار بود که ریشهی این مشکلات عمیق خاموش باقی بماند. باوجوداین، اینگونه نشد و مصرفکنندگان و تجار و سازندههای پردازندهها با آسیبپذیری دیگری مواجه هستند. پیشبینی (Foreshadow) نام این آسیبپذیری است که درادامه آن را بررسی میکنیم.
آسیبپذیری Foreshadow چیست؟
Foreshadow که بهنام «نقص پایانهی سطح یک (L1FT)» نیز شناخته میشود، آخرین رخنهی امنیتی است که بر پردازندههای اینتل تأثیر گذاشته است. باگ پیشبینی (Foreshadow) درکنار باگهای Spectre (شبح) و سقوط (Meltdown) تعداد آسیبپذیریهای اینتل را به عدد سه رساند.
این رخنهی امنیتی از سه بخش تشکیل شده است: اولینِ آن ویژگی افزونههای حفاظت امنیتی اینتل (Security Guard Extensions (SGX را هدف قرار میدهد. این ویژگی در نسل هفتم پردازندههای اینتل معرفی شد که برای حفاظت از کد از تغییرات غیرمجاز طراحی شده است. دو بخش دیگر تقریباً بر تمام نسلهای CPUهای اینتل تأثیر میگذارد.
رخنهی پیشبینی نتیجهی تحقیقات امنیتی گروهی دو گروه مستقل است:
- ۱. گروه آیاماییسی دیسترینت (Imec-DistriNet) از دانشگاه لوان بلژیک.
- ۲. گروهی مشترک از دانشگاههای میشیگان و آدلاید و گروه دادهکاوی سیاسآیآراُ دیتا ۶۱ (CSIRO Data61).
پروفسور توماس وینیچ از دانشگاه میشیگان توضیح میدهد:
این حمله از شش ماه پیش از تکنیکهایی استفاده میکند که به حملات Meltdown بسیار شبیه است. بااینحال، متوجه شدیم بهطور ویژه بخش قفلشده در پردازندههای اینتل را میتوانیم هدف قرار دهیم. این کار اجازه میدهد اطلاعات دلخواهتان را از این مناطق امن و پنهان خارج کنید.
مسئلهی اصلی روشن است؛ رخنهی پیشبینی اجازهی دسترسی به اطلاعات محرمانهی ذخیرهشده در حافظهی رایانه را میدهد. دستورالعملهای فنی اینتل بیان میکند که حوزههایی از حافظه را میتوان با علامت اجازهنداشتن برای دسترسی علامتگذاری کرد؛ اما نقطهی مقابل درست است. ماشین اجراکنندهی کد مخرب یا ماشین مجازی مهمان روی سرور اَبری، ممکن است به قسمتهایی از حافظه دسترسی داشته باشد که نباید به آن دسترسی داشته باشد و درنتیجه، شاید دادههای حساس را افشا کند.
در مطلبی در وبگاه اینتل چنین آمده است:
مقالههای مرتبط:
گزارشی دربارهی چگونگی استفاده از این روشها در دنیای واقعی دریافت نکردیم؛ اما این امر بیشتر بر نیاز همه به رعایت بهترین اقدامهای امنیتی تأکید دارد.
این وبگاه درادامه توضیح میدهد که چگونه پردازندههای آینده از همان آسیبپذیری رنج نمیبرند.
سهجنبهی آسیبپذیری Foreshadow
در Foreshadow سه آسیبپذیری مجزا وجود دارد که هرکدام کد CVE مخصوص خود را دارد:
۱. CVE-2018-3615: آسیبپذیری افزونههای حفاظت امنیتی (SGX) که باعث میشود سیستم اجازهی افشای اطلاعات مقیم در حافظهی پنهان سطح یک را داشته باشد؛
۲. CVE-2018-3620: بر سیستمعاملها و حالت مدیریت سیستم (SMM) و سیستمهایی تأثیر میگذارد که از حالت اجرای پیشبینیپذیر استفاده میکند و ترجمهی آدرسها ممکن است باعث دسترسی غیرمجاز به افشای اطلاعات مقیم در حافظهی پنهان سطح یک شود؛
۳. CVE-2018-3646: بر ماشینهای مجازی اثر میگذارد. این آسیبپذیری ممکن است با اجازهی دسترسی محلی با مجوز کاربر، اجازهی افشای اطلاعات مقیم در حافظهی پنهان سطح یک را به هکر مهمان بدهد.
صفحهی توضیحات CVE اینتل همچنین فهرست کاملی از سیستمعاملهای مبتنی بر اینتل را معرفی میکند که از آسیبپذیریهای Foreshadow اثر میپذیرد. این فهرست را براساس مدل CPU خود بررسی کنید.
رایانهی من دربرابر Foreshadow آسیبپذیر است؟
نخست باید اشاره کنیم که تا وقتی سیستم خود را کاملاً بهروز نگه دارید، در امان هستید. گروههای تحقیقاتی که بهطور جداگانه Foreshadow را کشف کردند، جزئیات آسیبپذیری را در ماه ژانویه به اینتل اعلام کردند. بدینترتیب، اینتل برای توسعه و انتشار وصلهی امنیتی زمانی طولانی داشته است.
علاوهبراین، محققان و اینتل بر این نکته تأکید میکنند که این حملات بهندرت اتفاق میافتد. دلیل این امر آن است که مهارت و هزینهی لازم برای انجام این حمله انجامش را دشوار میکند؛ ازاینرو، استفاده از حملات بدافزار و روشهای فیشینگ (Phishing) بسیار آسانتر است.
اینتل با فروشندگان سیستم و سازندگان تجهیزات و دیگر شرکتهای توسعهی سیستمها برای طراحی وصلهی امنیتی همکاری کرده است. این امر به حفاظت از سیستمها دربرابر این روشها میتواند کمک کند.
گفتنی است اغلب کاربران ویژگی SGX اینتل را بهکار نمیگیرند؛ بنابراین، دادههای حساس خود را در آنجا ذخیره نمیکنند. همچنین، Foreshadow اثری را در فایلهای لاگ (Log) معمولی رها نمیکند. بنابراین، با نگاه به این فایلها اثری از حملهی امنیتی نمیتوانید پیدا کنید. هرچند هکری که مهارت کافی برای چنین حملهای داشته باشد، اثری در فایلهای لاگ نخواهد گذاشت.
چگونه Foreshadow بر ماشینهای مجازی تأثیر میگذارد؟
ممکن است از ماشین مجازی (VM) در رایانه برای داشتن کپی از سیستمعامل دیگر استفاده کنید. VMها برای آزمایش توزیعهای جدید لینوکس یا راهاندازی نسخهی قدیمی ویندوز برای استفاده از برنامهی خاص مفید است.
ماشینهای مجازی بهوفور در محیطهای سرویسدهندهی اَبری مانند آژور (Azure) یا Amazon AWS استفاده میشود. اجرای همزمان ماشینهای مجازی اجازه میدهد با استفاده از یک سختافزار سرویسهای بیشتری استفاده شود.
این موضوع بسیار مهم است که ماشینهای مجازی در سرویسدهندههای اَبری از یکدیگر مجزا باشد. این دقیقا کاری است که Foreshadow انجام میدهد؛ یعنی ازطریق جداسازیهای اشارهشده عمل میکند و به ماشین مجازی اجازه میدهد تا دادهها را از روی ماشینهای مجازی دیگر بخواند.
آیا داستان رخنههای امنیتی اینتل پایان مییابد؟
اینتل و AMD و دیگر تولیدکنندگان ریزپردازنده متأثر از Spectre و Meltdown و نیز Foreshadow دورهی بسیار سختی را میگذرانند. توسعهی پردازندهها برای دههها است که با استفاده از ویژگی اجرای پیشبینیشده (Speculative Execution) سیستم را سریعتر میکند. بااینحال، مشکل کنونی این است که اجرای پیشبینیشده آسیبپذیر است؛ بههمیندلیل تولیدکنندههای پردازندهها به خانهی اول برمیگردند تا مطمئن شوند پردازندههای آينده مشکلات مشابه را نداشته باشند.
شایان ذکر است تنها مسئلهی نجاتدهنده این است که بیشتر اوقات طعمهی کوچکی برای هکرها هستیم. بدینترتیب، هوشیاری دربرابر بدافزار و حملات فیشینگ و کلاهبرداریهای بانکی و دیگر حملات متداول شما را ایمن نگه میدارد. فقط بهیاد داشته باشید که سیستم خود را بهروز نگه دارید و بهروزرسانیهای پردازنده را بهمحض انتشار نصب کنید.
آیزاک نیوتون در ۲۵ دسامبر سال ۱۶۴۳ در وولستروپ انگلیس بهدنیا آمد. این فیزیکدان و ریاضیدان مشهور، آغازگر انقلاب علمی قرن ۱۷ است. در زمینهی اپتیک به کشف ترکیب رنگی نور سفید رسید و بنیانگذار فیزیک اپتیک مدرن شد و در مکانیک کلاسیک، سه قانون حرکت او منجر به تدوین قوانین اصلی و جهانی گرانش شد. در ریاضیات، کاشف اصلی محاسبات ریزمقیاس بوده است. اصول ریاضی فلسفهی طبیعی که در سال ۱۶۸۷ منتشرشد، یکی از مهمترین کارهای او در علم مدرن است.

تاثیرات سازنده
نیوتون در یکی از دهکدههای وولستروپ در یک خانوادهی کشاورز و کارگر بهدنیا آمد. در همان سال، گالیلیو گالیله درگذشت: نیوتون سرانجام میتوانست از ایدههای ریاضی و علمی او استفادهکند و کار گالیله را به سرانجام برساند. زمانی که نیوتون بهدنیا آمد، یک کودک ضعیف و بسیار لاغر بود و حتی امیدی به زندهماندن او در روز اول زندگی نبود و قبل تولد، پدرش را از دست دادهبود. خیلی زود مادرش را هم از دستداد و در طول دو سال دو بار ازدواج کرد.
همسر اولش، نیوتون جوان را با مادربزرگش رها کرد و به همراه یک پسر و دو دختر کوچکش به یکی از روستاهای همسایه رفت. نیوتون تا زمان مرگ بارناباس اسمیت در سال ۱۶۵۳ از مادرش جدا بود و بهدلیل اتفاقاتی که در زندگی تجربه کردهبود و بهدلیل تنفر از ناپدری خود به روانپریشی دچارشد.
زمانی که مادرش برای بار دوم بیوه شد، پسر اولش را مسئول رسیدگی به مسائل خانواده قرار داد. این کار بهزودی به یک فاجعهای برای وضعیت خانواده و همچنین نیوتون تبدیلشد. نیوتون نمیتوانست روی کارهای کشاورزی و رسیدگی به مزرعه و حیوانات تمرکزکند. در بیشتر وقتها، درحال کتابخواندن زیر درختی پیدا میشد. خوشبختانه مادرش به اشتباه خود پیبرد و نیوتون برای آمادهشدن برای دانشگاه، به مدرسهی گرامر درد گرنتام، یعنی همان مدرسهای که قبلا در آن درس میخواند فرستادهشد. نیوتون توانایی بسیار خوبی در ساختن مدلهای مکانیکی مانند ساعت و آسیاب بادی داشت اما بهدلیل وجود اساتید خبره در مدرسهی گرانتام، در تاریخ این مدرسه، نام نیوتون چندان پررنگ نیست.
در مدرسه به سطح خوبی از زبان لاتین رسید ولی دانش او در علم حساب، بسیار سطحی بود. در ژون ۱۶۶۱، آماده بود تا در دانشکدهی ترینیتی دانشگاه کمبریج ثبتنام کند و بهدلیل وقفهای که در روند تحصیلش افتاد، مسنتر از سایر دانشجوها بهنظر میرسید.
اثرات انقلاب علمی
زمانی که در سال ۱۶۶۱ نیوتون وارد کمبریج شد، حرکتی بهنام انقلاب علمی درحال شکلگیری بود و پایههای علم نوین درحال شکلگیری بود. منجمان از کوپرنیک تا کپلر در تلاش بودند تا جهان خورشید مرکز را با جزئیات دقیق توصیفکنند. قبلتر از آن، گالیله مبانی این مکانیک جدید را با توجه به اصل اینرسی (تمایل ماده به حفظ وضعیت حرکت خود یعنی مادهی ساکن میخواهد ساکن بماند و مادهی در حال حرکت میخواهد سرعت یکنواخت خود را حفظ کند) بنیاد نهادهبود.
گروه منجمان آن زمان به رهبری فیلسوف بزرگی بهنام رنه دکارت، فرمولبندی این مکانیک جدید پیچیده و ظریف و لخت (Inert) را آغاز کرد. اما دانشگاههای اروپا از جمله دانشگاه کمبریج، هنوز درگیر فلسفهی از رونق افتادهی ارسطو مبنی بر زمین مرکز بودن جهان بودند و طبیعت را بهصورت کیفی توصیف میکردند و توانایی توصیف کمی آن را نداشتند.
نیوتون مانند هزاران دانشجوی دیگر، تحصیلات عالی خود را با غرقشدن در کار ارسطو آغازکرد. با اینکه فلسفهی جدید، هنوز وارد دروس سیستم آموزشی نشدهبود، همه جا از آن صحبت میشد. نیوتون در مسیر کارهای پژوهشی خود متوجه کارهای رنه دکارت، فیلسوف فرانسوی، و دیگر فیلسوفها در مورد مکانیک شد. این فیلسوفها،برخلاف ارسطو، جهان را متشکل از ذرات ماده میدانستند که درحال حرکت هستند و به واسطهی برهمکنشهای مکانیکی در کنار یکدیگر قرارگرفتهاند.
نیوتون کار علمی خود را در سال ۱۶۶۴ با یک دفترچهی بیاستفاده که قبلا برای تمرینکردن تکالیف مدرسه کنار گذاشتهبود، آغاز کرد. نوشتههایش با عنوان سوالات مسلم در فلسفه شروع میشد. زیر عنوان کار خود جملهای یادداشت کرد و جمله این بود: افلاطون دوست من است. ارسطو دوست من است اما بهترین دوست من، حقیقت است.
سوالاتی که نیوتون یادداشت کرد نشان میداد که او درحال بنیاننهادن چارچوب یک انقلاب علمی است. نیوتون توانست کارهای دکارت را بهخوبی تکمیلکند و با فیلسوف فرانسوی دیگری بهنام پیر گاسندی آشناشود. این فیلسوف بر این عقیده بود که اتمها نیز یک سیستم مکانیکی هستند که طبیعت را توصیف میکنند. شواهد نشان میدهد که نیوتون بهدنبال فلسفهای جذابتر و بهتر از فلسفهی کارتزین بوده است و در این راستا به نتایج خوبی نیز رسیده بود. او توانسته بود وجود ذرات تقسیمناپزیر نهایی را رد کند.
کارهای رابرت بویل شیمیدان در قرن هفدهم، مبانی کار نیوتون در شیمی را فراهم کرد. نیوتون، آثار هنری مور، یکی از پیروان افلاطون در کمبریج، را خواند و با دنیای علم کیمیا و جادو نیز آشنا شد. در آن زمان، علوم و پدیدههای کیمیا و جادو را بهعنوان جهان هرمتیک (Hermetic) میشناختند و پدیدههای طبیعی را کیمیا و جادو توصیف میکردند. در آن زمان، دو بنیاد فکری ریاضیاتی و هرمتیک، روبهروی یکدیگر قرار داشتند. نیوتون، مطالعهی ریاضی را نیز در همین زمان، با آثار دکارت آغاز کرد.
نیوتون، در سال ۱۶۶۹، آمادهی نوشتن یک جمع بندی از کارهای خود بود. او نام اثر خود را " محاسباتی با استفاده از سریهای نامتناهی (On Analysis by Infinite Series)" قرار داد و بهاین وسیله، به فردی شناختهشده تبدیلشد. تا دو سال پس از این رویداد، نیوتون به ریاضیدان مرجع اروپا تبدیلشد و روش جدید محاسبات او متولد شد.
سالهای طاعون
در سال ۱۶۶۵، بهدلیل بیماری طاعون، دانشگاه به مدت دو سال بستهشد. نیوتون ناچارشد بیشتر مدت را در خانه و به مرور آموختههایش بگذراند. نیوتون در این دو سال توانست به محاسبات و یافتههای خود جهت دهد و آنها را در نوشتهای بهنام " از رنگها (of colours)" شرح و بسط دهد. این اثر بیشتر شامل کاربرد ایدههای او در اپتیک است. او در همین مدت زمان در مورد عوامل تاثیرگذرا بر حرکت چرخشی تحقیقکرد و تحلیلها و بررسیهای خود را به حرکت ماه و دیگر سیارات ارتباط داد و قانون عکس مجذوری خورد را نوشت. این قانون به این صورت نوشتهشده است که: نیروی گرانشی وارد بر یک سیاره با عکس مجذور فاصلهی آن از خورشید، نسبت عکس دارد، بعدها این قانون به قانون جهانی گرانش شهرتیافت.
اولین سخنرانی های علمی در ترینیتی
پس از بازشدن دوبارهی دانشگاهها در سال ۱۶۶۷، نیوتون بهعنوان یکی از اعضای دانشکدهی ترینیتی انتخابشد. دو سال بعد، پروفسور ایزاک بارو، مترجم یکی از آثار نیوتون در لندن، از نیوتون برای ارائهی یک سری سخنرانیهای علمی، دعوتکرد. نیوتون، کارهای اخیر خود در زمینهی اپتیک را بهعنوان اولین سخنرانی انتخابکرد.
در طول سه سال بعد (۷۲-۱۶۷۰)، سخنرانیهای نیوتون، اثر کوتاه "از رنگها" را به کتابی با موضوع اپتیک تبدیلکرد.

در سال ۱۶۰۴، اپتیک یکی از موضوعات اصلی در روند انقلاب علمی بود. قانون سینوسی دکارت در مورد ضریب شکست نورهای مختلف، قانون جدیدی را بر ریاضیات نور اعمالکرد و نشانداد که جهان بر پایهی قوانین ریاضی بناشده است. دکارت نور را بهعنوان عنصر اصلی فلسفهی طبیعت در نظرگرفت و ادعاکرد که نور برای انتشار، همواره به یک محیط مادی نیازدارد.
دیدگاه اصلی نیوتون در مورد نور این بود که نوری که در ابتدا سفید بهنظر میرسد، درواقع از رنگهای خاصی تشکیلشده است. دقیقا شبیه پدیدهی رنگینکمان که هنگام بارش باران دیده میشود.
در سالهای ۱۶۶۵ و ۱۶۶۶ آزمایشهایی در مورد نور انجامشد. در این آزمایشها، طیفی از یک باریکهی نور به داخل یک استوانهی تیره تابیده میشود و مشاهدههایی انجام میشود. پس از انجامشدن این آزمایشها، نیوتون، ایدهی ساده و همگن بودن نور را ردکرد. در عوض ادعا کرد که نور ساختاری ترکیبی و ناهمگن دارد و مشاهدهی پدیدهی رنگها از تجزیهی نور ناهمگن و ترکیبی به اجزای سادهی تشکیلدهندهی خود ناشی میشود. با شناختی که نیوتون از طبیعت نور پیداکرده بود، بر این عقیده بود که هرکدام از رنگهای تشکیلدهندهی نور سفید، ویژگیهای منحصر به فردی دارند که از هرکدام آنها به ذرات خاصی از مواد مربوط میشوند. از زمان نیوتون به بعد، ناهمگن بودن نور، پایهی اصلی اپتیک فیزیکی است.

از میزان اثرگذاری تئوری رنگ توصیفشده توسط نیوتون در دانشگاه کمبریج، شواهد مطمئن و کاملا قابل اعتمادی وجودندارد. تئوری رنگ و همچنین کارهای بعدی نیوتون توسط جامعهی سلطنتی لندن که در سال ۱۶۶۰ سازماندادهشد، بهگوش جهان رسید. نیوتون توانستهبود یک تلسکوپ بازتابی طراحیکند و تا قبل از معرفی آن، نام نیوتون برای جامعهی سلطنتی ناشناختهبود. کار نیوتون مورد توجه بسیار قرارگرفت و او در سال ۱۶۷۲، مقالهای در مورد نورها و رنگها نوشت. درکل، مقالهی او بهخوبی در جامعهی علمی پذیرفتهشد اما همزمان، اختلاف نظراتی نیز بهگوش میرسید.
مخالفت های عقیده ای
یکی از مهمترین مخالفان مقالهی نیوتون، رابرت هوک بود. رابرت هوک یکی از رهبران جامعهی سلطنتی بود و خود را استاد اپتیک میدانست. آتش خشم عمومی بر ضد هوک برانگیختهشد و این واقعه بسیار بعید و غیر منتظره بود. نیوتون نتوانست از انتقادات و مخالفتها در امان بماند و یک سال پس از انتشار مقاله با مخالفتها و مباحثههای زیادی روبهرو شد و به گوشهگیر شد.
در سال ۱۶۷۵، در طول سفری به لندن، شایعهی پذیرفتهشدن تئوری رنگ نیوتون توسط هوک بهگوش نیوتون رسید. بنابراین او توانست جسورانه مقالهی دوم خود را در مورد آزمایش پدیدهی رنگها با استفاده از فیلمهای نازک را بنویسد. هدف این مقاله، توصیف رنگ اجسام جامد بود. بهاین وسیله علاوهبر شکست نور، با پدیدهی بازتاب نیز میتوان نشانداد که نور سفید از اجزای دیگری تشکیلشده است. توضیح نیوتون در مورد رنگ اجسام، موفق نبود اما مقالهی او برای اولین بار نشانداد که پدیدههای اپتیکی دورهای وجود دارند.
نیوتون در آزمایشی که به آزمایش حلقههای نیوتون شهرت دارد، حلقههای متمرکزی از نور را بین لنز و یک شیشهی نازک مشاهده کرد. فاصلهی بین این حلقهها به قطر لایهی هوا بستگیدارد.
قانون جهانی گرانش نیوتون
جهان میداند که افتادن یک سیب از درخت، منجر به نوشتهشدن قانون جهانی گرانش توسط نیوتون شد. افتادن سیب، نیوتون را به فکر فروبرد. او از خود پرسید که چرا سیب به سمت بالا یا اطراف پرتاب نشد و مستقیما بهسمت زمین سقوط کرد. او با خود فکرکرد که شاید واقعا زمین در افتادن سیب موثر است و سپس بهدنبال کشف چگونگی این تاثیر، شب و روز خود را وقفکرد.
تئوری نیوتون بهصورت زیر نوشتهشده است:
این تئوری برای دو جسم نوشتهشده است. نیروی گرانش بین این دو جسم با افزایش فاصلهی این دو جسم از یکدیگر کاهش پیدا میکند. علاوهبر این، شدت این نیرو، با افزایش جرم هرکدام از اجسام موردنظر، افزایش مییابد. برای مثالی از دو جسم، زمین و ماه را درنظر بگیرید. همین نیروی گرانش بین زمین و ماه است که ماه را در مدار دایرهای به دور زمین نگهداشته است.
قانون جهانی گرانش نیوتون بیان میکند که تر جسم نقطهای (منظور از جسم نقطهای، هر جسم مادی دارای جرم و به هر ابعادی است) به جسم نقطهای دیگر، نیروی گرانش وارد میکند که جهت این نیرو، در راستای خط واصل بین دو جسم نقطهای است. این قانون شامل همهی اجسام مادی کوچک و بزرگ میشود. اگر دو جسم بزرگ را در نظر بگیریم که بهطور خاص، شکل تقریبا کروی نیز داشتهباشند، کل جرم هرکدام از این کرهها را میتوانیم بهصورت یک نقطهی متمرکز در مرکز آن درنظر بگیریم. علاوهبر این اگر این دو جسم به میزان زیادی از یکدیگر دور شوند، از این فاصله بهصورت نقطهای دیده میشوند.
با اینکه نیوتون توانست قانون جهانی گرانش خود را بنویسد و بهصورت آزمایشی آن را اثباتکند، همچنان نمیتوانست نیروی گرانش بین دو جسم را نسبت به نیروی گرانش بین دو جسم دیگر محاسبهکند. تا اینکه هنری کاوندیش توانست درستی ثابت گرانش (G) مورد محاسبهی خود را به برساند. پس از آن، فرم جبری گرانش جهانی نوشتهشد.
با اینکه بیشتر اجسام موجود در جهان، متقارن نیستند، برای نوشتن قانون گرانش برای هرکدام از آنها، باید آنها را بهصورت جسم نقطهای در نظر بگیریم. برای اجسام تقریبا متقارن و کروی، این کار آسان است.
گرانش جهانی برای اجسام متقارن کروی
قانون جهانی گرانش برای دو جسم نقطهای بیان میکند که: نیروی گرانش بین این دو جسم، با اندازهی جرم آنها نسبت مستقیم و با مربع فاصلهی آنها از یکدیگر(d) نسبت عکس دارد.
F=GmM/d2
در رابطهی بالا، F نیروی گرانش بین دو جسم به جرمهای m و M است که با فاصلهی d از یکدیگر قرار دارند.
با این وجود، بیشتر اجسام، کروی نیستند و برای محاسبهی نیروی گرانش بین دو جسم سهبعدی، باید آنها را با یک نقطه در فضا مشخصکرد و جرم آنها را در یک نقطه بهنام مرکز جرم، متمرکز در نظر گرفت.
نظریه ی پوسته
نیوتون نظریهی پوسته را به اثبات رساند. این نظریه بیان میکند که:
۱- رفتار گرانشی یک جسم کروی در مقابل اجسام دیگر بهگونهای است که بهنظر میرسد تمام جرم آن در مرکزش متمرکز شدهاست.
۲- اگر جسمی درون یک جسم دیگر متقارن کروی قرار بگیرد، نیروی گرانشی خالصی از طرف جسم متقارن بیرونی به آن وارد نمیشود.
از آنجایی که نیرو یک کمیت برداری است، نیروی خالص وارد بر یک جسم از طرف تمامی قسمتهای یک پوستهی کروی، برابر با نیرویی است که از طرف مرکز جرم (Center Of Mass) پوسته یعنی نقطهی میانی پوستهی کروی به جسم موردنظر وارد میشود. بنابراین زمانی که میخواهیم نیروی گرانش وارد بر یک توپ ۱۰ کیلوگرمی را محاسبهکنیم، فاصلهی زمین تا توپ، همان فاصلهی مرکز جرم توپ تا مرکز جرم زمین است.
میتوانیم یک کره را به تعداد بسیار زیادی پوستهی کروی نازک و هممرکز (درست مثل ساختار پوستهای یک پیاز) تقسیمکنیم. بنابر تئوری پوستهای، نیروی گرانش وارد بر نقطهای از داخل یک جسم کروی، از طرف همان جسم، برابر با نیرویی است که داخل همان حجم با همان شعاع مورد نظر قرار دارد. بهعبارت دیگر، اگر برای مثال شعاع جسم کروی ۱۰ متر باشد و ما نیروی گرانش وارد بر نقطهای به شعاع ۸ متر از همان جسم را بخواهیم، تنها باید جرم داخلی کرهای به شعاع ۸ متر را داشتهباشیم و بقیهی جرم برای ما اهمیتی ندارد.
زمانی که بخواهیم نیروی گرانشی وارد بر نقطهای در خارج با داخل یک جسم کروی به شعاع R را محاسبهکنیم، تنها دو حالت ساده در این مورد وجود دارد که باید بررسی کنیم: اولین مورد، یک پوستهی کروی توخالی است و مورد دیگر، یک کرهی همگن توپر است.
مورد اول: پوستهی کروی توخالی
نیروی گرانش وارد بر یک نقطه داخل پوستهی کروی از طرف همین پوسته، برابر است با جمع نیروهایی که تک تک اجزای پوسته به نقطهی مورد نظر وارد میکنند و در نهایت، جمع همهی این نیروها برابر صفر است. به معنی که جرم m واقع در پوستهی کروی توخالی به جرم M، هیچ نیروی خالصی از طرف پوسته احساس نمیکند.
نیروی وارد بر یک جسم خارج از پوستهی کروی به جرم M، از جمع برداری نیرویی وارد از طرف تک تک اجزای کره بهدست میآید. حاصل این جمع، یک نیروی خالص است که برابر با نیروی واردشده از طرف مرکز جرم پوسته به جسم خارج آن است.

از این شکل برای اثبات نظریهی پوسته استفاده شده است: در این مورد، یک پوستهی کروی به جرم M (سمت چپ تصویر) به جرم کوچک m (سمت راست تصویر) خارج پوسته، نیرو وارد میکند. در این شکل، مساحت سطحی قسمت کوچکی از کره با رنگ آبی نشان دادهشده است.
مورد دوم: کرهی جامد و همگن توپر
مورد دومی که بررسی میکنیم یک کرهی جامد و همگن به جرم M و شعاع R است که جسمی به جرم m به فاصلهی d از مرکز آن قرار گرفته است و dRاست. میتوانیم از نتایج این نظریه برای تحلیل این مورد استفاده کنیم. پوستههای متوالی تشکیلدهندهی کره که در شعاعهای بیشتر از d قرار دارند، قابل چشمپوشی هستند و در محاسبهی نیروی وارد بر جرمی در فاصلهی d از مرکز کره تاثیری ندارند و تنها جرم داخل کرهای به شعاع d، یعنیMd را درنظر میگیریم. از طرف دیگر، جرم کرهای بهشعاع d در نقطهی مرکزی آن متمرکز درنظر گرفته میشود. بنابراین، نیروی گرانش وارد بر جرم m بهصورت زیر محاسبه میشود:
F=GmM/d^2
دقیقا شبیه مورد پوستهی کروی توخالی، نیروی وارد بر جسمی به جرم m خارج از کرهی همگن توپر، از جمع برداری نیروی تک تک پوستههای تشکیلدهندهی کره محاسبه میشود. این نیرو بهگونهای عمل میکند که گویا کل جرم کره در مرکز آن متمرکز است.
وزن زمین
در مورد اجسامی که گستردگی فضایی دارند، نیروی گرانش وارد بر این جسم، از جمع نیروهای وارد بر تک تک نقاط تشکیلدهندهی این جسم بهدست میآید.
قانون جهانی گرانش نیوتون نشان میدهد که هر جسم نقطهای در جهان، به جسم نقطهای دیگر نیرو وارد میکند و این نیرو با مجذور فاصلهی دو جسم، نسبت عکس و با جرم دو جسم نسبت مستقیم دارد.
قانون گرانش به زبان جدید بهاین صورت بیان میشود که:
هر جرم نقطهای، جرم نقطهای دیگر را با نیرویی در راستای خط واصل دو جرم بهخود جذب میکند.
برای نقاط داخل یک ساختار کروی، میتوان برای یافتن نیروی گرانشی از نظریهی پوستهی نیوتون استفادهکرد. همانگونه که در بالا توضیح داده شد، این نظریه، چگونگی تاثیر گرانشی سایر نقاط را بر نقطهای واقع در فاصلهی r0از مرکز کره را به ما نشان میدهد.
در نتیجهی این نظریه، در مورد یک پوستهی کروی همگن، نیروی گرانشی داخل پوسته، تغییراتی ندارد و در همهی نقاط یکسان است. علاوهبر این، در یک کرهی توپر یکنواخت، نیروی گرانش، با افزایش فاصله از مرکز کره، بهصورت خطی افزایش مییابد. افزایش نیروی ناشی از افزایش جرم موثر، ۱.۵ برابر از کاهش نیروی ناشی از افزایش فاصله، بیشتر است. بنابراین در کل، در این مورد، با افزایش فاصله از مرکز، نیرو افزایش مییابد.
علاوهبر این، اگر کرهای را در نظر بگیریم که دارای یک هستهی همگن باشد و بدنه و پوستهی آن نیز همگن بوده و چگالی آن از ۲۳ چگالی هسته کمتر باشد، در این صورت، در ابتدا گرانش از مرکز کره به سمت پوسته افزایش مییابد. در صورتی که کره به اندازهی کافی بزرگ باشد، زمانی که بیشتر از مرکز دور شویم، گرانش دوباره افزایش مییابد و در نهایت، نیروی گرانش در هسته و پوسته بیشترین مقدار را دارد.
نیروی گرانش زمین در هسته و پوستهی آن میتواند بیشتر از مقدار نشان داده شده در عکس زیر باشد:

قوانین حرکت نیوتون
موضوعی که همیشه در علم مکانیک و حرکت بررسی میشود، چگونگی حرکت اجسام است. در مورد هر جسم در حال حرکت، میتوان با داشتن اطلاعات اولیهی جسم از جمله، سرعت اولیهی آن، چگونگی حرکت آن در لحظات بعدی را پیشبینی کرد. اما موضوع مهمی که باید به آن توجه کنیم، نیروها هستند. برای آشنایی بهتر با آنها و چگونگی تاثیر آنها بر حرکت اجسام، به قوانین حرکت نیوتون مراجعه میکنیم.
نیوتون قوانین سهگانهی خود را در سال ۱۶۸۷ با انتشار کتاب Principia به جهان معرفیکرد. امروزه یعنی حدود سیصد سال پس از نیوتون، قوانین حرکت نیوتون را به تمام اجسام کلاسیکی درحال حرکت اعمال میکنیم.
قانون اول نیوتون
قانون اول نیوتون به قانون اینرسی یا لختی شهرت دارد و بهطور کلی بیان میکند که هر جسمی تمایل دارد حالت خود را تا ابد حفظ کند. بهعبارت دیگر، جسم درحال حرکت، به حرکت خود ادامه میدهد و جسم ساکن، ساکن باقی میماند تا اینکه هرکدام از آنها تحت تاثیر نیرویی قرار بگیرند. در این صورت امکان تغییر حالت حرکتی بهوجود میآید.
راه دیگر بیان این قانون این است که برای تغییر وضعیت حرکت جسم و دادن شتاب به جسم، به نیروی خالص نیاز داریم. برای اندازهگیری اینرسی، مهمترین کمیتی که باید به آن توجه کنیم، جرم است.
برای درک اهمیت جرم، یک توپ پلاستیکی و یک توپ بولینگ را تصور کنید. بهحرکت در آوردن توپ بولینگ، بسیار مشکلتر از بهحرکت درآوردن توپ پلاستیکی است و بههمین ترتیب سختتر میتوانیم یک توپ بولینگ را نسبت به یک توپ پلاستیکی از بهحال سکون در آوریم. توپ بولینگ بهدلیل داشتن جرم بیشتر، اینرسی بیشتری نیز نسبت به توپ پلاستیکی دارد.

جرم بیشتر به معنی مادهی بیشتر است و این یعنی به نیروی بیشتری برای تغییر حرکت قبلی جسمی با جرم بیشتر احتیاج داریم. این ایده کاملا با قانون دوم نیوتون هماهنگ است.
قانون دوم نیوتون
نیروی خالص وارد بر یک جسم، برابر است با جرم جسم در شتاب آن:

توجه داشته باشید که در اینجا تنها نیروی خالص وارد بر یک جسم را درنظر داریم. به این معنی که باید تمامی نیروهای وارد بر جسم را درنظر بگیریم، آنها را با استفاده از قوانین جمع برداری با یکدیگر جمع بزنیم و سپس حاصل جمع تمامی این نیروها، نیروی خالص را به ما میدهد.
برای درک بهتر این موضوع، یک زمین هاکی تقریبا بدون اصطکاک را درنظر بگیرید. فردی به دیسک هاکی ضربه میزند و بهدلیل نبود هیچگونه نیروی بازدارنده (نیروی اصطکاک)، دیسک به حرکت خود ادامه میدهد تا نیرویی مانع حرکتش شود. این نیرو میتواند دروازه بان باشد. زمانی که دیسک از حرکت میایستد، نیروی خالص وارد بر آن صفر است. بهعبارت دیگر، تمام نیروهای وارد بر دیسک در تمام جهتها، یکدیگر را خنثی میکنند. به این حالت، تعادل گفته میشود.

یک جسم، در حالت تعادل میتواند همچنان درحال حرکت نیز باشد اما سرعت آن تغییری نمیکند و شتاب ندارد. بنابراین، باز هم نیروی خالص وارد بر آن، صفر خواهدبود.
یکی از متداولترین نیروهایی که میتواند اجسام را وادار به حرکت کند، نیروی گرانش است. فرضکنید یک توپ پنج کیلوگرمی را مستقیما به هوا پرتاب میکنیم. در این شرایط، توپ تا نقطهای بالا رفته و سپس بهسمت زمین برمیگردد. در این شرایط، توپ با شتاب گرانشی زمین یعنی با شتاب ۹.۸۱m/s2حرکت میکند. از آنجایی که نیرو برابر با جرم در شتاب است، بهراحتی میتوانیم نیروی گرانش وارد بر توپ از طرف زمین را محاسبه کنیم. این نیرو، بهعنوان نیروی وزن شناخته میشود.

به افتخار نیوتون، واحد نیرو یعنی کیلوگرم در متر بر مجذور ثانیه (Kg.ms^2)، نیوتون نامیده میشود. توجه داشته باشید که واحد نیرو، حتی نیروی وزن، کیلوگرم نیست، نیوتون است. کیلوگرم تنها واحد جرم است. زمانی که جرم جسمی را در شتاب گرانش زمین یعنی g ضربکنیم، میتوانیم نیروی وزن را محاسبه کنیم.
گرانش تنها نیروی تاثیرگذار بر یک جسم نیست. برای محاسبهی نیروی خالص وارد بر یک جسم، باید نیروهای دیگر را نیز درنظر بگیریم. این موضوع ما را به قانون سوم میرساند.
قانون سوم نیوتون
این قانون بیان میکند که: هر عملی عکسالعملی دارد که اندازهی آن با اندازهی نیروی واردشده برابر است و جهت آن، مخالف جهت نیروی واردشده است. بهعبارت دیگر، اگر به جسمی نیرو وارد کنیم، جسم هم همان نیرو را به ما وارد میکند. این موضوع در مورد نیروی نرمال درست است. منظور از نیروی نرمال، نیروی عمود بر سطح تکیهگاه جسم است.
برای مثال اگر کتابی را روی میز قراردهیم، از طرف سطح میز نیروی نرمال بهسمت بالا بر این کتاب وارد میشود. اگر همین کتاب را روی سطح شیبدار قرار دهیم، باز هم نیروی نرمال بر سطح شیبدار عمود است.


در شرایط تعادل، همیشه نیروی نرمال یا نیروی عمودی سطح، با نیروهای مقابل خود برابر است. ظرفی را تصور کنید که یک درپوش نایلونی آن را پوشانده است. اگر یک سنگ کوچک روی این درپوش قراردهیم، نیروی عمودی سطح با نیروی وزن این سنگ برابر است. اگر تعداد سنگها را افزایشدهیم، نیروی عمودی سطح نیز متناسب با وزن سنگها تغییر میکند. تا جایی که نایلون دیگر تحمل وزن سنگها را ندارد و سنگها سقوط میکنند.


اما قانون سوم نیوتون دقیقا چه میگوید؟ زمانی که انگشتمان را به میز فشار میدهیم، میز نیز همان نیرو را به انگشت ما وارد میکند و ما میتوانیم این نیرو را احساسکنیم. پس سوال اینجاست که چگونه میتوانیم اجسام را به حرکت درآوریم؟
زمانی که یک گوزن، کالسکه را بهسمت جلو میکشد، کالسکه نیز بههمان اندازه به گوزن نیرو واردکرده و آن را بهسمت عقب میکشد. اما میدانیم که باز هم کالسکه بهسمت جلو حرکت میکند. زمانی که گوزن روی زمین قدم برمیدارد، نیرویی بهسمت عقب به زمین وارد میکند و زمین نیز همین نیرو را بهسمت جلو به گوزن وارد میکند. از طرفی، گوزن، طناب کالسکه را بهسمت جلو میکشد و بنابراین، طناب نیز گوزن را بهسمت عقب میکشد. اما نکته اینجاست که نیرویی که زمین بهسمت جلو به گوزن وارد میکند، بیشتر از نیروی بهسمت عقب طناب است و بنابراین، کالسکه همراه گوزن بهسمت جلو حرکت میکند. بنا براین، بدون فیزیک، کریسمسی هم وجود نداشت.

فرض کنید جعبهای را با طناب از سقف آویزان کردهایم. در این حالت، نیروی طناب با نیروی وزن جعبه برابر است و بهدلیل ساکن بودن جعبه، نیروی خالص وارد بر جعبه صفر است. هرچه جرم جعبه و در نتیجهی آن نیروی وزن جعبه بیشتر شود، نیروی طناب نیز متناسب با همین نیرو،بیشتر میشود.

در شرایط دیگر، فرضکنید که درون یک آسانسور هستید و جرم آسانسور ۱۰۰۰ کیلوگرم است. آسانسور از سمت دیگر به یک وزنهی ۸۵۰ کیلوگرمی متصل است. بهدلیل بیشتر بودن جرم آسانسور از جرم وزنه، مسلما آسانسور بهسمت پایین حرکت میکند اما شتاب این حرکت چقدر است؟ و آیا این آسانسور امنیت لازم را دارد؟

برای محاسبهی شتاب حرکت، برای آسانسور و وزنه بهصورت جداگانه برآیند نیروها را مینویسیم و در این محاسبات، جهت بالا را مثبت درنظر میگیریم. در این صورت، معادلهی نیرو برای آسانسور بهشکل زیر است:

بههمین صورت، معادلهی نیرو برای وزنه را نیز مینویسیم:

طبق قانون دوم نیوتون، هرکدام از این معادلات برابر با جرم در شتاب هستند و شتاب وزنه و آسانسور نیز با هم برابر است. بنابراین، به این صورت میتوانیم شتاب مجموعه را محاسبهکنیم.

قوانین نیوتون، به همین سادگی جهان کلاسیکی را توصیف میکنند. تاید بر قابل توصیفبودن جهان کلاسیکی بهوسیلهی قوانین نیوتون به این دلیل است که جهان کوانتومی، قوانین دیگری دارد.
همزمان با ارایهی نسل چهارم اینترنت همراه و عرضه گسترده گوشیهای هوشمند مجهز به این فناوری، سبب دسترسی بخش قابل توجهی از ایرانیان به اینترنت پرسرعت شده است. طوری که امروزه بخش قابل توجهی از مردم از تلفنهای هوشمند مجهز و پیشرفته استفاده کرده و از مشتریان خدمات اینترنت پرسرعت اپراتورها هستند. دراین بین ایرانسل به عنوان اپراتور پیشرو تلفن همراه در ایران در آذر ۱۳۹۳ شبکه سراسری نسل چهارم اینترنت خود را درکشور راهاندازی کرد و چندی بعد همراه اول نیز به ارایهدهندگان اینترنت 4G پیوست.
اندکی پس از تجربه اینترنت سریع 4G و استقبال گسترده کاربران از این تکنولوژی جدید و به روز، ایرانسل نخستین اپراتوری بود که مودمهای TD-LTE را به بازار عرضه کرد. این مودمها با اتصال به شبکهی اینترنت سریع TD-LTE، امکان بهره بردن از این فناوری با پهنای باند بالا در کنار پایداری خوب را داشته باشند. به این ترتیب آن دسته از کاربرانی که از گوشیهای هوشمند مجهز به مودم 4G استفاده میکردند، با خرید مودمهای TD-LTE موفق به تجربهی این فناوری شدند.
در همین راستا علاوه بر کاربران عادی، بسیاری از شرکتهای تجاری نیز که به دلیل محدودیتهای شرکتهای عرضه کننده خدمات اینترنت ثابت فعالیتهای تجاریشان با مشکل مواجه شده بود، از مودم های TD-LTE ایرانسل به عنوان یک راه حل مناسب، سریع و بهصرفه استفاده کرده و بدون نیاز به اینترنت ثابت و تنها با خرید یک دستگاه مودم و یک سیم کارت یوسیم، اینترنت را با حداکثر پهنای باند ممکن در کشور تجربه کردند.

در ماههای اخیر و پس از اعمال مجدد تحریمهای ظالمانه آمریکا علیه کشورمان و کاهش ارزش پول ملی، بازار گوشیهای هوشمند در ایران با اختلال جدی مواجه شده و قیمت نمونههای موجود چندین برابر شد. در چنین شرایطی متاسفانه شاهد عدم دسترسی بسیاری از ایرانیان به گوشیهای هوشمند پیشرفته و مجهز به فناوری روز 4G هستیم تا امکان بهره برده از نهایت پتانسیل شبکهی دیتا کشور را نداشته باشند. بسیاری از کاربران با توجه به پتانسیلهای بالای شبکهی دیتا 4G از گوشی خود و با استفاده از قابلیت هاتاسپات، به تامین اینترنت مورد نیاز سایر دستگاههای خود نیز میپردازند. اما اکنون گوشیهای هوشمند قیمتی باورنکردنی داشته و بخش قابل توجهی از مصرف کنندگان توان خرید آنها را ندارند.
در چنین شرایطی و درحالی که قیمت مودمهای TD-LTE ایرانسل رشدی نسبت به گذشته نداشته است، به نظر میرسد بهترین راه حل موجود برای افرادی که از خط ثابت تلفن بهرهمند نبوده، مرکز مخابراتی آنها امکان ارایهی پورت خالی برای دسترسی اینترنت را نداشته، کیفیت سرویس اینترنت ADSL رضایتبخش نبوده یا دسترسی به گوشیهای هوشمند پیشرفته ندارند، استفاده از مودم های TD-LTE است. قابلیت حمل، استفاده در سراسر کشور در محدوده پوشش ایرانسل، امکان اتصال تعداد زیادی از کاربران و امکان ارسال و در نهایت قیمت مناسب در مقایسه با گوشیهای هوشمند مجهز به فناوری 4G از جمله ویژگیهای این مودمها به شمار میروند.
هم اکنون ایرانسل پس از گذشت بیش از ۳ سال، بیش از ۲۲۲۰ شهر و دهستان تحت پوشش شبکه نسل چهارم (4G/LTE) ایرانسل قرار دارند. همچنین بزرگترین اپراتور دیتای کشور، ایرانسل، به عنوان نخستین توسعه دهنده شبکه نسل ۴.۵ یا 4G+/ LTE Advanced تا کنون در بیش از ۳۹۰ شهر اقدام به ارائه این نسل از خدمات خود کرده است تا کاربران با مودمهای خریداری شدهی پیشین خود، به پهنای باند بیشتری نیز دست یابند.
امروزه قیمت گوشیهای هوشمند پیشرفته به چندین میلیون تومان رسیده و کاربران بعضا برای خرید یک گوشی هوشمند 4G و توانمند ناچار به پرداخت ۴ الی ۵ میلیون تومان یا حتی بیشتر بپردازند. این درحالی است که قیمت مودمهای TD-LTE با وجود افزایش قابل توجه قیمت ارز، افزایش قیمتی را تجربه نکرده و همچنان به عنوان راه حلی مناسب و در دسترس میتواند نیاز کاربران به اینترنت پرسرعت را برطرف کند. در همین راستا کاربران میتوانند هم اکنون با پرداخت رقمی معادل ۲۰۰ الی ۳۶۰ هزارتومان مودم های TD-LTE موجود در فروشگاه ایرانسل را خریداری کرده و از مزایای استفاده از اینترنت 4G بهرهمند شوند.
ماری اسکلودوسکا کوری (Marie Sklofowska Curie) با نام تولدی Maria Salomea Sklodowska یک دانشمند فیزیک و شیمی فرانسوی لهستانیالاصل بود. او یکی از پیشگامان تحقیقات در زمینهی رادیواکتیویته محسوب میشود. بهعلاوه، ماری اولین بانوی برندهی جایزهی نوبل و همچنین اولین فرد و تنها بانوی جهان با دو جایزهی نوبل بود. خانوادهی کوری، در مجموع ۵ جایزهی نوبل را به نام خود ثبت کردند.
این دانشمند بزرگ، اولین استاد زن در دانشگاه پاریس بود. ماری مانند خواهرش برونیسلاوا (برونیا) در فرانسه تحصیل کرد. او پس از ازدواج با پیر کوری، نام خانوادگی همسر را انتخاب کرد و اولین جایزهی نوبل خود در رشتهی فیزیک را نیز با پیتر بهصورت مشترک دریافت کرد. جایزهی نوبل دوم، در رشتهی شیمی به ماری اهدا شد.
از دستاوردهای بزرگ ماری کوری میتوان به توسعهی نظریهی رادیواکتیوته (Radioactivity) اشاره کرد که اصطلاح آن نیز توسط همین بانوی دانشمند مطرح شد. بهعلاوه، روشهای ایزوله کردن ایزوتوپهای رادیواکتیو و کشف دو عنصر پولونیوم و رادیوم نیز توسط این دانشمند انجام شد. او مدیریت اولین تحقیقات تاریخ در موضوع نئوپلاسم با استفاده از ایزوتوپهای رادیواکتیو را نیز بر عهده داشت. موسسههای تحقیقاتی کوری توسط این بانوی دانشمند در پاریس و ورشو تأسیس شدند و تا به امروز هم مراکز اصلی تحقیقات پزشکی در جهان هستند.
تولد و تحصیل
ماریا سالومی اسکلودوسکا در هفتم نوامبر سال ۱۸۶۷ در ورشو لهستان بهدنیا آمد. در آن سالها، لهستان هنوز بخشی از فرمانروایی روسیه محسوب میشد. او از دوران کودکی به حافظهی شگفتانگیز مشهور بود و در ۱۶ سالگی، مدال طلای رقابتهای علمی را از یک دبیرستان روسی دریافت کرد. پدر ماریا، یک معلم ریاضی و فیزیک بود. او تمام پسانداز خود را بهخاطر سرمایهگذاری اشتباه از دست داد و ماری مجبور بود در نوجوانی، در کنار تحصیل کار هم بکند. مادر او نیز یک معلم بود و البته در ۱۰ سالگی ماریا از دنیا رفت.

ماری کوری (چپ) در کنار خواهرش برونیا
ماریا از کارهای دوران نوجوانی پساندازی برای خود جمع کرد و بخشی از این پسانداز را به خواهرش برونیسلاوا داد تا در فرانسه، به تحصیل علوم پزشکی بپردازد. برونیسلاوا نیز قرار بود بعدا در ادامهی تحصیل به ماریا کمک کند.
ماریا در سالهای تحصیل خواهرش در فرانسه، سخت مشغول کار بود و شبها به مطالعهی شیمی، فیزیک و ریاضی میپرداخت. بهعلاوه او در کلاسهای درس و سخنرانیها و رویدادهای رایگان یک کتابخانهی لهستانی شرکت میکرد تا در مورد فرهنگ لهستانی و علوم کاربردی، نکاتی بیاموزد. البته در آن سالها تحصیل دختران در لهستان ممنوع بود و نیروهای تزار روسی، ماریا را از ادامهی حضور در کتابخانه منع کردند.
سفر به پاریس
ماریا در نوامبر سال ۱۸۹۱ و در ۲۴ سالگی به پاریس رفت. او در آنجا نام ماری را انتخاب کرد و در شروع تحصیل، بهمطالعهی رشتههای شیمی، ریاضی و فیزیک در سوربن پرداخت. سوربن در آن زمان هم بهترین دانشگاه پاریس بود. دورههای این دانشگاه به زبان فرانسه برگزار میشدند و ماری مجبور بود بهسرعت این زبان را بیاموزد.

ماریا (چپ) در کنار پدر و دو خواهرش
ماری ابتدا در خانهی خواهر و شوهر خواهرش زندگی میکرد. محل زندگی آنها با دانشگاه سوربن فاصلهای یک ساعته داشت و بههمین دلیل، پس از مدتی ماری یک خانه در نزدیکی دانشگاه اجاره کرد. آپارتمان او وضعیتی مناسبی نداشت و نبود وسایل گرمایشی، زندگی را در روزهای زمستان برای او طاغتفرسا میکرد.
بههرحال استعداد و پشتکار بالا همیشه همراه ماری بود و او در سال ۱۸۹۳ و در سن ۲۶ سالگی، مدرک کارشاسی ارشد خود را بهعنوان دانشجوی برتر در رشتهی فیزیک دریافت کرد. پس از فارغالتحصیلی، یک کمکهزینهی صنعتی به ماری اهدا شد تا در مورد تأثیر ذرات ترکیب فولاد در خواص مغناطیسی آن تحقیق کند. هدف نهایی، تدوین روشی برای ساخت آهنرباهای قویتر بود.
علاقهی ماری به تحقیق و مطالعه هیچگاه تمام نمیشد. او در سن ۲۷ سالگی و در سال ۱۸۹۴، مدرک کارشناسی ارشد خود را در رشتهی شیمی نیز دریافت کرد. دلتنگی برای وطن نیز همواره با این دانشمند باهوش همراه بود. او پس از اتمام پروژهی فولاد آهنربایی، برای مدتی به لهستان رفت اما امیدش برای یافتن شغل در این کشور، بینتیجه ماند. دلیل آن نیز همان محدودیتی بود که سالها قبل، او را از تحصیل در لهستان باز داشت.
بههرحال ماری به پاریس بازگشت و این بار تصمیم گرفت تا تحصیلات خود را تا مقطع دکتری ادامه دهد. او در سال ۱۸۹۵ و در ۲۸ سالگی با پیر کوری ازدواج کرد. پیر در آن زمان ۳۶ سال داشت. او بهتازگی مدرک دکتری را دریافت کرده و بهعنوان استاد مشغول به فعالیت شده بود. پیر دانشمندی شناخته شده و قابل احترام بود. او در ۲۱ سالگی به همراه برادرش جک، مفهوم پیزوالکتریسیته را کشف کرد. بهعلاوه، پیر سابقهای طولانی در تحقیقات شاخهی مغناطیس داشت و مفهومی را کشف کرد که امروز به نام نقطهی کوری شناخته میشود. این نقطه، دمایی است که یک تغییر کوچک در آن، تأثیری بزرگ روی خاصیت مغناطیسی ماده دارد.

پیر و ماری کوری
مطالعهی اورانیوم و دستاوردهای علمی
ماری پس از ازدواج با پیر، نام خانوادگی او را نیز به نام خانوادگی خود اضافه کرد. او در آن سالها مشغول تحقیقات مقطع دکتری بود و برای این منظور، عنصر اورانیوم را انتخاب کرد. در سال ۱۸۹۵، ویلهلم رونگتن پرتوهای X و فرآیند تصویربرداری از اعضای داخل بدن را کشف کرد. یک سال بعد، دانشمندی با نام هنری بوکورل کشف کرد که پرتوهای ساطع شده از اورانیوم، توانایی عبور از فلزات را دارند و البته، متفاوت از پرتوهای X هستند.
بههرحال ماری تصمیم گرفت تا روی این پرتوهای جدید تحقیق کند. این زمینه، بحثی جذاب و جدید برای مطالعات دکترای او بود. ماری در مسیر مطالعهی این پرتوها، کشفیات قابل توجهی انجام داد که در ادامه به برخی از آنها میپردازیم:
- پرتوهای اورانیوم، هوای مسیر خود را از لحاظ الکتریسیته، باردار میکنند. این هوا، رسانای الکتریسیته خواهد بود. این کشف ماری، با استفاده از یک الکترومتر انجام شد که پیر و برادرش اختراع کردند.
- تعداد پرتوهای ساطع شده از اورانیوم، تنها به مقدار اورانیوم حاضر بستگی دارد. در واقع، حالت شیمیایی اورانیوم در این تعداد بیتأثیر است. او با این کشف به این نتیجه رسید که پرتوها از داخل اتمهای اورانیوم ساطع میشوند و نیازی به واکنشهای شیمیایی ندارند.
- مواد معدنی حاوی اورانیوم همچون پیچبلند و توربرنیت، تأثیر بیشتری نسبت به اورانیوم خالص در باردار کردن هوا دارند. او نظریهای در این مورد مطرح کرد. طبق این نظریه، این مواد باید حاوی یک عنصر شیمیایی دیگر و فعالتر از اورانیوم باشند.
- عنصر شیمیایی توریوم نیز مانند اورانیوم پرتو ساطع میکند. البته این کشف بهصورت همزمان توسط گرهارد کارل اشمیت نیز در آلمان انجام شد.

پیر، ماری و آیرین کوری
همسر ماری تا تابستان ۱۸۹۸ پیگیر تحقیقات او بود و در آن زمان، بهاندازهی خود ماری به این دستاوردها علاقهمند شد. او به ماری پیشنهاد همکاری در تحقیقات علمی داد و ماری نیز با کمال میل پذیرفت. در آن زمان آنها یک دختر یک ساله به نام آیرین داشتند. ۳۷ سال بعد، آیرین نیز جایزهی نوبل شیمی را دریافت کرد.
ماری کوری در مورد همکاری با پیر در جایی گفته است:
من و همسرم بهخاطر محبت به یکدیگر و کارهای مشترک، بهقدری با هم متحد بودیم که تقریبا تمام زمان خود را با هم سپری میکردیم.
کشف پولونیوم و رادیوم
ماری و پیر تمرکز تحقیقات خود را روی کشف عنصری دیگر در مادهی معدنی پیچبلند معطوف کردند. تا پایان سل ۱۸۹۸، پس از تحقیق روی چندین تن از این ماده، آنها دو عنصر شیمیایی جدید را معرفی کردند. اولین عنصر کشف شده پولونیوم نام داشت. ماری، بهخاطر احترام به وطن خود (Poland)، این نام را برای عنصر جدید انتخاب کرد. این زوج در تحقیقات خود به نتیجه رسیدند که پولونیوم ۳۰۰ برابر بیشتر از اورانیوم، پرتو ساطع میکند.

آنها در نتایج تحقیقات نوشتند:
ما اعتقاد داریم که مادهی استخراج شده از پیچبلند، حاوی فلزی بود که پیش از شناخته شده نبود. خواص تحلیلی این ماده نیز به بیسموت نزدیک است. اگر وجود این فلز جدید تأیید شود، ما نام پولونیوم را بهاحترام وطن یکی از خودمان، برای آن پیشنهاد میکنیم.
مقالههای مرتبط:
دومین عنصری که توسط این زوج کشف شد، رادیوم نام داشت. آنها نام این عنصر را از روی معنی لاتین کلمهی پرتو (Ray) انتخاب کردند. خانوادهی کوری به این نتیجه رسیدند که رادیوم، چندین میلیون برابر بیشتر از اورانیوم، رادیواکتیویته دارد. بهعلاوه آنها کشف کردند که ترکیبات رادیوم، نورانی هستند و همچنین، این ماده منبع گرما نیز هست. در واقع این ماده بدون هیچ واکنش شیمیایی گرمتر از محیط اطراف خود میشود.
پیر و ماری در خلال تحقیقات خود، اصطلاح جدیدی را برای آنچه که در حال بررسیاش بودند، انتخاب کردند. رادیواکتیویته یا پرتوافشانی (Radioactivity) اصطلاح مورد نظر آنها بود. پرتوافشانی، فعالیتی بود که عناصری همچون اورانیوم، توریوم، پولونیوم و رادیوم انجام میدادند.
جایزههای نوبل و تراژدی زندگی شخصی
ماری کوری سرانجام در ژوئن سال ۱۹۰۳، مدرک دکترای خود را در رشتهی فیزیک دریافت کرد. داوران ماری معتقد بودند او بزرگترین تأثیر علمی تاریخ در یک پایاننامهی دکترا را از خود بر جای گذاشته است. ۶ ماه بعد، این دانشمند جایزهی نوبل فیزیک را بهعنوان اولین زن تاریخ ازآن خود کرد. او این جایزه را بهصورت مشترک با پیر کوری و هنری بکورل دریافت کرد. منابع تاریخی، بکورل را کاشف اصلی رادیواکتیویته میدانند. هیئت داوران نوبل قصد داشت ابتدا تنها جایزه را به پیر و هنری بدهد اما اصرارهای پیر کوری باعث شد تا ماری نیز در این جایزه سهیم باشد.

دوچرخهسواری ماه عسل خانوادهی کوری
جایزهی نقدی نوبل، شرایط زندگی را برای ماری و پیر آسانتر کرد. آنها با این جایزه توانستند یک دستیار آزمایشگاه استخدام کنند. پیر نیز کرسی تدریس فیزیک را در دانشگاه سوربن تصاحب کرد. دانشگاه نیز یک آزمایشگاه مجهزتر در اختیار این زوج قرار داد. آنها در سال ۱۹۰۴ صاحب یک دختر دیگر با نام ایو شدند.
در سال ۱۹۰۶، زندگی آرام و خوشبخت خانوادهی کوری دچار یک نقطهی سیاه شد. پیر در یک حادثه در تصادف با یک درشکه جان خود را از دست داد. ماری باوجود ناراحتی شدید از مرگ پیر، پیشنهاد سوربن برای تدریس فیزیک بهجای او را قبول کرد. این تدریس نیز یک تاریخسازی دیگر توسط ماری بود. او بهعنوان اولین استاد زن در دانشگاه پاریس فعالیت میکرد.


مجسمهی ماری کوری در ورودی انستیتو کوری
ماری کوری در سال ۱۹۱۰ موفق شد تا نمونهای خالص از فلز رادیوم را در محیطی ایزوله استخراج کند. او این عنصر (عنصر شمارهی ۱۲) را سالها پیش کشف کرده بود. این استخراج، جایزهی نوبل شیمی را در سال ۱۹۱۱ برای ماری کوری به همراه داشت. البته کشف عناصر رادیوم و پولونیوم نیز دلایل دیگر اهدای این جایزه بودند. ماری کوری تنها فردی است که جایزهی نوبل را هم در فیزیک و هم در شیمی در کارنامهی خود دارد.
جنگ جهانی اول
با شروع جنگ جهانی اول، ماری نتایج علمی خود را به دنیای واقعی و با کاربردهای مفید عرضه کرد. او با کمک دختر ۱۷ سالهاش آیرین، تجهیزات تصویربرداری پزشکی نیمهپرتابل را برای استفاده در میدانهای جنگ طراحی و تولید کرد. تا پایان آن جنگ، بیش از یک میلیون سرباز توسط دستگاههای این دانشمند تحت عکاسی پزشکی قرار گرفتند.

ماری کوری و دخترش در کنار سربازان جنگ
با پایان جنگ، ماری کوری دیگر دانشمندی با شهرت جهانی بود. او به سرتاسر جهان سفر و در مورد علم و موسسهی تحقیقات پزشکی رادیوم خود سخرانی میکرد. ماری یکی از معدود دانشمندانی بود که به یکی از تاریخسازترین کنفرانسهای تاریخ علم در سال ۱۹۲۷ دعوت شد. این کنفرانس با نام Solvay Conference on Electrons and Photons برگزار شد و علاوه بر ماری، بزرگانی همچون پلانک و اینشتین نیز در آن حضور داشتند.
همانطور که گفته شد، موسسهی تحقیقات رادیوم یکی از بزرگترین دستاوردهای این دانشمند بزرگ و همسرش بود. آنها پس از کشف خواص پزشکی و درمانی پرتوها، تصمیم گرفتند تا پتنت کاربرد پزشکی آنها را ثبت نکرده و استفادهی عموم از آن را آزاد اعلام کنند. آرزوی سالهای پایانی عمر ماری نیز، تحقیقات هرچه بیشتر در مورد کاربرد پرتوافشانی در علوم پزشکی بود.

مدرک جایزهی نوبل ماری کوری
رادیوم در آن سالها قیمتی در حدود ۱۲۰ هزار دلار برای هر گرم داشت که در ارزش کنونی، میلیونها دلار میشود. ماری کوری تنها میتوانست یک گرم از این ماده را برای تحقیقات سرطان تهیه کند. او در سال ۱۹۲۰ مصاحبهای با ژورنالیست مشهور آمریکایی ماری متینگلی ملونی مشهور به میسی داشت. میسی از ماری پرسید که آیا میتواند کمکی به موسسهی تحقیقاتی او داشته باشد. ماری در پاسخ تنها درخواست یک گرم رادیوم کرد. در آن زمان شرکتهای آمریکایی حدود ۵۰ گرم رادیوم غنیشده داشتند.
میسی در سفر به آمریکا کمپینی را برای فراهم کردن رادیوم مورد نظر ماری کوری برگزار کرد. در نهایت ۱۰۰ هزار دلار پول جمع شد و یک شرکت شیمیایی در پیتزبورگ، یک گرم رادیوم را با تخفیف به همین قیمت به ماری فروخت. در ۲۰ می سال ۱۹۲۱، رئیس جمهور وقت آمریکا وارن هاردینگ، این یک گرم رادیوم را در یک جعبهی فلزی مخصوص، به ماری اهدا کرد.

در ماشین تصویربرداری X
از آن سالها تاکنون، موسسهی تحقیقات کوری (که بعدا به این نام تغییر کرد) موفقیتهای متعددی را در زمینههای تحقیقاتی کسب کرد. ۳ نفر از کارمندان این موسسه، موفق به دریافت جایزهی نوبل شدند. آیرین و فردریک جولیوت کوری (همسر آیرین) جایزهی شیمی را در سال ۱۹۳۵ کسب کردند و پیر دی جنس نیز جایزهی فیزیک را در سال ۱۹۹۱ به خود اختصاص داد.
مرگ و میراث ماندگار
ماری کوری در ۴ جولای سال ۱۹۳۴ و در سن ۶۶ سالگی از دنیا رفت. دلیل مرگ او، کمخونی آپلاستیک بود که در مغز استخوان رشد میکند. کارشناسان، تماس با مواد رادیواکتیو را دلیل ایجاد این بیماری در کوری میدانند. دانشمندان کنونی احتیاط بسیار بالایی در تماس با این مواد دارند. اما بزرگانی همچون ماری کوری این احتیاط را نداشتند. بههمین دلیل کتابها و یادداشتهای او نیز بهحدی حاوی مواد رادیواکتیو هستند که در جعبههای مخصوص نگهداری میشوند.

ماری در کنار دو دخترش آرین و ایو
ماری کوری در گوستانی در پاریس در کنار همسرش دفن شد. حدود ۶۰ سال بعد و در سال ۱۹۹۵، بقایای اجساد این دو دانشمند بزرگ برای ادای احترام به معبد پانتئون در پاریس منتقل شد. او اولین زنی بود که بهخاطر شایستگیهای شخصی، افتخار دفن در این محل را پیدا میکرد.
ماری کوری در محافل و فرهنگهای مختلف بهخاطر دستاوردهای علمی مورد تحسین قرار گرفته است. در سال ۲۰۰۹، مجلهی New Scientist یک رأیگیری را برای انتخاب برترین بانوی تأثیرگذار تاریخ برگزار کرد. در این رأیگیری، ماری کوری با ۲۵.۱ درصد در رتبهی اول قرار گرفت درحالکه رقیب اصلی او روزالین فرانکلین ۱۴.۲ درصد رأی داشت.
لهستان و فرانسه، سال ۲۰۱۱ را بهعنوان سال ماری کوری نامگذاری کردند. سازمان ملل نیز آن سال را سال شیمی نام نهاد. این دانشمند بزرگ علاوه بر دو جایزهی نوبل، جوایزی همچون مدال دیوی، مدال ماتوچی، جایزهی آکتونین، مدال الیوت کرسون و مدال فرانکلین را دریافت کرد. بهعلاوه، واحد محاسبهی رادیواکتیویته با نشان Ci، بهافتخار این دانشمند بزرگ و همسرش ثبت شده است. عنصر شمارهی ۹۶ جدول تناوبی عناصر نیز کوریوم نام نهاده شد.

تصویری از کنفرانس مشهور سولوی با دانشمندان متعدد و مشهور
دانشگاههای متعدد سرتاسر جهان، نشانهای افتخاری خود را به ماری کوری دادهاند. دانشگاههای لووف پلیتکنیک، فناوری ورشو، یاگیلونیا و آدام کمیکویکز در لهستان، تعدادی از دانشگاهها هستند. مکانهای متعددی نیز به افتخار این دانشمند و همسرش، کوری نامگذاری شدهاند. یک ایستگاه مترو در پاریس، مرکز تحقیقات هستهای لهستان و یک سیارک و یک هواپیما از شرکت مکدانل داگلاس هم نام کوری را یدک میکشند.
اینستاگرام به تعدادی از کاربرانش اعلام کرده که ممکن است رمز عبور آنها بهدلیل حفرهی امنیتی در قسمت دانلود دادهها، در خطر قرار گرفته باشد. البته، یکی از سخنگویان اینستاگرام گفته مشکل بهکلی حل شده و تعداد کمی از کاربران دچار این مسئله شدهاند. این خبر بهنقل از اِنگجت (Engadget) منتشر شده است.
این باگ به قابلیتی اشاره میکند که اینستاگرام در ماه آوریل پس از تدوین مقررات حفاظت از دادههای عمومی، به کاربران اجازه داد تمامی دادههای خود را دانلود کنند. طبق گفتهی اینستاگرام، رمز تعدادی از کاربرانی که از این قابلیت استفاده میکنند، مانند URL در مرورگرشان در سرورهای فیسبوک و شرکت اصلی اینستاگرام ذخیره میشود. بهگفتهی یکی از محققان امنیتی، این امر فقط درصورتی امکانپذیر خواهد بود که اینستاگرام رمزهایش را در قالب متن ساده ذخیره کند و ممکن است مشکل بزرگتر و نگرانکنندهای دربارهی مسئلهی امنیتی برای این غول شبکهی اجتماعی باشد. اما یکی از سخنگویان اینستاگرام در این خصوص اعلام کرد که این شرکت تمامی رمزهای عبور را رمزنگاری و به صورت هششده ذخیره میکند.

اینستاگرام بیان کرده اکنون این رمزها در خطر نیست و مشکل حل شده؛ ولی به کاربران توصیه کرده برای احتیاط رمز عبور خود را تغییر دهند. یکی دیگر از سخنگویان اینستاگرام در بیانهای به وِرج (The Verge) اعلام کرد:
اگر کسی اطلاعات ورود به پنل خود را برای استفاده از ابزار «Download Your Data» استفاده کند، آنها اطلاعات رمز عبور خود را در نشانی آدرس اینترنتی صفحه میتوانند ببینند. البته، این اطلاعات در اختیار هیچکسی قرار نمیگیرد و تغییراتی داده شده تا این مشکل دیگر پیش نیاید.
براساس اطلاعیهی شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی ایران، مالکان محترم خودروها و موتورسیکلتهایی که کارت سوخت خود را گم کردهاند، بهترتیبی که در رسانهها توضیح داده خواهد شد، از سوم تا بیستوچهارم آذر درخواستشان را برای دریافت کارت سوخت جدید باید ثبت کنند. درادامه، متن این اطلاعیه آورده میشود:
بهمنظور تسهیل در دریافت کارت جدید سوخت، امکان دسترسی به سامانهی ثبت مشخصات ازطریق اینترنت یا تماس تلفنی فراهم شده که نحوهی دسترسی و اقدام ازطریق رسانههای عمومی و صداوسیما به اطلاع مردم عزیز خواهد رسید.
گفتنی است شرکت ملی پخش هیچ هزینهای از متقاضیان برای ثبت تقاضای دریافت کارت سوخت جدید دریافت نخواهد کرد.
ذکر این نکته لازم است که این اقدام بهمعنای سهمیهبندی و افزایش نرخ سوخت نیست و هموطنان محترم به شایعات بیاساس دراینباره نباید توجه کنند.
از زمان فراهمشدن امکان تحویل سوخت با کارت برای عموم دارندگان خودروها و موتورسیکلتها، از تاریخی که متعاقباً اعلام خواهد شد، بنزین صرفاً با ارائهی کارت تحویل داده میشود.
کارت سوخت به کارتهای بانکی متصل شد
محمدجواد آذری جهرمی دراینباره اعلام کرد:
درحالحاضر، ۱۰ میلیون خودرو کارت سوخت ندارند. برای صدور این تعداد از کارت سوخت ۳۳۰ میلیارد تومان باید هزینه میشد؛ درحالیکه با استفاده از ظرفیت دولت الکترونیکی و با هماهنگی بیندستگاهی، آن را به کارت بانکی متصل کردیم. بنابراین، مردم بهجای اینکه در صف بایستند و در پلیس ۱۰+ ثبتنام کنند تا بعد از یک هفته کارت سوخت به دستشان برسد، با مراجعه به درگاه ملی پخش و پالایش، بهراحتی میتوانند کارت بانکیشان را به کارت سوخت متصل کنند.

وی درادامه افزود:
همهی دستگاههای حاکمیتی درون و بیرون دولت باید نوع نگاهشان را تغییر دهند و به فعالیتهای الکترونیکی بپیوندند تا از هزینههای اجرایی کشور بکاهیم و آن را بهسمت تقویت اقشار ضعیف در جامعه سوق دهیم. مردم هم باید بدانند که دولت نیز در این مسیر مصمم است.
امروز، گزارشی دربارهی تغییر تأمینکنندگان مواد آلی برای نمایشگرهای جدید گوشی گلکسی اس 10 سامسونگ منتشر شده است. یکی از اطلاعات مهم این گزارش آن است که سامسونگ قصد دارد Galaxy S10 را در سه نسخه و با سه صفحهنمایش متفاوت روانهی بازار کند.
این سه نسخه عبارت است از:
- ۱. مدلی استاندارد با صفحهنمایش تخت ۵.۸ اینچی؛
- ۲. مدلی بالارده با صفحهنمایش منحنی با همان اندازه ۵.۸ اینچی؛
- ۳. نسخهای پرفروش و پرطرفدار با صفحهنمایشی ۶.۲ اینچی مانند گلکسی اس 9 پلاس (Galaxy S9 Plus).
این غول کرهای امسال از سری M8 در نمایشگر گوشیهای گلکسی اس ۹، اس ۹ پلاس و نوت ۹ استفاده کرده است. بههرحال، سامسونگ قصد دارد در مدلهای جدیدش از نسل جدید پنلهای OLED خود، بهنام M9 بهره گیرد. این شرکت دربارهی تغییرات و بهروزرسانیهای انجامشده در سری M9، به استفاده از شکلهای جدید مواد آلی در ساخت آن اشاره کرده است. بهعنوان مثال، مواد آلی برای رنگ قرمز را شرکت شیمیایی چندملیتی آمریکایی دیاُدبلیو (DOW) بهجای شرکت داکسان نئولوکس (Duksan Neolux) تأمین میکند. داکسان نئولوکس تأمینکننده فعلی مواد برای دیود آلی منتشرکننده رنگ قرمز است.
به نظر شما این بدان معنی است که پیشرفتهای زیادی در پنلهای باشکوه OLED سامسونگ از نظر روشنایی و وسعت رنگ و خصوصیات دیگر صفحهنمایش در سه نسخه گلکسی اس 10 شاهد خواهیم بود؟ برای پاسخ به این سؤال باید منتظر بمانیم تا آزمونهایی روی آن انجام شود؛ اما اکنون اطمینان داریم سامسونگ گلگسی اس 10 را با نسخهای پایه عرضه خواهد کرد که ارزانقیمت است و از صفحهنمایش تخت بهره میبرد.
در بین علاقهمندان دنیای خودرو، چند کد، نشان و واژهی خاص وجود دارد که مقدس محسوب میشوند. اگر در گردهمایی و بحث میان دوستداران دنیای خودرو کد VTEC را بر زبان آورید، با دو واکنش بسیار متفاوت روبهرو خواهید شد؛ لبخند و شور در مقابل بیتفاوتی. درواقع با صحبت کردن از VTEC، میتوان طرفداران خودروهای ژاپنی را یک جکه بزرگ، کاملاً شناسایی کرد.
اما این کد دقیقاً چه معنایی دارد و چرا طرفداران خودروهای هوندا به آن افتخار میکنند؟ در این مقاله قصد داریم به زبان ساده، فناوری VTEC هوندا را توضیح دهیم؛ شاید با ارائهی این مطلب، در گستردهتر کردن طرفداران پرشور و متعصب خودروهای ژاپنی هم کمکی کرده باشیم.
VTEC چیست؟

مقالههای مرتبط:
کد VTEC ازسرواژههای Variable Valve Timing & Lift Electronic Control بهمعنی «زمانبندی متغیر و کنترل الکترونیکی سوپاپ» تشکیل شده که ابتکار ایکو کاجیتانی، مهندس ژاپنی هوندا است. VTEC هوندا با سیستمهای زمانبندی متغیر سوپاپ (VVT) برندهای دیگر تفاوت مشخصی دارد که باعث شهرت آن هم شده است. در این فناوری، کارایی پیشرانههای احتراقی چهارزمانه بیشتر میشود. ظهور فناوری VTEC و خودروهای اسپرت ماندگار ژاپنی چند دهه گذشته را باید مدیون قوانین جدید محدودیت حجم پیشرانه باشیم.

محدودیتهای جدید باعث شد تا خودروسازان ژاپنی بهدنبال روشهای جدید برای افزایش قدرت خودروها بدون تغییر حجم پیشرانه باشند .مهندسان برندهای مختلف خودروساز ژاپن با چند روش، به این قوانین پاسخ دادند؛ استفاده از توربوشارژر و سوپرشارژر که حاصل آن تولد مدلهایی چون تویوتا سوپرا، نیسان 300ZX و GT-R شد، پیشرانههای روتری مزدا (Rotary) در RX-7 و RX-8 و فناوری VTEC هوندا، راهکار ژاپنی در برابر قوانین سختگیرانه بود.
عملکرد VTEC چگونه است؟

برخلاف فناوری VVT معمولی که در آن تنها زمانبندی سوپاپها تغییر میکند، در VTEC از دو یا سه سطح کوتاه و بلند بادامک در میل سوپاپ (میل بادامک) و میل اسبکهای بلند و کوتاه استفاده میشود. برای درک کامل فناوری VTEC باید با روش کار پیشرانه آشنا باشیم؛ بهطور کلی پیشرانهها به سه مورد نیاز دارند. هوا، سوخت و تراکم این دو، باید در پیشرانه فراهم شود؛ در صورتی که پیشرانه بنزینی باشد، شمع هم به این مجموعه اضافه میشود. VTEC در بخش هوای پیشرانه وارد عمل میشود.

در پیشرانههای چهارزمانه، چهار چرخهی تنفس (پایین رفتن پیستون و ورود هوا سوخت به سیلندر)، تراکم (بالا آمدن پیستون و فشرده شدن مخلوط سوخت و هوا)، قدرت (جرقهزنی شمع، انفجار مخلوط هوا و سوخت، سپس پایین رفتن پیستون) و تخلیه (بالا آمدن مجدد پیستون و خارج شدن گازهای انفجار) انجام میشود. فناوری VTEC هوندا در چرخههای تنفس و تخلیه، میزان جریان هوا را بهینهسازی میکند. باز و بسته شدن سوپاپهای ورودی و خروجی، به طراحی میل سوپاپ بستگی دارد؛ باتوجه به کوتاهی و بلندی بادامک و چرخش میل سوپاپ، میتوان میزان باز و بسته شدن سوپاپها را تنظیم کرد. همانطور که مشخص است، در صورت باز شدن بیشتر سوپاپ، ورود و خروج گستردهتری انجام میشود؛ درواقع باز شدن بیشتر سوپاپ ورودی بهمعنی ورود بیشتر سوخت و هوا و درنهایت تولید قدرت بیشتر خواهد بود. برای توضیح عملکرد VTEC، پیشرانهی هوندا سیویک تایپ R را مثال میزنیم.
در VTEC هوندا سیویک تایپ R، دو میل سوپاپ؛ نمونهی معمولی با یک سطح بادامک و نوع VTEC با دو سطح مرکزی بلند و جانبی کوتاه بادامک وجود دارد. در فناوری زمانبندی متغیر و کنترل سوپاپ الکترونیکی هوندا، میتوان بین دو سطح بلند و کوتاه تغییر حالت داد، تا سطح باز شدن سوپاپها کم و زیاد شود. شاید بپرسید، وقتی که سطح بلند تمام سوپاپ را باز میکند، چرا باید از سطح کوتاه و باز شدن کم سوپاپها استفاده کرد؟ باید توجه کرد که در حالت دور موتور پایین، نیازی به قدرت بالا و باز شدن تمام سوپاپ نداریم؛ در دور پایین موتور، با فعال شدن سطح کوتاه بادامک میل سوپاپ و ایجاد محدودیت، سرعت ورود هوا بیشتر میشود که حاصل آن کارایی بهتر پیشرانه خواهد بود.

اما در حالت دور بالاتر موتور، نیازمند حداکثر قدرت و ورود کامل هوا و سوخت هستیم؛ بنابراین، فناوری VTEC در این شرایط سطح بلند بادامک را فعال میکند و تمام پتانسیل پیشرانه بههمراه لبخند راننده، نمایان میشود. تغییر حالت بین سطح بلند و کوتاه توسط دو میل اسبک بلند جانبی و کوتاه مرکزی با توجه به فشار روغن و تنظیمات ECU انجام میشود. در حالت دور موتور پایین، میل اسبکهای بلند جانبی با بادامکهای کوتاه تماس پیدا میکنند، اما در حالت دور موتور بالا، میل اسبک کوتاه مرکزی با دو میل اسبک بلند مرکزی در یک ردیف قفل میشود و بادامک بلند به حرکت در میآید.
انواع پیشرانههای VTEC هوندا

VTEC اولین بار از «فناوری کنترل سوپاپ بهینهسازی شده» یا REV در موتورسیکلت هوندا CBR400 سال ۱۹۸۳ الهام گرفته شد؛ پس از این، انواع طرحهای VTEC برای مدلهای مختلف هوندا تولید شد. برای مثال، نسل جدید هوندا سیویک تایپ R از طرح VTEC سوپاپ خروجی استفاده میکند که با مدلهای چند سال گذشتهی این برند مجهز به VTEC در هر دو میل سوپاپ بخش ورودی و خروجی، متفاوت است. دلیل این امر، وجود توربوشارژر در پیشرانهی جدید است؛ توربوشارژر ورود حداکثر هوا را به سوپاپها تضمین میکند و VTEC بهینهساز سوپاپ خروجی خواهد بود.
VTEC هوندا در پیشرانههای دو میل سوپاپ بالاسری (DOHC) با کوپهی اسپرت اینتگرا مدل ۱۹۸۹ تولید شد. پس از آن مدلهای CRX، آکورا NSX، آکورا اینتگرا GS-R، هوندا پریلود و اینتگرا تایپ R از این نوع پیشرانه استفاده کردند. نمونههای دیگر VTEC شامل SOHC VTEC، VTEC-E، VTEC سهگانه، i-VTEC در سریهای K و R، VTEC VCM، i-VTEC i، AVTEC، VTEC توربو و پیشرانههای متنوع موتورسیکلت میشود.

VTEC کدی است که همواره لذت رانندگی اقتصادی و تهاجمی را در اختیار راننده قرار داده است. برای درک بهتر محبوبیت این فناوری، کافی است که تنها یکبار در کنار رانندهی عاشق VTEC، سرعتگیری و تجربهی بالارفتن دور موتور محصولات پرفرمنس هوندا قرار بگیرید.
آنگونه که از تامینکنندگان مختلف محصولات اپل شنیده میشود، پیشبینی میزان فروش محصولات این شرکت کاهش یافته است و آخرین مدل آیفونهای عرضهشده، آنطور که انتظار میرفت، فروش خوبی نداشتهاند. طبق گزارش ژورنال تودی، اپل برای هر دو محصول آیفون XS و آیفون XR کاهش فروش داشته است. کاهشهای کلی تقاضا در بازار موبایل بهخصوص در بازار چین، پیشبینی میزان تقاضا برای پرچمداران اپل را سخت کرده است. به گفتهی وال استریت ژورنال، تغییرات متعدد در برنامه های تولید محصولات Apple برای توزیعکنندگان مسلما ناخوشایند است.
البته این کاهش تقاضا احتمالا مشکل بزرگی برای اپل نخواهد بود. زیرا اپل میزان فروش بسیار خوبی را برای مدلهای قبلی خود تجربه میکند. بر اساس بیشتر پیشبینیها میانگین فروش محصولات اپل در سهماههی جاری با افزایش روبرو خواهد بود. بنابراین، با فرض کاهش میزان فروش پرچمداران اپل، درآمد این شرکت ثابت خواهد بود و با افت مواجه نخواهد شد.
البته تامین کنندگان محصولات اپل از این نوسانات تقاضا، آسیب بیشتری خواهند دید. بر اساس گزارش وال استریت ژورنال و بهگفتهی یکی از توزیعکنندگان محصولات اپل، انجام کسبوکار با اپل بسیار خطرناک است زیرا اغلب آنچه که وعده دادهشده، معکوس میشود.
بر اساس گزارش منابع خبری، میزان سفارش iPhone XR کاهش یکسومی را تجربه کرده و حتی در هفتهی اخیر کاهش فروش بیشتری را داشته است. میزان کاهش سفارش آیفون ۱۰ اس و آیفون ۱۰ اس مکس کمتر بوده است. در اوایل ماه جاری سهام اپل با کاهش ۵ درصدی مواجه شد زیرا تامینکنندگان اپل به سرمایهگذاران گفته بودند که انتظار میرود تعداد فروش کمتر از حد پیشبینیشده باشد.
سال گذشته نیز داستانهای مشابهی در مورد کاهش فروش iPhone X شنیده میشد. اما این موبایل در ادامه تبدیل به محبوب ترین موبایل تاریخ شد. پیشبینی اولیهی اپل برای میزان فروش iPhone X بسیار خوشبینانه بود ولی اپل در ادامه سفارشات را با ۲۰ میلیون واحد کاهش داد.
اپل دیگر در گزارشهای مالی سهماههی خود به تعداد فروش دستگاههایش اشارهای نمیکند، بنابراین نمیتوان منتظر گزارش روشن جدیدی برای میزان فروش این شرکت بود. فروش اپل در فصل تعطیلات معمولا بسیار خوب است و انتظار میرود این شرکت در اکتبر تا دسامبر ۲۰۱۸ (آبان تا دیماه)، فروشی بین ۸۹ تا ۹۴ میلیارد دلار داشته باشد.
ماه گذشته میکا هاکینن، راننده پیشین تیم فرمول یک مکلارن، در مصاحبه با وبسایت موتوراسپرت از مصمم بودن خود برای برای بازگشت به دنیای مسابقات صحبت کرد. او اعتقاد دارد که این اتفاق امکانپذیر است، چراکه هنوز از آمادگی جسمانی خوبی برای رانندگی در شرایط مسابقهای برخوردار است. به همین دلیل، قهرمان دو دورهفرمول یک در سالهای ۱۹۹۸ و ۱۹۹۹ تصمیم گرفت برای هرچه باشکوهتر شدن این بازگشت، پشت فرمان مکلارن F1 GTR قرار بگیرد و یک دور در پیست لاگونا سکا رانندگی کند.

مقالههای مرتبط:
مکلارن F1 GTR از پیشرانه ۶.۱ لیتری ۱۲ سیلندر با آرایش V شکل بهره میبرد که قدرتی به میزان ۶۰۰ اسب بخار تولید میکند. این سوپراسپرت بریتانیایی که همان خودروی قهرمان سال ۱۹۹۵ در مسابقه ۲۴ ساعته لمانز است، از جعبهدنده ۶ سرعته دستی استفاده میکند. شما ممکن است با دیدن ویدئو انتظار مشاهده صحنههایی خارقالعاده را داشته باشید که در آن صدای جیغ و دود لاستیکها به آسمان بلند میشود اما باید بگوییم که هیچ کسی دوست ندارد شاهکار صنعت خودروسازی در اثر چنین حرکاتی نابود شود. به همین دلیل میبینیم که هاکینن در طول این ویدئو چندان به پیشرانه ۱۲ سیلندر فشار نمیآورد. البته حتی با این ملاحظات، صدای این پیشرانه بهحدی زیباست که مثل یک سمفونی جذاب شما را به وجد میآورد.
خوشبختانه، این اتفاق میتواند الهام بخش بازگشت راننده پیشکسوت فنلاندی به عرصه مسابقات شود. آخرین حضور وی در رقابتهای اتومبیلرانی به مسابقه ۶ ساعته لمانز چین در سال ۲۰۱۱ برمیگردد که با مرسدس SLS AMG GT3 رانندگی کرد. همانطور که در مصاحبه گفته او فقط به شرطی بار دیگر پشت فرمان مینشیند که پیروز مسابقه باشد.
.: Weblog Themes By Pichak :.

ورود کاربران
خوش آمدید! لطفا وارد حساب خود شوید