در دنیای موتوراسپرت، مسابقات و رقابت‌های مختلفی وجود دارد و هرکدام طرفداران مخصوص به‌خود را دارند. ازفرمول یک به‌عنوان حرفه‌ای‌ترین تا رقابت‌های مختلف رالی، دریفت، درگ، هیل کِلایمب و رالی‌کراس در کشورهای مختلف قهرمانان بسیاری ظهور کرده‌اند. در بین تمام رشته‌های موتوراسپرت، تایم اَتَک (Time Attack) جایگاه ویژه‌ای دارد.

درک تایم اتک اصلا سخت نیست؛ همان‌طورکه از نام این رقابت‌ها مشخص است، در تایم اتک انواع خودروهای مسابقه‌ای در کلاس‌های مختلف تعداد مشخصی دور یک پیست را طی می‌کنند تا سریع‌ترین خودرو با کمترین زمان مقام اول را کسب کند. شرایط کلی تایم اتک ساده است؛ اما این مسابقات فوق‌العاده جذاب و نفس‌گیر برگزار می‌شود.

در تایم اتک، هر راننده و خودرو با بزرگ‌ترین و سرسخت‌ترین و مهم‌ترین حریف در دنیای موتوراسپرت رقابت می‌کند؛ زمان. هیچ بهانه‌ای برای عملکرد نامناسب وجود ندارد و درپایان، تنها یک راننده و خودرو مقام اول را کسب می‌کند. حمله‌کردن به زمان، به‌خصوص زمانی‌که در کلاس‌ خودروهای قدرتمند قوانین دست‌وپاگیر وجود ندارد، اوج رقابت و جذابیت خواهد بود. نبود قوانین پیچیده باعث می‌شود محدودیتی دربرابر تیم‌ها و مهندس‌ها و مکانیک‌ها وجود نداشته باشد. همین عامل هم باعث شکل‌گیری تهاجمی‌ترین و متفاوت‌ترین خودروهای دنیای موتوراسپرت در تایم اتک می‌شود. همه‌ی این موارد درکنارهم، مقدمه‌ای برای صحنه‌های تصادف دیدنی هم هست.

هدیه‌‌ی دیدنی ژاپنی‌ها به دنیای موتوراسپرت

اولین تایم اتک در دهه‌ی ۱۹۶۰ و در ژاپن برگزار شد. ایده‌ی اصلی این مسابقه گردهمایی خودروسازان، تیونرها، تولیدکنندگان قطعات افترمارکت، نشریه‌ها و رسانه‌های خودرو و علاقه‌مندان بود. رابطه‌ی نزدیک تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان خودرو که هنوزهم در ژاپن حفظ شده، یکی از دلایل شکل‌گیری فرهنگ غنی خودرو و تیونینگ این کشور است. در اولین مسابقات تایم اتک، نشریه‌های خودروِ ژاپن با هماهنگی تولیدکنندگان قطعات افترمارکت، از مالکان خودروهای سفارشی دعوت کردند درکنارهم رقابت کنند. این موضوع باعث شد مسابقات غیرقانونی خیابانی به پیست وارد شود و شرکت‌های تیونینگ، مانند HKS، مدل‌های سفارشی و مخصوص تایم اتک طراحی کنند. روند گسترش تایم اتک باورنکردنی است. پیشرفت خودروسازی ژاپن در دهه‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ باعث شد مدل‌های متفاوتی تولید و رکورد هر پیست شکسته شود و تایم اتک به کشورهای دیگر هم راه پیدا کند. از سال ۲۰۱۰ تاکنون، هر سال رقابت‌های جهانی تایم اتک (World Time Attack Challenge) یا به‌اختصار WTAC در سیدنی استرالیا برگزار می‌شود. در این مسابقه‌ی دیدنی، برترین‌های دنیا گردهم می‌آیند تا سریع‌ترین خودروِ جهان به‌صورت رسمی در تاریخ ثبت شود.

قوانین ساده برای رسیدن به هدفی مشترک

در تایم اتک، از محدوده‌ی DRS فرمول یک و قوانین و مقررات پیچیده‌ی دیگر خبری نیست. این مسابقات درحقیقت، مشابه دورهای زمان‌گیری و تعیین خط است. هر خودرو به‌منظور آمادگی ابتدا یک دور در پیست حرکت می‌کند و سپس، به‌سرعت مسابقه اصلی دربرابر زمان با شروع در‌حال‌حرکت خودرو (Flying Lap) آغاز می‌شود و با یک دور به‌اصطلاح «سردکردن» (Cool Down) کار هر شرکت‌کننده به‌پایان می‌رسد. هر مسابقه‌ی تایم اتک در زمان مشخصی انجام می‌شود که سریع‌ترین خودرو و راننده در پایان هر دوره، مقام اول خواهند بود.

جذاب‌ترین خودروهای دنیای موتوراسپرت

در تایم اتک، خودروهای تک‌سرنشین با طراحی عجیب وجود ندارد؛ بلکه تمام مدل‌ها، نمونه‌ی مسابقه‌ای مدل‌های جاده‌ای و آشنا هستند. انواع خودروهای قدیمی و جدید که در بسیاری از کشورهای جهان خریدوفروش می‌شوند، در تایم اتک کنارهم قرار می‌گیرند. از هوندا سیویک تا نیسان اسکای‌لاین برای رقابت با زمان مجوز ورود به این مسابقات را دارند. به‌طور کلی، با قیمت کمی می‌توان خودروهای مجاز شرکت در تایم اتک را خرید؛ چون محدودیتی وجود ندارد. بااین‌حال، برای تبدیل این مدل به خودرویی سریع و تمام‌عیار، باید دست‌به‌جیب شد. برای برنده‌شدن در این مسابقات خرید قطعات افترمارکت باکیفیت قانونی غیررسمی است. تایم اتک میدان نمایش هنر تیونینگ خالص محسوب می‌شود. هر شرکت‌کننده باید از متفاوت‌ترین و بهترین روش‌ برای تیونینگ خودرو استفاده کند تا نهایت عملکرد ممکن دراختیار راننده قرار بگیرد. نتیجه‌ی این آزادی خلق تهاجمی‌ترین خاص‌ترین و ترسناک‌ترین خودروهای دنیا است.

برای رسیدن به بهترین عملکرد به جزئی‌ترین نکات توجه می‌شود. برای مثال، در کلاس خودروهای آزاد و بدون محدودیت که در ادامه معرفی می‌کنیم، کاهش وزن و هر کیلوگرم سرنوشت‌ساز خواهد بود. خودروهای تایم اتک نمایش ترکیب تیونینگ ظاهری و فنری هستند و شیشه‌های خودرو با پنل‌های سبک‌وزن کربنی و بخش‌های مختلف بدنه هم با نمونه‌های کامپوزیت یا فیبرکربن برای افزایش مقاومت و کاهش وزن تعویض می‌شوند. بین پنل‌های بدنه کمترین شکاف وجود دارد تا آیرودینامیک در بهترین حالت باشد و پیشرانه و قوای فنی هم تاحدممکن تقویت شود. برای کاهش وزن بیشتر و جاگیری کمتر، در سیستم اگزوز از خروجی‌ها بسیار کوچک استفاده می‌شود. سراگزوزها معمولا به‌صورت مستقیم از کاپوت یا از پنل درِ سرنشین جلو بیرون آمده‌اند. پس از تمام این تغییرات، خودروها چند ده سانتی‌متر عریض‌تر و طویل‌تر می‌شوند و به‌دلیل نصب باله‌های بزرگ و سیستم تعلیق سفارشی، ارتفاع تا سطح زمین هم دوبرابر حالت استاندارد کاهش پیدا می‌کند.

نهایت استفاده از جادوی آیرودینامیک

تنها کافی است تصویری از خودروِ مخصوص تایم اتک ببینید. برای نمونه، تویوتا GT86 سفارشی تیم HKS تصویر بالا بدون شک خودروهای این مسابقات نظیر ندارند. باله‌های بزرگ عقب‌وجلو خودروها بازیگران اصلی آیرودینامیک و یکی از دلایل مهم در عملکرد بهتر تایم اتک هستند. برای شکل‌گیری هر اسپویلر و اسپلیتر و بالچه‌ ساعت‌ها زمان صرف طراحی و آزمایش شده است. آیرودینامیک هنر استفاده از جریان هوا در عملکرد خودرو است که روزبه‌روز ابعاد جدیدی از آن کشف می‎شود. نیاز به جریان مستقیم هوا و کمترین مقاومت باعث می‌شود پنل‌های کف خودرو پیچیده، باله‌های چندگانه عقب‌وجلو، بالچه‌های جانبی و جلو و دریچه‌های بزرگ‌وکوچک در پنل‌های مختلف خودروها ایجاد شود. بزرگ‌ترین متخصصان آیرودینامیک فرمول یک و ایندی‌کار (Indycar) در طراحی کیت‌های بدنه‌ خودروهای تایم اتک همکاری می‌کنند. تیم‌های مهندسی بزرگ برای کاهش مقاومت هوا و افزایش دانفورس خودرو از روش‌های ناشناخته استفاده می‌کنند. برای مثال، در جدیدترین کیت‌های آیرودینامیک، استفاده از بالچه‌های جلو و اتصال بینشان مرسوم شده است. ازآنجاکه محدودیت در آیرودینامیک نیست، ظاهر خودروها عجیب‌تر از گذشته شده است.

باله‌های عقب‌وجلو متفاوت

بسیاری از علاقه‌مندان دنیای خودرو و تیونینگ از انواع باله و اسپویلر برای زیبایی استفاده می‌کنند؛ اما خودروهای تایم اتک در سطح دیگری قرار می‌گیرند. باله‌های جلو در این خودروها بی‌مانند است. برای نمونه، پورشه 968 تیونینگ PR Technology تصویر بالا را درنظر بگیرید. این مدل با آیرودینامیک پیشرفته در جلو و کف و عقب درکنار ۱۴۰۰ اسب‌بخار قدرت از پیشرانه‌ی ۴ لیتری، یکی از خودروهای سریع‌ تایم اتک جهان است. باله‌ی جلو در این خودرو تا ۳ تن نیروی رو‌به‌پایین (دانفورس یا Downforce) به چرخ‌های جلو وارد می‌کند که ۳ برابر بیشتر از سوپراسپرت مک‌لارن سنا GTR است. آزمایش باله‌های جلو در چند سال اخیر بیشتر شده است. حاصل این آزمون‌وخطا ظهور اسپویلرهای بزرگ و عریض جلو و بالچه‌های اطراف اسپلیتر جلو موسوم به «باله‌های بی‌نهایت» است. درباره‌ی نبود محدودیت آیرودینامیک در تایم اتک صحبت کردیم؛ اما در مسابقات جهانی WTAC، شرایط کمی فرق می‌کند. در قوانین WTAC، نواحی قابل‌استفاده‌ی سپر جلو برای آیرودینامیک بدون محدودیت ذکر شده تا خودرو به هواپیمایی کامل تبدیل نشود.

مهندسان برای دورزدن این قانون از باله‌های بی‌نهایت استفاده می‌کنند که برخلاف نمونه‌های سنّتی صاف، خمیده هستند. با این روش می‌توان روی باله‌ی بی‌نهایت خمیده، بالچه‌های بیشتر نصب کرد. حاصل نصب انواع باله و بالچه در جلو این است که جریان هوا در چند ناحیه کنترل می‌شود. این، یعنی کاهش مقاومت و افزایش دانفورس در پیچ‌ها و به‌دنبال آن، استفاده از سیستم تعلیق نرم‌تر برای افزایش چسبندگی است. بنابراین، نباید خودروهای تایم اتک را با نمونه‌های تیونینگ نمایشی مقایسه کرد. استفاده از باله‌های مختلف و آیرودینامیک پیچیده در جلو، به‌معنی استفاده از باله‌ی بزرگ‌تر در عقب است. اسپویلرهای عریض و غول‌پیکر یکی از ویژگی‌های جذاب خودروهای تایم اتک است که چسبندگی در محور عقب را ممکن می‌کنند. معمولا اسپویلرهای چندگانه‌ی عقب با ترکیب برآمدگی کوتاه روی سپر عقب طراحی می‌شوند تا ثبات فرمان‌پذیری در بهترین حالت ممکن باشد. در خودروهای قدرتمند تایم اتک از دمپرهای گران‌قیمت و کمک‌فنرهای حرفه‌ای با درجه‌ی تنظیم بالا استفاده می‌شود تا دانفورس در تعادل قرار بگیرد. در هر هاب چرخ، بازوهای دوجناغی کاملا سفارشی تعلیق قرار گرفته است.

تنوع کلاس و خودروها

یکی از ویژگی‌های برتر تایم اتک طبقه‌بندی کلاس‌ها و امکان شرکت با هر مدل خودرو است؛ از کلاس خودروهای قدیمی و ارزان تا مدل‌های چندصدهزار دلاری مجهز به بسته‌ی آیرودینامیک دیوانه‌کننده و بیش از ۱۰۰۰ اسب‌بخار قدرت. در مسابقات WTAC، چهار کلاس Clubsprint ،Open ،Pro Am و Pro وجود دارد. کلاس کلاب‌اسپرینت مخصوص استانداردترین خودروها با آیرودینامیک محدود است. محدودیت‌های آیرودینامیک این کلاس پس از استفاده‌ی بیش‌ازحد شرکت‌کنندگان در چند سال اخیر افزایش پیدا کرد. خودروهای کلاب‌اسپرینت باید از پیشرانه‌ی استاندارد کارخانه‌ای و بدون افزایش تعداد سیلندر استفاده کنند؛ اما محدودیت در تقویت قدرت خروجی وجود ندارد. تنها عامل‌های محدودکننده‌ی تیونینگ پیشرانه و به‌طورکلی این کلاس، حداقل وزن ۱۴۲۵ کیلوگرم یا ۵ درصد کمتر از وزن کارخانه‌ای و استفاده‌نکردن از جعبه‌دنده‌های سکوئنشال و راننده‌ی آماتور است.

کلاس آزاد (Open) آغازکننده‌ی بخش پرخرج WTAC است که در آن، شرکت‌کنندگان آماتور با‌ هدف حرفه‌ای‌شدن با همکاری تیونرها رقابت می‌کنند. در این کلاس، محدودیت‌های آیرودینامیک بسیار کمتر از کلاب‌اسپرینت است؛ اما بازهم حداقل وزن خودرو باید ۱۲۵۷ کیلوگرم یا منفی ۱۵ درصد مدل کارخانه‌ای باشد. استفاده از پنل‌های فیبرکربن و جعبه‌دنده‌ی سکوئنشال مجاز است. عملکرد خودروهای کلاس آزاد مشابه نمونه‌های DTM و V8 Supercar است. کلاس Pro Am بخش مقدماتی دنیای آیرودینامیک پیچیده است و قوانین آن مشابه Pro است؛ به‌جز اینکه ورود رانندگان حرفه‌ای و استفاده از سیستم تزریق نیتروژن مجاز نیست. خودروهای Pro Am می‌توانند از ورق‌های پلی‌کربنات به‌جای شیشه، پنل‌های کامپوزیت یا فیبرکربن و پدال تعویض‌دنده استفاده کنند؛ اما وزن به حداقل ۱۲۰۰ کیلوگرم یا منفی ۲۰ درصد نمونه‌ی کارخانه‌ای خودرو محدود شده است. کلاس Pro میدان مبارزه‌ی بزرگ‌ترین و حرفه‌ای‌ترین تیم‌ها محسوب می‌شود. بهترین‌های تایم اتک جهان در این کلاس قرار دارند. تمام‌ بخش‌های بدنه‌ی خودرو می‌تواند از کامپوزیت باشد؛ اما کفی و پنل جداکننده‌ی کابین و کاپوت باید نمونه‌ی کارخانه‌ای باشد. این محدودیت برای استفاده‌نکردن از شاسی تمام‌کامپوزیت قرار داده شده تا خودروهای تایم اتک به نمونه‌های فرمول یک و LMP1 تبدیل نشوند. هیچ محدودیتی در پیشرانه و قوای فنی وجود ندارد و معمولا خودروهای کلاس Pro بیش از ۱۰۰۰ اسب‌بخار قدرت دارند. باتوجه‌به اینکه حداقل وزن به ۱۲۰۰ محدود شده و استفاده از سیستم تزریق نیتروژن آزاد است، نسبت قدرت به وزن خودروهای این کلاس باورنکردنی است.

سرعت و پیچیدن در هماهنگی کامل

خودروهای تایم اتک روی شاسی نمونه‌های استاندارد جاده‌ای قرار دارند؛ اما وقتی قدرت فراوان و بسته‌ی آیرودینامیک را ترکیب کنیم، هیولایی ترسناک ظاهر می‌شود. دانفورس بالا به‌معنی پیچیدن با سرعت دیوانه‌وار است. درحقیقت در پیچ ملایم، این خودروها با سرعت ۲۷۵ کیلومتر‌برساعت حرکت می‌کنند. باورکردنی نیست که یک دستگاه نیسان S13 قدیمی در پیست ۲.۶ کیلومتری زمان ۱ دقیقه و ۲۲ ثانیه را ثبت و سپربه‌سپر خودروِ فرمول یک حرکت می‌کند. پیست سوکوبا ژاپن (Tsukuba) یکی از میدان‌های اصلی تایم اتک است. این پیست کوتاه، ولی پرپیچ‌وخم نمونه‌ی مناسبی از پیشرفت‌ مهندسی خودروها محسوب می‌شود. حدود ۱۰ سال پیش، یک دور پیست سوکوبا با زمان یک دقیقه ناممکن بود؛ اما در سال ۲۰۱۹، رکورد تایم اتک این پیست به ۴۹ ثانیه رسیده است.

نقش مهم لاستیک‌ها در مسابقات و احتمال تصادف

هدف هر راننده در تایم اتک، ثبت سریع‌ترین زمان است. با استفاده از قدرت پیشرانه تنظیمات مناسب شاسی، چسبندگی مکانیکی، آیرودینامیک و دانفورس شرکت‌کنندگان با زمان رقابت می‌کنند. در‌این‌بین، عاملی حیاتی می‌تواند شرایط را تغییر دهد؛ لاستیک‌ها. در مسابقات تایم اتک، کشورهای مختلف قوانین کمی متفاوت است؛ اما در WTAC، تمام خودروها باید از لاستیک‌های سمی‌اِسلیک (Semi-slick یا نیمه‌مسابقه‌ای) یوکوهاما Advan A050 استفاده کنند. برخلاف بسیاری از رشته‌های موتوراسپرت دیگر، استفاده از لاستیک‌های مسابقه‌ای اسلیک صاف در تایم اتک مجاز نیست. محدودکردن تمام خودروها به نوعی لاستیک سمی‌اسلیک در تعداد مشخص، احتمال تقلب که در بسیاری از رکوردگیری‌های پیست نوربرگ‌رینگ وجود دارد، تقریبا از بین برده و تمرکز تیم‌ها به ارتقای فنی و آیرودینامیک محدود شده است.

رانندگی با نهایت سرعت و قدرت احتمال تصادف را افزایش می‌دهد. هر راننده پس از یک دور پیست، برای ثبت زمان سریع‌تر تلاش می‌کند که باید ترمز‌گیری دیرتر قبل از پیچ و گازدادن زودتر پس از پیچ را درنظرگرفت. این وضعیت فشار زیادی به خودرو و راننده وارد می‌کند که گاهی انحراف از مسیر و تصادف پایان آن خواهد بود.

جذابیت مسابقات در ترکیب با دیگر رشته‌ها

رقابت‎های تایم اتک معمولا طولانی هستند و امکان نمایش پرچم قرمز و توقف مسابقه پس از اشتباه راننده‌ها همیشه وجود دارد. معمولا برای جلوگیری از یکنواخت‌شدن مسابقات برای مخاطبان بین زمان‌گیری‌‌ها و پایان دوره، برنامه‌های نمایشی اجرا می‌شوند. حرکت‌ نمایشی و دریفت یکی از بخش‌های جذاب‌ استراحت تایم اتک است که تماشای آن جذابیت خاصی دارد. دیدن نیسان S13 یا GT-R با کیت آیرودینامیک بزرگ و سپس، نمونه‌ی مخصوص دریفت آن، تجربه‌ی جالبی است. علاوه‌براین، دست‌اندرکاران WTAC در مسیر مستقیم پیست سیدنی نبرد قدرتمندترین خودروهای درگ را هم ممکن کرده‌اند. گفتنی است سال گذشته قدرتمندترین نیسان GT-R دنیا در زمان استراحت تایم اتک استارت خورد.

نتایج پژوهشی جدید در دانشگاه کالیفرنیای لس‌آنجلس نشان می‌دهد مردانی که خطر سرطان پروستات در آن‌ها کم یا متوسط است، می‌توانند میزان پرتودرمانی بیشتری در دوره‌ی بسیار کوتاه‌تری دریافت کنند و به همان نتیجه‌ی موفق دوره‌ی درمانی بلندتر برسند.

این نوع درمان که «پرتودرمانی استریوتاکسی بدن» نام دارد، نوعی پرتودرمانی با پرتوهای خارجی است که طول دوره‌ی درمان را از ۴۵ روز به ۴ تا ۵ روز کاهش می‌دهد.

این رویکرد از سال ۲۰۰۰ استفاده شده؛ اما به‌دلیل نگرانی درباره‌ی میزان اثربخشی و ایمنی آن در بلندمدت، هنوز به‌طور گسترده به‌کار گرفته نشده است.

دکتر عمر کیشان، استادیار رادیوتراپی انکولوژی در دانشکده‌ی دیوید گفن در دانشگاه کالیفرنیای لس‌آنجلس و از نویسندگان ارشد این پژوهش می‌گوید:

اکثر مردان مبتلا به سرطان پروستات با خطر کم یا متوسط، پرتودرمانی‌ متداول را دریافت می‌کنند و برای این منظور باید به‌طور متوسط ۹ هفته و هرروز درمان شوند. این فرایند می‌تواند برای بیماران دشوار باشد و وقفه‌ی بزرگی در زندگی آن‌ها به‌وجود آورد. باتوجه‌به پیشرفت‌هایی که در فناوری مدرن اتفاق افتاده، دریافته‌ایم بهره‌گیری از پرتودرمانی استریوتاکسی بدن که از مقدار بیشتری پرتو استفاده می‌کند، می‌تواند در مدت بسیار کوتاه‌تر و با همان ایمنی و تأثیر دوره‌ی بلندمدت انجام شود و نه‌تنها عوارض جانبی بیشتری ندارد؛ بلکه اختلالی در درمان هم ایجاد نمی‌کند.

این تیم پژوهشی داده‌های ۲،۱۴۲ مرد مبتلا به سرطان پروستات با خطر کم و متوسط را در تمامی مؤسساتی تحلیل کردند که بین سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۲ با پرتودرمانی استریوتاکسی بدن درمان می‌شدند. این بیماران مرد به‌طور متوسط برای مدت ۶.۹ سال بررسی شدند که بیش از نیمی از آن‌ها، معادل ۵۳ درصد، به بیماری با خطر کم و ۳۲ درصد به بیماری کم‌تهاجمی با خطر متوسط و ۱۲ درصد به شکل‌های تهاجمی‌تر بیماری با خطر متوسط مبتلا بودند. میزان عود سرطان در بیماری با خطر کم ۴.۵درصد و برای بیماری کم‌تهاجمی با خطر متوسط ۸.۶ درصد و برای شکل‌های تهاجمی‌تر بیماری با خطر متوسط ۱۴.۹ درصد بود. به‌طور کلی، عود بیماری برای مبتلایان با خطر متوسط ۱۰.۲ درصد برآورد شد. این آمار به ارقام شکل‌های رایج‌تر پرتودرمانی شباهت دارد که برای بیماری با خطر کم معادل ۵ درصد و برای بیماری با خطر متوسط معادل ۱۰ تا ۱۵ درصد است. دکتر کریستوفر کینگ، استاد انکولوژی رادیوتراپی و دانشمند مرکز سرطان دانشگاه کالیفرنیای لس‌آنجلس، دراین‌باره می‌گوید:

نشان‌دادن برتری پرتودرمانی استریوتاکسی بدن ازنظر اثربخشی و عوارض جانبی درمقایسه‌با سایر اشکال پرتودرمانی، از نکات مهم این پژوهش به‌شمار می‌رود. با بررسی داده‌های بلندمدت بیماران می‌توانیم به‌جرئت این درمان را به همه‌ی بیماران مبتلا به سرطان پروستات پیشنهاد دهیم.

تیم پژوهشی مذکور پیش‌تر دریافته بود پرتودرمانی استریوتاکسی بدن کم‌هزینه‌تر از سایر روش‌ها است؛ زیرا در این روش به درمان‌های کمتری نیاز است. تیم پژوهشی دیگری نیز به سایر مزایای این پرتودرمانی نظیر نارضایتی کمتر از نحوه‌ی درمان اشاره می‌کند. کیشان می‌گوید:

داده‌ها نشان می‌دهد اکثر مردان بررسی‌شده با گذشت ۷ سال از بهبودی‌شان،‌ دیگر مبتلا به بیماری سرطان نیستند. درعین‌حال، هیچ مدرکی پیدا نکردیم که عوارض زیان‌بار این درمان را در بلندمدت نشان دهد. درواقع، نه‌تنها تأیید می‌کنیم این روشی ایمن و مؤثر است؛ بلکه شواهد مهمی ارائه می‌دهیم که آن را گزینه‌ی درمانی مناسبی برای مردان مبتلا به سرطان پروستات با خطر کم و متوسط به‌حساب می‌آورد.

سیستم‌عامل اندروید همواره به قابلیت‌های بی‌شمار شخصی‌سازی و دست‌کاری‌ها شهرت دارد و یکی از دلایل محبوبیت آن نیز همین است. هرچند شخصی‌سازی‌هایی از نوع نصب لانچر و ویجت به‌سادگی امکان‌پذیر هستند، دست‌کاری‌های سیستمی عموما نیازمند دسترسی روت هستند. با روت‌کردن دستگاه اندرویدی امکان دست‌کاری‌های وسیع در هسته‌ی سیستم‌عامل برایتان فراهم می‌شود و می‌توانید تغییراتی اعمال کنید که بدون روت هرگز امکان آن را نداشتید. قدم بعدی در گسترش دسترسی‌ها آنلاک بوت‌لودر است. البته در نسخه‌های جدید اندروید، این بوت‌لودر است که باید ابتدا آنلاک شود تا امکان روت‌کردن دستگاه فراهم شود. به‌هرترتیب، بازکردن بوت‌لودر سبب می‌شود بتوانید ریکاوری کاستوم را روی دستگاه اندرویدی نصب کنید و از این طریق حتی رام کاستوم را فلش کنید تا تجربه‌ی کاملا متفاوتی از کار با دستگاهتان داشته باشید.

مشکلی که درنتیجه‌ی انجام این کار پدید می‌آید، این است که پایداری رام اصلی فدای شخصی‌سازی بیشتر می‌شود؛ اما چه کنیم هم رام اصلی پایدار را حفظ کنیم و هم دسترسی‌ها را افزایش دهیم و تغییرات سیستمی دلخواه را در رام اعمال کنیم؟

فریم‌ورک اکسپوزد (Xposed Framework) ابزار خلاقانه‌ای است که امکان یادشده را برای شما به‌ارمغان می‌آورد. نصب و استفاده از این ابزار بسیار ساده است و ماژول‌های بسیار متنوع آن شما را از نصب رام‌های کاستوم بی‌نیاز می‌کند. در این مقاله‌ی زومیت، اکسپوزد و نحوه‌ی نصب آن روی نسخه‌های اخیر اندروید را معرفی می‌کنیم.

اکسپوزد چیست و چگونه کار می‌کند؟

همان‌طورکه اشاره کردیم، اکسپوزد ابزار کارآمدی برای اندروید است که امکان اعمال تغییرات سیستمی را برای کاربر فراهم می‌کند. توسعه‌دهنده‌ی این ابزار rovo89 از کاربران انجمن معروف XDA محسوب می‌شود که سال‌های متمادی است آن را برای نسخه‌های جدید اندروید بهینه‌سازی می‌کند. اگرچه اکسپوزد به‌تنهایی کار خاصی انجام نمی‌دهد، ماژول‌های متعددی دارد که به‌عنوان ابزار اعمال آن‌ها عمل می‌کند تا ایجاد تغییر و بازگردانی آن به‌آسانی یک لمس و یک راه‌اندازی مجدد باشد.

فریم‌ورک اکسپوزد برای ماژول‌ها این امکان را ایجاد می‌کند که در رویه‌ی اجرای جاوا در اپلیکیشن‌ها مداخله کنند. فرقی نمی‌کند اپلیکیشن سیستمی یا کاربر نصب کرده باشد، اکسپوزد می‌تواند ماژول خود را در قبل یا میانه یا به‌جای بخشی از آن اپلیکیشن به‌اجرا درآورد.

برای مثال، اپلیکیشن جی‌میل را تصور کنید. وقتی ایمیل جدیدی دریافت می‌کنید، به‌طور پیش‌فرض اعلانی برایتان به‌نمایش درمی‌آید که دکمه‌های حذف و پاسخ را در خود جای داده است. یکی از ماژول‌های اکسپوزد می‌تواند یک دکمه با عنوان «خوانده‌شده» به این دکمه‌ها اضافه کند تا با زدن روی آن، بدون بازکردن ایمیل آن را به‌شکل خوانده‌شده ذخیره کنید.

اکسپوزد با مجیسک چه تفاوتی دارد؟

مجیسک و اکسپوزد هر دو از ابزارهای کاربردی و بسیار محبوب کاربران اندروید هستند. ازلحاظ قدمت، اکسپوزد ابزار قدیمی‌تری است؛ اما مجیسک که به‌تفصیل در این مقاله به آن پرداخته شده، ابزار نسبتا جدیدی به‌شمار می‌رود. به‌همین‌دلیل، می‌توان گفت تنوع ماژول‌های اکسپوزد بیشتر است. گذشته از این، دو ابزار درعین شباهت، تفاوت‌هایی نیز دارند که درادامه به آن اشاره می‌کنیم.

۱. سیستمی دربرابر غیرسیستمی

مجیسک بخش عمده‌ای از شهرت و محبوبیتش را مدیون روش کار غیرسیستمی است. این ابزار بدون دست‌کاری فایل‌های سیستمی و فقط با دست‌کاری پارتیشن‌بوت تغییرات مدنظر را اعمال می‌کند. درنتیجه، وقتی سیستم‌عامل فایل سیستمی را فراخوانی می‌کند، فایل دلخواه به‌جای فایل سیستمی اصلی تحویل سیستم‌عامل می‌شود. در این حالت، فایل سیستمی اصلی دست‌نخورده باقی خواهد ماند تا کاربر مشکلی در دریافت به‌روزرسانی‌های OTA یا استفاده از اپلیکیشن‌های وابسته به SafetyNet نداشته باشد.

در سوی دیگر، اکسپوزد به‌محض نصب در سیستم دخل‌وتصرف می‌کند. این امر موجب ازکارافتادن اپلیکیشن‌هایی می‌شود که سیستم SafetyNet گوگل از آن محافظت می‌کند. بنابراین، امکان اجرای گوگل Pay یا نت‌فلیکس یا حتی Pokemon Go را نخواهید داشت. علاوه‌بر این‌ها، هر اپلیکیشنی که با روت مشکل داشته باشد (مثل اپلیکیشن‌های بانکی) می‌تواند خود را پشت SafetyNet پنهان کند. البته، می‌توانید اکسپوزد را به‌صورت ماژول مجیسک نیز نصب کنید تا چنین مشکلاتی پیش نیاید؛ به‌همین‌دلیل، در این آموزش نحوه‌ی نصب اکسپوزد ازطریق مجیسک را نیز بیان می‌کنیم.

۲. ماژول‌ها

کاربرد اصلی اکسپوزد این است که در نقش فریم‌ورک امکان نصب ماژول‌ها را فراهم می‌کند. ماژول‌ها ماد‌های کاستومی هستند که می‌توانند انواع و اقسام تغییرات سیستمی را ایجاد کنند. بهترین نکته درباره‌ی اکسپوزد، پایگاه ماژول وسیع آن است. با نصب اکسپوزد، به مخزن بزرگی از ماژول‌ها دسترسی خواهید داشت. نصب ماژول‌ها به‌سادگی نصب اپلیکیشن است؛ اما غالبا پس از نصب، نیاز به راه‌اندازی مجدد (Reboot) دستگاه خواهید داشت.

مجیسک نیز ماژول‌های زیادی را پشتیبانی می‌کند؛ اما تنوع ماژول‌های آن به‌اندازه‌ی اکسپوزد نیست. اپلیکیشن مجیسک با نام مجیسک منجر (Magisk Manager) به شما امکان نصب انواع مادها از مخزن این برنامه را می‌دهد. یکی از این مادهای محبوب دسترسی روت است. اکسپوزد نیز به‌شکل ماژول برای مجیسک دردسترس است و حتی می‌تواند به‌صورت غیرسیستمی کار کند؛ بنابراین، می‌توانید از اکسپوزد درکنار مجیسک استفاده کنید تا به مشکلات SafetyNet برنخورید.

۳. ابزار روت

وقتی از دست‌کاری‌های جدی در اندروید صحبت می‌کنیم، روت پیش‌نیاز اساسی به‌حساب می‌آید. مجیسک می‌تواند به‌صورت غیرسیستمی دسترسی روت را برایتان فراهم آورد. درمقابل، اکسپوزد برای اجرا نیازمند دسترسی روت است و قبل از اینکه بتوانید از آن استفاده کنید، باید دستگاه روت باشد.

بنابراین، مجیسک ابزاری همه‌کاره است؛ درحالی‌که اکسپوزد برای اجرا نیازمند روت است. دو ابزار یادشده شباهت‌هایی دارند؛ اما در نوع عملکرد کاملا متفاوت هستند. مجیسک تغییرات را به‌شکل لایه‌ای روی سیستم اعمال می‌کند؛ اما اکسپوزد مستقیما سیستم را تغییر می‌دهد. برخی کاربران لایه‌ی اضافی را نمی‌پسندند و ترجیح می‌دهند مستقیما پارتیشن سیستمی را دست‌کاری کنند که البته این کار مشکلات مرتبط‌با SafetyNet را دربر دارد؛ مشکلی که شاید برای کاربران خارج از کشور اهمیت ویژه‌تری داشته باشد.

نصب اکسپوزد روی اندروید ۵ لالیپاپ و بالاتر

هرچند اکسپوزد روی نسخه‌های قبل از اندروید لالیپاپ، مثل کیت‌کت، نیز نصب‌شدنی است، روال انجام کار برای نسخه‌های قدیمی کمی متفاوت است. ازآنجاکه طبق آمار اکثر گوشی‌های اندرویدی اندروید ۵ و بالاتر را اجرا می‌کنند، در این مقاله، دو روش نصب این ابزار روی نسخه‌های اخیر اندروید را آموزش می‌دهیم: یکی به‌صورت مجزا و ازطریق ریکاوری و دیگری به‌کمک مجیسک.

برای نصب اکسپوزد روی اندروید نوقا و بالاتر مراحل زیر را طی کنید.

روش اول: نصب مستقل ازطریق ریکاوری

پیش‌نیازها

• یک دستگاه اندرویدی روت‌شده با SuperSu دارای اندروید ۵ یا بالاتر
• ریکاوری کاستوم ترجیحا جدیدترین نسخه
• برای روت و نصب ریکاوری می‌توانید از این مطلب کمک بگیرید.
• فایل نصبی اکسپوزد
• اکسپوزد فریم‌ورک SDK نسخه‌ی متناسب با اندروید شما

مراحل انجام کار

۱. فایل نصبی اکسپوزد و اکسپوزد فریم‌ورک SDK متناسب با گوشی خود را دانلود کنید. برای مثال، نسخه‌ی SDK برای اندروید ۸ اوریو ۲۶ و برای اندروید ۸.۱ اوریو ۲۷ است. به‌همین ترتیب، نسخه‌های بالاتر اندروید نسخه‌ی SDK بالاتر و نسخه‌های پایین‌تر نسخه‌های SDK پایین‌تر دارند.

۲. فایل‌های دانلودشده را به دستگاه اندرویدی‌تان منتقل کنید.

۳. فایل نصبی APK را نصب کنید.

۴. وارد ریکاوری شوید. برای این کار در اکثر گوشی‌ها کافی است دستگاه را خاموش کنید. سپس، همزمان دکمه‌های پاور و ولوم بالا را نگه دارید.

۵. در ریکاوری، پس از لمس گزینه‌ی Install فایل زیپ اکسپوزد را پیدا و پس از زدن روی آن، با سوایپ‌کردن روی دکمه‌ی پایین صفحه آن را نصب کنید.

۶. در انتها، روی Wipe cache/dalvik بزنید و سپس، دستگاه را راه‌اندازی مجدد کنید.

پس از بالا آمدن دستگاه، وارد برنامه‌ی اکسپوزد شوید. یک تیک سبزرنگ مشاهده خواهید کرد که به‌منزله‌ی نصب صحیح و فعال‌بودن سرویس است.

روش دوم: نصب ازطریق مجیسک

پیش‌نیازها

• دستگاه روت و آنلا‌ک‌شده با اندروید ۵ لالیپاپ یا بالاتر
• فایل نصبی مجیسک منجر
• فایل دست‌کاری‌شده‌ی اکسپوزد برای مجیسک

مراحل انجام کار

۱. مجیسک منجر را نصب و اجرا کنید.

۲. روی دکمه‌‌ی منو در قسمت بالا سمت چپ بزنید و Downloads را انتخاب کنید.

۳. در این قسمت، اسکرول و جست‌وجو کنید تا نسخه‌ی فریم‌ورک SDK متناسب با اندروید خود را پیدا کنید.

۴. روی دکمه‌ی دانلود قرارگرفته درکنار نام ماژول بزنید و در پنجره‌ی بازشده برای نصب Install را لمس کنید.

۵. در این مرحله، برنامه فریم‌ورک اکسپوزد را دانلود و نصب خواهد کرد. پس از اتمام، دستگاه را راه‌اندازی مجدد کنید تا ماژول اکسپوزد فعال شود.

توجه کنید فایل نصبی اکسپوزد در این روش دست‌کاری شده و با فایل نصبی موجود در روش اول تفاوت دارد. پس، لازم است برای نصب و راه‌اندازی موفق، در هر روش از نسخه‌ی مربوط به همان روش استفاده کنید.

نصب و استفاده از ماژول‌های اکسپوزد

پس از اجرای موفق اکسپوزد، می‌توانید به بخش دانلود‌ها یا ماژول‌ها بروید و ماژول دلخواه را نصب کنید. پس از هر نصب، به‌منظور فعال‌سازی ماژول دستگاه باید راه‌اندازی مجدد شود.

مراحل انجام کار

۱. اکسپوزد را اجرا کنید و وارد بخش Downloads شوید تا فهرست ماژول‌های موجود برای شما به نمایش درآید.

۲. روی ماژول دلخواه بزنید و دانلود را لمس کنید تا فایل apk به‌منظور نصب دستی دانلود شود.

۳. پس از نصب ماژول مدنظر، در منوی کشویی برنامه‌ به بخش Modules بروید و خانه‌ی روبه‌روی ماژول را تیک بزنید تا فعال شود.

۴. در این مرحله، از شما خواسته می‌شود به‌منظور فعال‌سازی ماژول دستگاه را راه‌اندازی مجدد کنید. با راه‌اندازی مجدد دستگاه، تغییرات دلخواهتان اعمال خواهند شد.

تعدادی از ماژول‌های برتر اکسپوزد

در این قسمت، از بین ماژول‌های متنوع اکسپوزد، ۱۰ ماژول کاربردی و برتر را به شما معرفی می‌کنیم.

۱. Amplifier Battery

باتری همواره یکی از دغدغه‌های کاربران گوشی‌های هوشمند بوده است. امپلی‌فایر باتری ماژولی است که تأثیر بسزایی بر بهبود مصرف باتری گوشی اندرویدی‌تان می‌گذارد. با استفاده از این ماد، به‌آسانی دلیل کاهش عمر باتری گوشی خود را کشف می‌کنید. به‌علاوه، این برنامه به شما خواهد گفت کدام برنامه را می‌توانید بدون مشکل جهت افزایش عمر باتری محدود کنید و محدودکردن کدام برنامه مشکل‌ساز می‌شود. هرچند استفاده از این ماژول رایگان است، برای آنلاک‌کردن برخی ویژگی‌های پیشرفته‌ی آن به نسخه‌ی پرو نیاز دارید که باید آن را بخرید.

۲. BootManager

هربار که گوشی راه‌اندازی می‌شود، تعدادی از اپلیکیشن‌ها بدون اطلاع در پس‌زمینه اجرا می‌شوند. البته، برخی از برنامه‌ها باید اجرا شوند؛ چراکه جزوی از روند طبیعی اجرای اندروید هستند. بااین‌حال، برخی دیگر که اجرای آن‌ها در هنگام راه‌اندازی دستگاه لزومی ندارد می‌توانند از فرایند بوت‌آپ حذف شوند تا فشار کمتری به دستگاه وارد شود. ماژول بوت منجر این کار را با کیفیت مطلوبی انجام می‌دهد.

۳. CrappaLinks

این ماد یا دست‌کاری بسیار محبوب است؛ چراکه با پیونددادن اپلیکیشن‌ها به لینک‌ها تجربه‌ی کاربری را بهبود می‌بخشد. برخی مواقع، ممکن است روی لینک یوتیوب بزنید؛ اما ویدئوی آن به‌جای اپلیکیشن یوتیوب در مرورگر بازشود. این موضوع گاهی آزاردهنده است. CrappaLink به‌سادگی و بدون نیاز به تنظیمات پیشرفته این مسئله را حل می‌کند.

۴. Flat Style Colored Bars

در بسیاری از اپلیکیشن‌ها، نوار وضعیت رنگ تیره‌تری درمقایسه‌با رنگ اپلیکیشن درحال‌اجرا به‌خود می‌گیرد. در بسیاری دیگر نیز، کلیدهای ناوبری به رنگ‌های کاملا مشکی یا کاملا سفید درمی‌آیند. Flat Style Colored Bars ماژولی است که امکان شخصی‌سازی موارد ذکرشده را می‌دهد. با استفاده از این ماد می‌توانید رنگ نوار وضعیت و کلیدهای ناوبری را با رنگ اپلیکیشن در‌حال‌اجرا یکسان کنید تا همه‌‌چیز یکد‌ست‌ به‌نظر آید.

۵. Gravity Box

یکی از ماژول‌های مهم‌ و مشهور اکسپوزد گرویتی باکس است. این ماژول ترکیبی از چندین ابزار است. با استفاده از گرویتی باکس می‌توانید صفحه‌ی قفل، نوار وضعیت، نوار ناوبری، نمایشگر، منوی پاور و... را شخصی‌سازی کنید. بنابراین، اگر قرار باشد از ماژول‌های معرفی‌شده در این بخش یکی را به‌عنوان کاربردی‌ترین انتخاب کنیم، آن ماژول گرویتی باکس خواهد بود؛ چراکه در تمامی بخش‌های گوشی گزینه‌هایی برای شخصی‌سازی دراختیارتان می‌گذارد.

۶. Greenify

گرینیفای یکی از برنامه‌های محبوب اندروید حتی برای گوشی‌های روت‌نشده است؛ اما این برنامه اگر به‌عنوان ماژول اکسپوزد استفاده شود، قابلیت‌های آن دوچندان خواهد شد. گرینیفای امکان Hibernate کردن برنامه‌ها را در هنگام قفل‌بودن گوشی فراهم می‌کند. بدین‌ترتیب، می‌توانید برنامه‌هایی که به‌صورت مرتب استفاده نمی‌شوند و نیازی به فعال‌بودنشان نیست، در حالت Sleep یا غیرفعال قرار دهید. این کار در مواقعی که از گوشی استفاده نمی‌کنید، باعث کاهش مصرف باتری می‌شود.

۷. NeverSleep

این ماژول به برنامه‌های مشخص امکان روشن نگه‌داشتن نمایشگر را می‌دهد. درنتیجه، به‌جای اینکه مدت روشن‌ماندن صفحه را برای کل سیستم افزایش دهید، می‌توانید آن را طوری تنظیم کنید که فقط درصورت اجرای اپلیکیشن‌هایی خاص صفحه خاموش نشود. این ابزار ساده می‌تواند در مواقعی مفید واقع شود که مثلا در گوشی یا تبلت مطالعه یا دستور آشپزی را دنبال می‌کنید.

۸. PinNotif

برخی کاربران دوست دارند از اعلان برای یادآوری استفاده کنند. تنها ایراد این است که گاهی ناخواسته اعلان‌ها را می‌بندیم. پین نوتیف امکان سنجاق‌کردن اعلان‌ها را می‌دهد. درصورت استفاده از این ماژول، کافی است انگشت خود را روی اعلان دلخواه نگه دارید تا سنجاق شود. برای درآوردن از حالت سنجاق نیز همین کار را تکرار کنید تا هر زمان دیگر نیازی نداشتید بتوانید اعلان را با سوایپ‌کردن حذف کنید.

۹. Xblast Tools

این ماژول ازلحاظ چندمنظوره‌بودن به گرویتی باکس شباهت دارد. اکس بلست تولز دست‌کاری‌هایی درزمینه‌ی نوار وضعیت، نوار ناوبری، دکمه‌های ولوم صدا، چندوظیفگی و... را شامل می‌شود. در این ماژول، گزینه‌های شخصی‌سازی بسیار متنوع هستند و ازاین‌نظر می‌تواند گزینه‌ی بسیار مناسبی برای کاربرانی باشد که تمایل دارند شخصی‌سازی‌های زیادی را اعمال کنند.

۱۰. XUIMod

همان‌طورکه از نام این ماژول مشخص است، کاملا به رابط کاربری ربط دارد و مادهایی درخصوص ساعت، باتری، انیمیشن‌ها، صفحه‌ی قفل، نوتیفیکیشن‌ها و... را شامل می‌شود. با استفاده از این ماژول حتی موارد بسیار جزئی مانند AM یا PM در ساعت دست‌کاری‌شدنی هستند. بنابراین، اگر به این قبیل جزئیات اهمیت می‌دهید، XUIMod می‌تواند برایتان بسیار کارآمد باشد.

کلام آخر

درپایان، باید تأکید کنیم هرگونه دست‌کاری سیستمی همواره با درصدی از ریسک همراه است؛ بنابراین بهتر است همیشه قبل از هر اقدامی از فایل‌های مهمتان نسخه‌ی پشتیبان تهیه کنید. اگر آگاهانه و با دقت کافی از اکسپوزد استفاده کنید، نه‌تنها مشکلی برای دستگاهتان پیش نخواهد آمد؛ بلکه تجربه‌ی کاربری‌تان به‌سبب بهره‌مند‌شدن از ماژول‌های کاربردی آن ارتقا پیدا خواهد کرد. امیدواریم این مقاله توانسته باشد رضایت شما کاربران محترم زومیت را جلب کرده باشد. درصورت داشتن هرگونه پرسش درباره‌ی نصب و استفاده از اکسپوزد می‌توانید آن را در بخش دیدگاه‌ها مطرح کنید. همچنین، چنانچه تجربه‌ی استفاده از ابزار اکسپوزد را دارید، می‌توانید آن را در همین بخش با سایر زومیتی‌ها به‌اشتراک بگذارید.

پژوهش‌ها به‌تازگی نشان داده زنان و مردان بیوه، به‌خصوص افراد مسن، پس از مرگ همسر خود بیشتر درمعرض خطر مرگ هستند. از این پدیده به‌عنوان «تأثیر بیوگی» یاد می‌شود.

دانشمندان با استفاده از رمزگشایی نشانگرهای زیستی (نشانه‌های سنجیدنی برخی از حالات و شرایط زیستی) افرادی که همسرشان را به‌تازگی از دست داده بودند، به شواهد جدیدی دست یافته‌اند که نشان می‌دهد چرا شکستن قلب و بیوگی، به‌تنهایی خطری مرگبار برای این افراد است. 

گروهی به سرپرستی کریس فاگاندیس از دانشگاه رایس پژوهشی در زمینه‌ی سایکونورواندوکرینوایمونولوژی (مطالعه‌ی تأثیر ذهن انسان بر سلامت و مقاومت او دربرابر بیماری‌ها) انجام دادند و ۹۹ شخص را آزمایش کردند که همسر آن‌ها به‌تازگی فوت کرده بود. متوسط مدتی که این افراد همسرانشان را از دست داده بودند، سه ماه بود.

مطالعه‌ی اخیر‌ فاگاندیس نشان می‌دهد مردان و زنان بیوه‌ای که به‌تازگی به‌دلیل مرگ همسر به‌سوگ نشسته‌اند، درمعرض خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌وعروقی و درنهایت، مرگ قرار دارند. اعضای تیم پژوهشی او اکنون قصد دارند مهم‌ترین علت این اتفاق، یعنی التهاب را دقیق بررسی کنند. فاگاندیس درباره‌ی این موضوع چنین می‌گوید:

نتایج پژوهش‌های گذشته نشان می‌دهد التهاب تقریبا دلیل تمام بیماری‌ها در سنین پیری است.

وی در ادامه افزود:

نقش افسردگی در افزایش میزان التهاب ثابت شده و کسی که همسرش را از دست می‌دهد، درمعرض خطر ابتلا به بیماری‌های خطرناکی مثل افسردگی شدید، حمله‌ی عصبی، سکته‌ی مغزی و درنهایت، مرگ زودرس قرار می‌گیرد. در مطالعه‌ی جدید گروه پژوهشی فاگاندیس، پژوهشگران با هریک از افراد آزمایش‌شده گفت‌وگو و میزان غم آن‌ها را دسته‌بندی کردند.

آن‌ها از تمام افراد گروه آزمایشِ‌خون نیز گرفتند تا ببینند آیا نشانه‌های مربوط‌به افزایش افسردگی و ناراحتی شدید ناشی از غم ازدست‌دادن همسر با افزایش میزان التهاب رابطه‌ای دارد یا خیر.

پژوهشگران در تحلیل‌های خود به این نتیجه رسیدند که در بدن افرادی که به‌دلیل ازدست‌دادن همسرشان به‌شدت ناراحت هستند، میزان بیشتری از پروتئین‌های التهابی به‌نام «سیتوکین التهابی» وجود دارد. سیتوکین التهابی پروتئین‌ پیام‌رسانی که سلول‌های ایمنی در پاسخ به محرک آن را آزاد می‌کنند.

بررسی‌ این پروتئین‌های پیام‌رسان، به‌خصوص سیتوکین‌های IFN-γ و IL–6 و TNF-α نشان داد در بدن زنان و مردان بیوه‌ای که به‌خاطر درگذشت همسرشان بسیار ناراحت شده‌اند، میزان التهاب ۱۷ درصد افزایش یافته است.

میزان افزایش التهاب در بدن یک‌سوم از شرکت‌کنندگانی که بیشترین میزان ناراحتی را داشتند، درمقایسه‌با یک‌سوم افراد گروه که کمترین میزان ناراحتی را از خود بُروز داده بودند، ۵۳ درصد بیشتر بود.

یافته‌های قبلی نشان داده میزان افزایش سیتوکین التهابی در افرادی بیشتر است که به‌تازگی در سوگ همسر نشسته‌اند. بااین‌حال، گروه پژوهشی فاگاندیس در مطالعه‌‌ی جدید خود به فهم بهتری درباره‌ی رابطه‌های بین موضوعات مربوط‌به این مشکل بزرگ و مفاهیم آن‌ها دست یافته‌اند.

پژوهشگران در مقاله‌ای درباره‌ی مطالعه‌ی جدید خود چنین نوشته‌اند:

این مطالعه نخستین بررسی برای اثبات قابل‌استنادبودن نشانگرهای زیستی التهاب برای تشخیص میزان شدت غم ازدست‌دادن همسر در مردان و زنان بیوه محسوب می‌شود؛ زیرا میزان افزایش التهاب که با شدت غم ارتباط دارد، اندازه‌گیری‌شدنی است.

با وجود اینکه این مطالعه هنوز در مراحل ابتدایی خود قرار دارد، مشخص شده رابطه‌ی واضحی بین شدت غم و نشانگرهای زیستی التهاب ایجادشده پس از مرگ و ابتلا به بیماری‌های قلبی‌وعروقی وجود دارد. این رابطه می‌تواند به پژوهشگران کمک کند ابزار و روش‌های درمانی خاصی برای تشخیص احتمال خطر ابتلا به بیماری‌های خطرناک در افرادی طراحی کنند که همسرشان را از دست داده‌اند و بهبود آن‌ها به‌منظور جلوگیری از مرگ زودرسشان انجام می‌شود.

فاگاندیس درباره این موضوع می‌گوید:

اکنون که به این دو نتیجه‌ی مهم دست یافته‌ایم، می‌توانیم با طراحی درمان دارویی یا روش‌های رفتاردرمانی افرادی را نجات دهیم که بیشتر درمعرض خطر قرار دارند.

نتایج این مطالعه این موضوع را نیز ثابت می‌کند افرادی‌ که به‌خاطر مرگ همسر در اوج ناراحتی هستند، علاوه‌بر اینکه ازلحاظ عاطفی ضربه‌ی سختی می‌خورند، سلامتی و نشانگرهای زیستی آن‌ها هم تحت‌تأثیر منفی قرار می‌گیرد.

کمک به افرادی که در چنین وضعیت سختی هستند، فقط با سنجش سیتوکین بدن آن‌ها امکان‌پذیر نیست؛ اما اطلاع از میزان این پروتئین‌های پیام‌رسان می‌تواند به پزشکان کمک کند برای اینکه این افراد ازلحاظ جسمی و روحی زیاد آسیب نبینند، راه چاره‌ای بیندیشند.

IBM در زیرمجموعه‌ای پروژه‌های هوش مصنوعی خود، طرحی با نام IBM Debater دارد که با هدف استفاده از اطلاعات و داده‌ها برای مناظره با هوش انسانی طراحی می‌شود. پروژه‌ی IBM در چند رقابت با مناظره‌کننده‌های حرفه‌ای جهان پیروز شد، اما آخرین مناظره‌ی آن، به شکست انجامید. به‌هرحال، هنوز فعالیت‌های غول قدیمی دنیای فناوری در حوزه‌ی هوش مصنوعی، مهم و قابل‌توجه هستند.

مناظره‌ی اخیر هوش مصنوعی IBM پیرامون موضوعی مالی و اقتصادی در کنفرانس IBM Think انجام شد. موضوع، ارائه یا عدم ارائه‌ی یارانه‌ی دولتی به تحصیلات پیش‌دبستانی شهروندان بود. در رقابت‌های این‌چنینی، پس از انجام مناظره، مخاطبان رأی خود را درباره‌ی پذیرش نظر هریک از شرکت‌کننده‌ها اعلام می‌کنند. رقابت اخیر IBM با هاریش ناتاراجان فینالیست مسابقات جهانی قهرمانی مناظره‌ی ۲۰۱۶ انجام شد.

در پایان رقابت هوش مصنوعی IBM با ناتاراجان، چند صد مخاطب حاضر در سالن، رأی را به ناتاراجان دادند. کارشناسان از این پیروزی به نتیجه می‌رسند که هنوز انسان‌ها، حداقل آن‌هایی که مدارج علمی بالا از دانشگاه‌های معتبر جهان دریافت کرده‌اند، در مواردی که نیازمند ظرافت‌های دانشی، متقاعد کردن و بحث کردن است، پیروز می‌شوند.

پیروزی هوش انسانی بر هوش مصنوعی در رقابت اخیر، خبر فوق‌العاده و مهمی همچون پیروزی هوش مصنوعی بر قهرمان شطرنج در سال ۱۹۹۷ یا پیروزی بر قهرمان Go در سال ۲۰۱۷ نبود. به‌هرحال، IBM در این رقابت نشان داد که هوش مصنوعی در مواردی که با ابهام و بحث و مناظره همراه هستند نیز حرف‌های زیادی برای گفتن دارد و تنها محدود به بازی‌های برد و باختی ساده نمی‌شود.

مناظره‌ی قبلی IBM Debater

ناتاراجان پس از پیروزی بر هوش مصنوعی IBM گفت: «نکته‌ی قابل‌توجه برای من، ظرفیت بالای IBM Debater در ترکیب با یک هوش انسانی بود». او در ادامه به این نکته اشاره کرد که هوش مصنوعی مذکور، توانایی بالایی در کنکاش اطلاعاتی و ارائه‌‌ی نظریات براساس آن‌ها دارد.

رقابت اخیر،‌ دومین مرتبه‌ای بود که IBM Debater دربرابر مخاطبان عمومی به مناظره با هوش انسانی می‌پرداخت. البته، محصول IBM قبلا چندین بار در آزمایشگاه، مناظره‌هایی را انجام داده بود. در رقابت اول، هوش مصنوعی یک رقیب انسانی را شکست داده و از دیگری، با اختلاف کمی باخته بود. در جدیدترین مناظره، حریف انسانی بسیار قدرتمند بود و محققان خود شرکت نیز اعتقاد داشتند که شانس پیروزی، بسیار پایین است.

مناظره‌ی کامپیوتری

اگرچه IBM Debater رقابت با هوش انسانی را واگذار کرد، اما در بخشی مهم، می‌توان آن را پیروز دانست. مخاطبان حاضر در سالن رقابت و کارشناسان معتقدند با گوش دادن به صحبت‌های هوش مصنوعی IBM،‌ می‌شد به‌راحتی صحبت‌های آن را درک و ارزیابی کرد. به‌بیان دیگر، صحبت کردن Debater شبیه به صحبت کردن و ارائه‌ی اطلاعات توسط یک کامپیوتر نبود و حسی واقعی‌تر داشت.

طراحی Debater شبیه به شخصیت‌های فیلم اودیسه‌ی فضایی است

هوش مصنوعی مذکور، در جریان مناظره، بحث‌ها و دلایل خود را منظم کرده، آن‌ها را به چند بخش تقسیم و با داده‌هایی از منابع مختلف، تقویت می‌کرد. اگرچه عملکرد آن هنوز هم عالی نیست اما نشانه‌هایی از قابل قبول بودن دارد. نکته‌ی قابل‌توجه این بود که Debater، چگونگی رفتارهای گونه‌های انسانی (Homo sapiens) را نیز شرح داد. او در مناظره گفت:

هر انسانی، باید تعهد اخلاقی داشته باشد تا فرصت‌های پیشرفت را در اختیار افراد نیازمند قرار دهد.

در مسابقه‌های مناظره‌ای، هر طرف ۱۵ دقیقه زمان برای آماده شدن در اختیار دارد. هوش مصنوعی IBM این برتری را داشت که در میان ۱۰ میلیارد جمله از مقاله‌های معتبر چاپ شده، جست‌وجو کند. طرفین مناظره، ابتدا نظرات خود را بیان می‌کنند. سپس یکدیگر را به چالش می‌کشند و درنهایت، یک استدلال بیان می‌کنند.

پیروز مناظره از تعداد افرادی مشخص می‌شود که پس از رقابت، نظرات شخصی خود را تغییر می‌دهند. پیش از رقابت، ۷۹ درصد از افراد موافق اهدای یارانه به تحصیلات پیش‌دبستانی بودند. پس از رویداد، آن آمار ۱۷ درصد افت داشته و به ۶۲ درصد رسید.

در دورانی که دستیارهای هوشمند صوتی همچون سیری، گوگل اسیستنت و مثال‌های دیگر، روزانه به پرسش‌ها و درخواست‌های کاربران گوش می‌دهند، شاید توانایی صحبت کردن با کامپیوترها، دیگر آن‌چنان خارق‌العاده نباشد؛ اما IBM Debater یک قدم فراتر رفته است و چند دقیقه‌ای با ما صحبت می‌کند.

جان داناوان، یکی از فعالان مشهور در مسابقات و رقابت‌های مناظره‌ای و تهیه‌کننده‌ی برنامه‌ی رادیویی در این موضوع است. او پس از مناظره‌ی هوش مصنوعی IBM اعلام کرد که نحوه‌ی صحبت کردن آن و ارائه‌ی دلایل و شواهد، جذاب و بسیار شبیه به انسان بود.

پس از تحسین عملکرد IBM Debater باید به این نکته اشاره کنیم که اصلا در آینده‌ی نزدیک منتظر چنین هوش مصنوعی در لپ‌تاپ‌ها و گجت‌های هوشمند خود نباشید. هوش مصنوعی IBM، در یک سرور قدرمتند با ۲۸ هسته‌ی پردازشی و ۷۶۹ گیگابایت رم اجرا می‌شود که عملکردی حدودا ۵۰ برابر یک لپ‌تاپ حرفه‌ای دارد. Debater توسط یک مجموعه‌ی ۴ عددی سرور نیز پشتیبانی می‌شود که هرکدام ۶۴ گیکابایت رم و ۲ ترابایت فضا پر از محتوای متنی دارند.

موضوع مناظره: یارانه‌ی پیش‌دبستانی

هوش مصنوعی طرفدار ارائه‌ی یارانه به آموزش‌های پیش‌دبستانی بود و ناتاراجان با آن مخالفت می‌کرد. طبق نظر Debater، آموزش‌های پیش‌دبستانی «فواید زیادی برای جامعه دارند و باید از آن‌ها پشتیبانی شود». درنتیجه‌ی آموزش‌های پیش‌دبستانی، کودکان (خصوصا کودکان فقیر) عملکرد بهتری در زندگی آینده‌ خواهند داشت.

ناتاراجان در مخالفت با Debater به این نکته اشاره کرد که یارانه‌ی پیش‌دبستانی، «نوعی بخشش سرمایه برای جذب سیاسی شهروندان طبقه‌ی متوسط محسوب می‌شود و تمرکز پایینی روی قشر ضعیف جامعه دارد». او اشاره‌ای هم به ضعف‌های استدلال رقیب خود در مفید بودن یارانه در جهت بهبود تحصیلات افراد فقر داشت.

از راست به چپ: ناتاراجان، آهارانوف و اسلونیم

هوش مصنوعی IBM نسبت به مناظره‌ی سال ۲۰۱۸ خود پیشرفت‌هایی داشت. یکی از مهارت‌های جدید آن، ارائه‌ی استدلال‌های موازی بود که در موضوع مذکور، با استدلال مفید بودن یارانه در حوزه‌ی سلامت نشان داده شد. نکته‌ی دیگر، مهارت به چالش کشیدن استدلال‌های رقیب بود. به‌عنوان مثال وقتی ناتاراجان استدلال کرد پیش‌دبستانی رویکرد مناسبی برای برخی کودکان ۳ تا ۴ ساله نیست و آن‌ها را به دنیای رقابت وارد می‌کند، Debater گفت: «رقیب من ادعا می‌کند که تحصیلات پیش‌دبستانی، مضر هستند».

نوآم اسلونیم، محقق ارشد Project Debator در بخش تحقیقت IBM می‌گوید آن‌ها از ماه ژوئن گذشته،‌ تلاش‌های متعددی برای بهبود عملکرد هوش مصنوعی خود انجام داده‌اند. به‌علاوه، داده‌های مورد مطالعه‌ی هوش مصنوعی نیز با محتوای باارزش یک سال دیگر تا پایان سال ۲۰۱۸، توسعه یافته بود.

چالشی‌ترین رقابت هوش مصنوعی

مناظره‌ی اخیر Debater، چالشی‌ترین رقابت آن تا به امروز بود. رانیت آهارانوف، مدیر پروژه‌ی هوش مصنوعی مناظره‌کننده‌ی IBM درباره‌ی رقیب جدیدشان گفت:

ناتاراجان در یک سطح متفاوت از رقبای قبلی ما قرار دارد. او بیشترین افتخارها را در تاریخ رقابت‌های مناظره‌ای دانشگاهی دارد و به‌نوعی رکورد جهان در دستان او است.

مناظره‌ی اخیر هوش مصنوعی IBM در کنفرانس Think این شرکت در سان‌فرانسیسکو برگزار شد. آهارانوف درباره‌ی نمایش عمومی عملکرد هوش مصنوعی شرکتش می‌گوید:

Debater محصولی جذاب بوده و نشان دادن عملکرد آن لذت‌بخش است. منتهی، ما باید روی فناوری آن کار کنیم تا درنهایت به محصولی با قابلیت تجاری‌سازی برسیم. ما در مرحله‌ای هستیم که به محض پیدا کردن اولین کاربرد عملی برای این هوش مصنوعی،‌ روی آن متمرکز شویم.

یکی از کاربردهای هوش مصنوعی مناظره‌کننده‌ی IBM می‌تواند محصولی برای کمک به شرکت‌ها در جهت درک بهتر کارمندان و مشتریان باشد. یا محصولی که به رسانه‌های خبری یا دولت‌ها کمک کند تا مردم را به مشارکت بیشتر در بحث پیرامون مسائل مختلف، تشویق کند. کاربردهای Dabater از آنجا ایجاد می‌شوند که فناوری پشت آن، مرتبط با پیچیدگی‌ها و ظرافت‌های دنیای واقعی امروزی (و نه دنیای سیاه و سفید برد و باخت در بازی‌ها) است.

انتظار می‌رود هولولنز ۲ طی مراسم ۵ اسفندماه مایکروسافت در MWC 2019‌ رونمایی شود. ظاهرا مایکروسافتپیش از رویداد ۲۴ فوریه (‌۵ اسفندماه)‌ پیش‌دستی کرده و تیزر رسمی عینک جدید واقعیت افزوده‌ی خود را به‌اشتراک گذاشته است. با انتشار این تیزر، علاقه‌مندان می‌توانند تصویری از محصول جدید مایکروسافت را در اختیار داشته باشند.

با اینکه مدت زمان زیادی تا زمان رویداد رسمی معرفی نسل جدید عینک واقعیت افزوده‌ی مایکروسافت به‌نام هولولنز ۲ باقی نمانده است، ولی ظاهرا زودتر از آنچه تصورش می‌رفت، غول فناوری ردموندی تیزر معرفی محصول خود را منتشر کرد.

الکس کیپمن، خالق نسل بعدی عینک واقعیت افزوده‌ی مایکروسافت، روز گذشته تیزر رسمی هولولنز ۲ را را قبل از رویداد رونمایی ۵ اسفندماه و قبل از فرارسیدن زمان برگزرای کنگره جهانی موبایل ۲۰۱۹ در شبکه‌ی یوتیوب به‌اشتراک گذاشته است. تیزر منتشرشده، فضایی هیجان‌انگیز و مرموز را به‌نمایش می‌گذارد و تصاویری از فیبر کربن را نشان می‌دهد که به‌نظر می‌رسد نشان‌دهنده‌ی وزن کمتر هولولنز ۲ خواهد بود. 

تابستان سال گذشته نیز اخبار مختلفی در مورد هولولنز ۲ منتشر شد. مثلا در آن زمان گفته شده بود که عینک واقعیت افزوده‌ی جدید مایکروسافت از تراشه‌یXR1 کوالکامبهره خواهد برد. درنهایت کوالکام تراشه‌ای XR1 برای هدست‌های واقعیت افزوده و مجازی را رونمایی کرد. گزارش‌های اخیر نشان می‌دهد که مایکروسافت از تراشه‌ی اسنپدراگون ۸۵۰ مبتنی بر معماری ARM برای عینک واقعیت افزوده‌ی جدید خود استفاده خواهد کرد.

انتظار می‌رود هولولنز ۲ با کارایی بالاتری بتواند در حوزه‌ی فناوری‌های مبتنی بر واقعیت ترکیبی به کار گرفته شود. همچنین به‌نظر می‌رسد باید منتظر محصولی قدرتمند با طراحی مناسب و البته قیمت مقرون‌به‌صرفه‌تر باشیم. ظاهرا هولولنز ۲ میدان دید گسترده‌تر و وزن سبک‌تری نسبت به عینک واقعیت افزوده‌ی نسل قبلی خودش دارد و باتوجه به طراحی محصولی با وزن کمتر، انتظار می‌رود کاربران بتوانند مدت زمان طولانی‌تری بدون اینکه خسته شوند از آن استفاده کنند. عینک واقعیت افزوده‌ی جدید مایکروسافت محصولی خواهد بود که عموم کاربران بتوانند از آن استفاده کنند و تنها برای استفاده در حوزه‌ی صنعت طراحی و تولید نمی‌شود.

این موشک که در آستانه چهلمین سالگرد پیروزی انقلاب رونمایی شد، موشکی سوخت جامد است که با توجه به برد خود در رده موشک هایی با برد متوسط قرار گرفته و به زودی موشک های قدیمی تر را از عرصه خارج خواهد کرد. به همراه رونمایی از موشک دزفول، برای اولین بار تصاویری از بخش مونتاژ نهایی یکی از کارخانه های زیرزمینی تولید موشک نیز از رسانه ملی پخش شد که انواع موشک های هرمز -۱ و ۲ و نیز فاتح -۱۱۰ را در دست تولید داشت؛ اتفاقی مهم که اهمیت آن کمتر از رسیدن به تکنولوژی ساخت موشک های مدرنی چون دزفول و خرمشهر نیست.

خبر رسمی از آزمایش موفق نسل اول این موشک که فاتح -110A نامیده می شد در شهریور سال ۱۳۸۱ اعلام شد. ریاست وقت سازمان صنایع هوافضای وزارت دفاع، در آن زمان اعلام کرد در پروژه ساخت این موشک، فناوری پیشران سوخت جامد مرکب پیشرفته پایه گذاری شده و آزمایش موفق سامانه های فوق مدرن هدایت و کنترل ساخته شده برای این موشک، از دستاوردهای بسیار مهم این پروژه به شمار می رود. وی همچنین گفت با توجه به دقت اصابت این موشک به هدف می توان با اطمینان اعلام کرد فاتح -110A از دقیق ترین موشک های زمین به زمین ساخته شده در جهان محسوب می شود. در واقع همین مطالب سبب شد تا از ابتدا فاتح -۱۱۰ سکاندار دقت در بین موشک های ایرانی باشد.

موشک سوخت جامد کوتاه برد فاتح -۱۱۰

از کجا شروع کردیم؟

ایده ساخت این موشک برای در اختیار داشتن سلاحی با برد کوتاه و سوخت جامد، توسط شهید طهرانی مقدم و از ترکیب قابلیت های راکت زلزال با موشک تندر -۶۹ ارائه شد. زلزال به عنوان یک راکت سوخت جامد با برد بیش از ۲۰۰ کیلومتر در برخی نمونه های خود و توان حمل سرجنگی چند صد کیلوگرمی نشان دهنده یک بستر مناسب برای رفع نیاز به موشکی دقیق و سریع بود. از سوی دیگر موشک تندر -۶۹ که هر چند بردی کمتر از زلزال داشت اما با برخورداری از سامانه های هدایت مختلف از دقت خوبی برخوردار بود که به واسطه استفاده از سطوح کنترلی تا انتهای مسیر امکان اصلاح خطاهای حرکتی را برای رسیدن به مختصات تعیین شده داشت.

وجود این قابلیت ها در موشک فوق سبب شده بود که با وجود مشکلات مختلف از خارج تهیه شود. اما تندر -۶۹ دارای یک پیشران اولیه سوخت جامد و پیشران اصلی سوخت مایع بود، بنا بر این بسیاری از مشکلات موشک های سوخت مایع سطح به سطح مانند اسکاد و شهاب را داشت. از این رو ترکیب قابلیت های دقت و هدایت آن با یک راکت سوخت جامد نوید دهنده رسیدن به سامانه مطلوب بود.

موشک تندر (سمت راست) و راکت زلزال -۳ (سمت چپ)

برد نسل اول فاتح -۱۱۰، برابر ۲۰۰ کیلومتر، نسل دوم ۲۵۰ و نسل سوم و چهارم آن ۳۰۰ کیلومتر عنوان شده است. تفاوت نسل سه و چهار فاتح -۱۱۰ در مسائلی نظیر افزایش دقت نقطه زنی، افزایش طول عمر موشک، کاهش زمان استقرار و آماده سازی برای شلیک، کاهش زمان آزمایش های قبل از پرتاب و حذف نیاز به بازدیدهای دوره ای کوتاه مدت و نیز خروج سریعتر پرتابگر از محل پرتاب بوده است.

نسل چهارم موشک فاتح -۱۱۰

از فاتح تا هرمز و ذوالفقار

نسل های مختلف فاتح -۱۱۰ و نمونه ضد کشتی توسعه یافته از روی آنها با نام خلیج فارس و همچنین نمونه های راداری ضد کشتی و ضد رادار با نام های هرمز -۱ و ۲ -که هر سه برد ۳۰۰ کیلومتری دارند- از جهت پیکربندی کاملاً مشابه فاتح -۱۱۰ هستند. سرجنگی این موشک ها در نمونه های مختلف بین ۴۵۰ تا ۶۵۰ کیلوگرم، سرعت نهایی آنها ۳ ماخ برای موشک خلیج فارس و تا ۵ ماخ برای سایر نمونه ها و خطای آنها کمتر از ۵ متر در نمونه های آخر ذکر شده است.

مدت زمان پرواز موشک های فاتح -۱۱۰ در بیشینه برد در حدود ۵ دقیقه برآورد شده که این زمان حتی با فرض کشف عملیات شلیک موشک، عملاً فرصت اندکی برای واکنش به دشمن می دهد در حالیکه معمولاً به دلیل ابعاد کوچک موشک و پرتابگر آنها، احتمال کشف پیش از شلیک پائین می آید.

موشک های هرمز -۱ و ۲ روی پرتابگر دو فروندی

اما پس از چند از سال از معرفی نسل چهارم در سال ۱۳۸۹، نسل بعدی با نام فاتح -۳۱۳ در سال ۱۳۹۴ معرفی شد که برد آن به ۵۰۰ کیلومتر افزایش یافته بود. این موشک تفاوت های جزئی در شکل بالک های پایدارساز انتهایی با نمونه های قبلی داشت. در زمان رونمایی از فاتح -۳۱۳ اعلام شد در این موشک علاوه بر سبک سازی بدنه، از نسل پیشرفته ای از پیشران سوخت جامد مرکب به علاوه سامانه های هدایت، کنترل و ناوبری جدیدتر استفاده شده که دقت نقطه زنی در اصابت به هدف را در آزمایش ها اثبات کرده است.

فاتح -۳۱۳

یک سال بعد در هفته دفاع مقدس، اما جهش دیگری در عرصه موشک های سوخت جامد کوتاه برد و راهکنشی (تاکتیکی) به نام موشک ذوالفقار معرفی شد که بعدها معلوم شد با وجود اینکه این موشک در سطح راهکنشی طراحی شده اما دارای آثار راهبردی است. این موشک دارای برد ۷۰۰ کیلومتر و مجهز به کلاهک ۵۷۹ کیلوگرمی معرفی شد. نمایش تصاویر نمونه های تولیدی این موشک در ۴ مهر سال ۱۳۹۵ نشان داد که ذوالفقار مراحل آزمایش را بی سر و صدا به پایان رسانده و آماده تحویل به نیروی هوافضای سپاه است.

موشک ذوالفقار

در تابستان سال ۱۳۹۷ یک نسل جدید از موشک های فاتح با جستجوگر تصویرساز حرارتی به نام فاتح مبین رونمایی شد. از مقایسه ابعاد به نظر می رسد این موشک بردی مشابه نسل آخر فاتح -۱۱۰ یعنی ۳۰۰ کیلومتر دارد. در این موشک از یک جستجوگر جدید و پیشرفته استفاده شده که فاتح مبین را در یافتن اهداف در شب و روز و شرایط آب و هوایی مختلف در خشکی و دریا توانمند می سازد. در زمان رونمایی وزیر دفاع به قابلیت توسعه این سرجستجوگر روی موشک های دیگر از جمله ذوالفقار اشاره کرد.

موشک دزفول نیز به عنوان جدیدترین محصول موشکی کشور که قاعدتاً از توسعه موشک ذوالفقار به دست آمده در ۱۸ بهمن ۹۷ رونمایی شد. در واقع می توان این دو موشک را در یک نسل تقسیم بندی کرد که از مقایسه مشخصات ظاهری و تفاوت های این دو با سایر اعضای خانواده فاتح -۱۱۰ نیز قابل تأیید است. تمامی موشک های خانواده فاتح و نسل های جدیدتر آن یعنی ذوالفقار و دزفول، قابلیت هدایت تا لحظه آخر اصابت به هدف را دارند.

موشک های فاتح -۱۱۰ (بالا)، ذوالفقار و دزفول

مهمترین ویژگی های فنی و عملیاتی موشک دزفول

از مقایسه تصاویر موشک فاتح -۱۱۰ نسل چهارم و نیز نمونه های شلیک شده در رزمایش های پیامبر اعظم (ص) با موشک های ذوالفقار و دزفول می توان به افزایش نسبی طول و قطر موشک های جدید پی برد. بنا بر اطلاعات منتشر شده از موشک ذوالفقار، طول این موشک ۱۰.۳ متر و قطر آن ۶۸ سانتیمتر است که به ترتیب حدود ۱۷ و ۱۱ درصد افزایش را نسبت به فاتح -۱۱۰ نشان می دهد. به نظر می رسد قطر بدنه در دزفول، مشابه ذوالفقار حفظ شده اما طول موشک کمی نسبت به آن افزایش داشته که به خصوص در ناحیه سرجنگی نیز این افزایش طول مشهود است. بدیهی است که افزایش طول دزفول در ناحیه بدنه، صرف افزایش میزان سوخت در پیشران سوخت جامد شده است. موشک ۴۶۲۰ کیلوگرمی ذوالفقار نسبت به فاتح -۱۱۰ حدود ۳۹ درصد سنگین تر است.

به علاوه تفاوتی نیز در چیدمان اجزای هدایتی در راستای طولی در ذوالفقار و دزفول نسبت به نسل فاتح دیده می شود. نکته بسیار مهم دیگر، تغییر شکل دماغه ذوالفقار و دزفول است. ب ا مراجعه به منابع معتبر علمی در اینترنت در زمینه دانش موشک ها می توان دید این شکل زمانی استفاده می شود که سرعت موشک، هایپرسونیک (بالای ۵ برابر سرعت صوت) بوده و برای کاهش حرارت تولیدی در این سرعت ها، راهکار افزایش انحنای نوک دماغه به کار گرفته می شود که سبب انتقال حرارت کمتری به موشک می شود. به علاوه در کنار استفاده از این طرح از مواد فنا شونده که در اثر حرارت از بین می روند تا بخش زیرین سالم بماند نیز استفاده می شود که تصاویر موشک های ذوالفقار و دزفول مؤید همین مطلب است.

بخش دماغه در فاتح -۱۱۰ (راست) و ذوالفقار (وسط) و دزفول (چپ)

مشابه همین رویه در ناحیه بالک کنترلی موشک های ذوالفقار و دزفول نیز دیده می شود که در مقایسه با فاتح-۱۱۰، تغییراتی داشته است. نکته دیگر اینکه بالک های پایدارساز موشک، نشان می دهد "دزفول" نسبت به ذوالفقار به طور کلی به سرعت های بالاتری تا پیش از جدایش بدنه دست می یابد.

فاتح -۱۱۰ (راست بالا)، ذوالفقار (چپ بالا) و دزفول (پائین)

بنا بر این سرعت موشک های ذوالفقار و دزفول از نسل های قبلی فاتح-۱۱۰ که ۱.۵ کیلومتر بر ثانیه (نزدیک ۵ برابر سرعت صوت) سرعت داشتند بیشتر شده که البته برای گرفتن فرصت واکنش از دشمن و طی مسیر طولانی تر برد موشک ذوالفقار در زمان مناسب و نه خیلی بیشتر از فاتح -۱۱۰ امری مهم است. دزفول علاوه بر پرتابگرهای مرسوم تک فروندی احتمالاً از پرتابگر دو فروندی و چهار محوره توسعه یافته برای ذوالفقار استفاده خواهد کرد.

پرتابگر دو فروندی موشک ذوالفقار

کلاهک پیشرفته، پیام مهم به مخاطبان "دزفول"

قابلیت متفاوت موشک های ذوالفقار و دزفول نسبت به سایر سامانه های برد کوتاه تا متوسط، امکان جداشدن سرجنگی آنها است. در واقع این دو موشک از این نظر مشابه موشک های بالستیک برد متوسط و بلند عمل می کند. این امر ضمن کاستن از اثرات منفی اتصال بدنه به سرجنگی در فاز نهایی حمله بر روی خطای اصابت و برد موشک، سبب کاهش امکان ردیابی و کاهش احتمال اصابت موشک های پدافندی دشمن به سرجنگی می شود. خطای موشک ذوالفقار در کلیپ تصویری بخش شده از صدا و سیما کمتر از ۱۰ متر عنوان شده که به موشک آن امکان حمله به انواع مختلفی از اهداف شامل ساختمان ها، امکان حساس، رادارها و … را می دهد.

طبیعتاً با توجه به دقت نقطه زنی چند متر برای موشک های با برد بیشتر از ذوالفقار که در ایران حاصل شده، برای موشک دزفول نیز قابلیت نقطه زنی و دقت احتمالاً بهتر از ۱۰ متر تثبیت شده است.

نمایش گرافیکی جدایش سرجنگی موشک ذوالفقار

در تصاویر گرافیکی منتشر شده از عملکرد موشک ذوالفقار به نظر می رسید که بخش سرجنگی پس از جدایش، از یک پیشران مجزا نیز بهره می برد. هر چند که منابع رسمی هنوز چنین قابلیتی را برای ذوالفقار بیان نکرده اند اما در صورت وجود این توانایی، قطعاً در موشک دزفول که توسعه یافته از موشک ذوالفقار است نیز این قابلیت ایجاد شده.

یک تفاوت ظاهری ذوالفقار و دزفول، تفاوت در شکل ناحیه جلویی سرجنگی دزفول است. بخش سرجنگی در موشک دزفول، کمی کشیده تر از ذوالفقار است که یک دلیل آن می تواند مربوط به مسائل پایداری دینامیکی باشد. به گفته فرمانده نیروی هوافضای سپاه، با وجود حجم یکسان مواد منفجره در دزفول و ذوالفقار، موشک جدید به واسطه به کارگیری نوع مواد منفجره پیشرفته تر، قدرت تخریبی ۲ برابر نسبت به ذوالفقار دارد.

ذوالفقار (بالا) و دزفول (پائین)

نکته دیگر در مورد موشک دزفول، نوع رنگ به کار رفته روی بدنه آن است. در تصاویر، یکی از موشک های در حال مونتاژ دارای یک رنگ خاکستری شبیه به طیف رنگ های جاذب امواج رادار به کار رفته در هواپیماهای مدرن غربی دیده می شد. در صورت صحت این گمانه، قطعاً بازتاب راداری موشک دزفول به به کارگیری چنین رنگی کاهش یافته و احتمال کشف آن توسط سامانه های دفاعی دشمن کاهش می یابد.

بدنه، بلوک هدایت و کنترل و ناوبری و نیز سرجنگی در ذوالفقار و دزفول (پائین)

همچنین از تصاویر کارخانه تولید موشک دزفول به نظر می رسد دقت بالایی در مراحل مونتاژ این موشک به عمل می آید.

عملیات هایی که موشک های نقطه زن سپاه شاهکار کردند

کمتر از یک سال از معرفی موشک ذوالفقار و به دنبال حمله تروریست ها به مرقد امام راحل و مجلس شورای اسلامی در خرداد ۱۳۹۶، نیروی هوافضای سپاه در ۲۸ خرداد حمله موشکی را با نام لیله القدر علیه مواضع گروه داعش در شهر دیرالزور سوریه انجام داد. در این حمله برق آسا ۴ موشک ذوالفقار و ۲ موشک قیام مورد استفاده قرار گرفته که همگی با دقت هر چه تمام به اهداف از پیش تعیین شده یعنی ساختمان های محل تجمع نیروهای داعش اصابت کردند.

شلیک یکی از موشک های ذوالفقار در عملیات لیله القدر

با این حمله علاوه بر نشان دادن توان عملیاتی موشکی، دقت بالای موشک های ایرانی در میدان عمل و در حال خدمت بودن موشک جدید ذوالفقار و نیز وجود سرجنگی هدایت شونده برای موشک قیام که دقت نقطه زنی را برای آن ایجاد کرده به یکباره اثبات شد. این موشک ها از دو منطقه در استان های کرمانشاه و کردستان شلیک شده مسافت هایی بین ۶۰۰ تا ۶۸۰ کیلومتر را طی کردند. تصاویر اصابت این موشک ها به هدف به طور زنده توسط پهپادهای سپاه به مراکز فرماندهی در کشور منتقل شده و پس از اعلام خبر این عملیات، در دسترس مردم نیز قرار گرفت.

این موشک ها تنها دقایقی پس از تأیید عوامل مرتبط با نیروی قدس سپاه مبنی بر حضور برخی سران داعش در ساختمان های یاد شده و نیز تجمع این نیروها شلیک شده و در زمانی که می توان آن را کمتر از ۱۰ دقیقه تخمین زد به هدف رسیدند. بنا بر اطلاعات کسب شده بیش از ۱۷۰ نفر از تروریست های داعشی شامل چند مهره کلیدی این گروه در عملیات فوق که به نام عملیات لیله القدر نامگذاری شده بود به هلاکت رسیدند.

با وجود تنبیه سخت تروریست های داعشی، سران جنایتکار آمریکا و کشورهای مرتجع منطقه از این گوشمالی سخت درس عبرت نگرفته و یک حمله ناجوانمردانه دیگر را به مراسم رژه نیروهای مسلح در ۳۱ شهریور ۹۷ در شهر اهواز ترتیب دادند. حدود ۱۰ روز بعد، نیروی هوافضای سپاه پاسداران با یک عملیات ترکیبی موشکی و پهپادی به نام ضربت محرم، مجدداً ۴ موشک ذوالفقار و دو موشک قیام را به سمت مواضع تروریست ها در شرق فرات در خاک سوریه شلیک کرد که با دقت تمام، ساختمان های مستحکم شده مراکز استقرار فرماندهان تروریست ها و اهداف دیگری را منهدم کرد.

شلیک موشک های ذوالفقار در عملیات ضربت محرم

دزفول تا اسرائیل می رسد؟

این دو حمله نشان داد که ذوالفقار موشکی چابک و آماده رزم با قابلیت اطمینان مناسب است که می توان در یک عملیاتی ضربتی و غافلگیرانه روی آنها حساب باز کرد. بنا بر این موشک دزفول نیز که بر اساس تجربه ذوالفقار و البته نسل فاتح توسعه یافته، تیر غیب دیگری بر پیکر دشمنان ایران اسلامی اما در برد بیشتر خواهد بود. دزفول ۱۰۰۰ کیلومتری با حدود ۴۲ درصد برد بیشتر نسبت به ذوالفقار قطعاً شهر راهبردی حیفا در سرزمین های اشغالی را به راحتی مورد اصابت قرار می دهد و اگر برد آن کمی بیشتر از ۱۰۰۰ کیلومتر باشد، تل آویو را نیز زیر تیغ خود خواهد داشت. این موشک در صورت رسیدن به برد ۱۱۱۸ کیلومتر، توانایی پوشش دادن تمام سرزمین های اشغالی را در صورت شلیک از مرز غربی کشور خواهد داشت. به گفته فرمانده نیروی هوافضای سپاه، موشک دزفول ظرف ۵ تا ۶ دقیقه آماده شلیک می شود. دزفول و ذوالفقار با برد ۱۰۰۰ و ۷۰۰ کیلومتری خود عملاً موشک اسکندر روسی را را پشت سر گذاشته اند؛ موشکی که غربی می گفتند زمانی ایران به دنبال آن بود اما اعتماد به متخصصان و متعهدان داخلی باعث شد همانها، فاتح -۱۱۰ و سایر نمونه های آنرا بسازند.

فاصله تا سرزمین های اشغالی از مرز غربی ایران

می توان انتظار داشت در آینده قابلیت ضدکشتی با جستجوگر اپتیکی و نیز قابلیت های ضد رادار و ضد کشتی موشک های هرمز -۱ و ۲ در موشک های ذوالفقار و دزفول نیز پیاده سازی شده و شاهد توسعه موشک های ضد کشتی و ضد رادار با برد ۷۰۰ و ۱۰۰۰ کیلومتر باشیم. در این صورت هواگردهای مستقر روی ناوهای هواپیمابر و موشک های کروز شلیک شونده از ناوشکن های دشمن باید از دستکم ۷۰۰ تا ۱۰۰۰ کیلومتر دورتر از مرزهای ایران مأموریت خود را آغاز کننده به معنی کاهش توان نفوذ آنها به داخل کشور (با فرض عبور از پدافندهای مرزی) منجر می شود. روزگاری دشمن بیش از ۱۰۰۰ موشک به شهر دزفول در ایران شلیک کرد تا مقاومت آن را در هم بشکند اما امروزه موشک دزفول از ایران تا ۱۰۰۰ کیلومتر آماده در هم شکستن دشمن است.

۳ مهندس مؤسسه تکنولوژی ماساچوست (MIT) ادعا می‌کنند که پیشرانه‌های فورد از پتنت آن‌ها برای ترکیب درگاه ورودی و فرایند تزریق سوخت مستقیم استفاده می‌کند و خودروساز آمریکایی حق قانونی برای این کار ندارد. به گزارش بلومبرگ آن‌ها اکنون شکایتی در دادگاه فدرال علیه فورد تنظیم کرده‌اند و حق امتیاز نامشخصی برای هر دستگاه خودروی تولیدی فورد (که از این فناوری بهره می‌برد) درخواست کرده‌اند. 

لزلی برامبرگ، دنیل ر.کان و جان بنیامین هیوود، روش ترکیبی از درگاه ورودی و تزریق مستقیم سوخت را سال‌ها پیش پیشنهاد کردند؛ آن‌ها ادعا می‌کنند که این روش باعث مخلوط بهتر سوخت و هوا در داخل سیلندر می‌شود. پس از مطرح شدن این ایده در دانشگاه MIT، دانشگاه مالکیت این اختراع را به آن‌ها داد و آن‌ها شرکتی تأسیس کردند تا مجوز استفاده از این فناوری را به‌صورت قانونی انحصاری کند.

این افراد در سال ۲۰۱۴ با فورد درباره صدور مجوز ثبت اختراع برای این خودروساز تماس گرفتند، اما درخواست آن‌ها رد شد. بااین‌حال فورد بعداً شروع به استفاده از روش ترکیب درگاه و تزریق مستقیم سوخت کرد. به‌عنوان مثال در سال ۲۰۱۷ این شرکت بسیاری از پیشرانه‌های تولیدی خود از جمله پیشرانه ۳.۳ لیتری تنفس طبیعی خورجینی ۶ سیلندر، ۲.۷ لیتری اکوبوست، خورجینی ۶ سیلندر، ۳.۵ لیتری اکوبوست خورجینی ۶ سیلندر و ۵ لیتری تنفس طبیعی اکوبوست خورجینی ۸ سیلندر را با این فناوری به تولید رساند. 

این مهندسان ادعا می‌کنند که پیاده‌سازی درگاه ترکیبی با سیستم تزریق مستقیم توسط فورد در پیشرانه، روش اختراع آن‌ها است. در دادخواست ادعا می‌شود که فورد نیز می‌داند که استفاده از این روش بدون اجازه قانونی اشتباه به شمار می‌رود. یکی از مدیران ارشد فورد ادعا می‌کند که در سال ۲۰۱۵ با این افراد ملاقات کرد و از آن‌ها خواست بعداً‌ ادعایی علیه فورد نداشته باشند؛ در عوض فورد نیز با برامبرگ، کان و هیوود برای فروش برخی از دیگر فناوری‌های اختراع شده توسط آن‌ها همکاری خواهد کرد. 

آنچه دادگاه فدرال باید درباره‌ی آن تصمیم بگیرد این است که آیا روش فورد برای ادغام دو شیوه تزریق سوخت واقعاً همان روشی است که این مهندسان ادعا می‌کنند یا نه. البته استفاده از این فناوری ترکیب درگاه و تزریق سوخت مستقیم تنها منحصر به فورد نیست. به‌عنوان مثال جنرال موتورز در پیشرانه LT5 خورجینی ۸ سیلندر سوپرشارژ شورولت کوروت ZR1 از چنین فناوری بهره می‌برد؛ درحالی‌که تویوتا نیز در بسیاری از پیشرانه‌های خود از جمله پیشرانه خورجینی ۶ سیلندر مدل جدید آوالون، GT86 و سوبارو BRZ از این فناوری استفاده می‌کند. مقامات فورد هنوز واکنشی نشان نداده‌اند.

زمانی‌که بازار اپلیکیشن‌های موبایل در ابتدای کار خود بود، توسعه‌دهندگان اپلیکیشن‌ها را با قیمتی ناچیز به‌ فروش می‌رساندند، به‌روزرسانی‌های معدودی را برای‌شان ارائه می‌کردند و درنهایت به پشتیبانی از آن‌ها خاتمه می‌دادند. از یک سو، کاربران احساس می‌کردند متضرر شده‌اند؛ چرا که اپلیکیشن‌های‌شان با نسخه‌های بعدی iOS سازگار نبود. از سوی دیگر، توسعه‌دهندگان هم شکایت داشتند که باتوجه‌به مبلغ پرداختی بیش از این امکان به‌روزرسانی برنامه‌ها وجود ندارد.

چنین مشکلاتی منجر به شکل‌گیری الگوی جدیدی شد به‌نام «اشتراک‌های ماهانه». به‌جای اینکه توسعه‌دهندگان برای هر به‌روزرسانی یا رفع‌اشکال مبلغی را از کاربران دریافت کنند؛ هر کاربر به‌صورت ماهانه (یا سالانه) هزینه‌ای را به‌عنوان «حق اشتراک» پرداخت می‌کند و توسعه‌دهنده هم مادامی که از برنامه استفاده می‌شود، آن را به‌روزرسانی می‌کند. اما مشکل این است که الگوی مبتنی بر اشتراک‌های ماهانه بیش از این پاسخگو نیست؛ در ادامه به بررسی دلائل این مسئله می‌پردازیم.

گذشته

زمانی‌که اولین سرویس‌های مبتنی بر حق اشتراک کار خود را شروع کردند، کاربران در عمل هزینه‌‌ی ایجاد مجموعه‌ای روبه‌رشد از محتوای استریمینگ را پرداخت می‌کردند؛ امروزه بزرگ‌ترین شرکت‌های دارای الگوی مالی مبتنی بر حق اشتراک، نتفلیکس و اسپاتیفای هستند. در سال ۲۰۱۹، شاهد گسترش سرویس‌هایی خواهیم بود که محصولات خود را در قالب «محتوا» ارائه می‌کنند؛ چیزی که در مورد اپلیکیشن‌ها صدق نخواهد کرد.

برخلاف سرویس‌های ارائه‌کننده‌ی محتوا، اپلیکیشن‌ها متناسب با هزینه‌ای که کاربران به‌صورت ماهانه پرداخت می‌کنند تکامل نمی‌یابند. یک نمونه‌ی بارز از این مسئله، مجموعه‌ی نرم‌افزاری Adobe موسوم به Adobe Suite است.

درحالی‌که زمانی Adobe عنوان غول دنیای خلاقیت‌های بصری را یدک می‌کشید؛ اما امروزه تعداد فزاینده‌ای از کاربران به‌سوی گزینه‌های جایگزین همچون Affinity و Pixelmator کوچ می‌کنند. هرچند نرم‌افزارهای ارائه‌شده توسط Adobe همچنان به‌عنوان گزینه‌ی برتر شناخته می‌شوند؛ اما به‌دلیل استفاده‌ی این شرکت از الگوی مالی مبتنی بر پرداخت حق اشتراک، کاربران بیش‌ازپیش گزینه‌های جایگزین را مدنظر قرار می‌دهند.

علاوه‌بر این، الگوی اشتراک‌های ماهانه برای اپلیکیشن‌های موبایل هم کارآمد نیست. اگرچه برخی اپلیکیشن‌های موبایل ابزارهای ارزشمندی هستند؛ اما بسیاری از آن‌ها تنها به گوشی‌های همراه محدود می‌شوند. همین مسئله هم کاربران را از پرداخت هزینه‌ای سنگین برای استفاده از یک اپلیکیشن در گوشی‌های هوشمند منصرف می‌کند. در دنیایی که همه‌چیز به‌عنوان نوعی «سرویس» ارائه می‌شود و برای آن هزینه‌ای ماهانه پرداخت می‌شود؛ پرداخت حق اشتراک ماهانه تنها می‌تواند فشار مالی بیشتری بر کاربران تحمیل کند. وقتی کاربران برای اشتراک اینترنت و سرویس‌های ارائه‌کننده‌ی محتوا همچون اسپاتیفای و نتفلیکس هزینه‌ی ماهانه پرداخت می‌کنند، دیگر چیزی باقی نمی‌ماند که برای اپلیکیشن‌های موبایل هزینه شود؛ آن‌هم اپلیکیشن‌هایی که تغییر و تحول چندانی در آن‌ها دیده نمی‌شود.

نتیجه

نتیجه‌ی تغییراتی که بدان اشاره شد، می‌توانند فاجعه‌بار باشند. از آنجا که کاربران رغبتی به پرداخت هزینه‌های ماهانه‌ی بیشتر ندارند، توسعه‌دهندگان به خریدهای درون‌برنامه‌ای و افزایش قیمت اپلیکیشن‌ها روی می‌آورند. از طرف دیگر، با بالارفتن انتظارها از اپلیکیشن‌ها، هزینه‌ی تولید آن‌ها هم بالاتر خواهد رفت. درنهایت، وظیفه‌ی پرداخت این هزینه‌های فزاینده بر عهده‌ی مشتری خواهد بود؛ چیزی که به‌تازگی باعث افزایش سرسام‌آور قیمت اپلیکیشن‌ها در App Store شده است.

روزهای خوش App Store به پایان رسیده‌ است و توسعه‌دهندگان دیگر نمی‌توانند با اپلیکیشن‌هایی که تنها طی یک هفته توسعه پیدا کرده‌اند به موفقیت دست پیدا کنند. انتظارات مشتریان افزایش پیدا کرده‌ و اکنون توسعه‌ی اپلیکیشن‌های موفق نیازمند استفاده از نیروی کار متخصص و صرف وقت زیاد است؛ اما در نقطه‌ی مقابل، کاربران علاقه‌ی چندانی به پرداخت هزینه‌ی بالاتر ندارند.

این روزها، توسعه‌ی یک اپلیکیشن به‌منزله‌ی نوعی «از خود گذشتگی» است. اپلیکیشن‌ها همان مسیری را طی می‌کنند که پیش از این توسط فیلم‌های سینمایی طی شده است. درحالی‌که هزینه و تعداد افراد لازم برای تهیه‌ی آن‌ها بیشتر و بیشتر می‌شود، کاربران هم سختگیرتر و سختگیرتر می‌شوند. با رسیدن هزینه‌ی اشتراک اپلیکیشن‌ها به ۲ تا ۱۰ دلار در هر ماه، کاربران برای انتخاب اپلیکیشن‌های مورد نظر خود مشکل‌پسندانه‌تر از گذشته عمل می‌کنند.

راهکار

اما راه‌حل چیست؟ مهم نیست که چقدر به‌دنبال راه‌حل بگردیم، چرا که هیچ راه‌حل ساده‌ای وجود ندارد تا بتوانیم به‌صورت همزمان هزینه‌ی پرداخت‌شده توسط مشتریان را کاهش دهیم و درآمد توسعه‌دهندگان را هم افزایش دهیم. شاید تبلیغات یکی از این راه‌حل‌ها باشد؛ اما کاربران حاضر نیستند که هم هزینه‌ی استفاده از برنامه‌ها را پرداخت کنند و هم تبلیغات را تحمل کنند. تنها راه‌حل باقی‌مانده، ارائه‌ی اپلیکیشن‌های مجانی با تبلیغات است.

البته این راه‌حل هم بی‌نقص نیست. از طرفی، آگهی‌دهندگان ترجیح می‌دهند تبلیغات خود را در اپلیکیشن‌های پرطرفدار ارائه کنند، چرا که این اپلیکیشن‌ها مخاطبان بیشتری دارند. اما از جانب دیگر، اپلیکیشن‌های پرطرفدار نیازی به درآمد حاصل از تبلیغات ندارند. توسعه‌دهندگان تازه‌کاری که به‌تازگی در حال ارائه‌ی اپلیکیشن جدید خود هستند، بیش از همه به درآمد حاصل از تبلیغات نیاز دارند؛ اما کسی نیست که بخواهد آگهی خود را در این اپلیکیشن‌های نوپا منتشر کند. الگوهای تبلیغاتی تنها در مقیاس بزرگ پاسخگو هستند، به همین دلیل، اپلیکیشن‌هایی همچون Doulingo و SoloLearn، پیش از فراگیر شدن و ارائه‌ی تبلیغات، سودی از سرمایه‌گذاری خود کسب نمی‌کردند.

یکی از راهکارهای مقابله با این معضل، پرداخت «هزینه‌های گزینشی سالانه» است. پیش از این گفتیم که الگوی پرداخت یکباره به‌دلیل عدم به‌روزرسانی و ناسازگار شدن اپلیکیشن‌های قدیمی با نسخه‌های جدید سیستم‌عاملرضایت کاربران را جلب نمی‌کنند و به همین دلیل پرداخت‌های یکباره نمی‌توانند راهکار مفیدی باشند.

در الگوی مالی «هزینه‌های گزینشی سالانه»، کاربران برای خرید نسخه‌ی اولیه‌ی برنامه هزینه‌ای پرداخت می‌کنند. پس از آن، در صورت تمایل می‌توانند در سال دوم برای استفاده از نسخه‌ی جدید برنامه و ویژگی‌های جدید آن مبلغ اضافه‌ای پرداخت کنند؛ اما اگر از همان نسخه‌ی قدیمی راضی هستند هم می‌توانند بدون پرداخت هزینه‌ی نسخه‌ی جدید، به استفاده از نسخه‌ی قدیمی ادامه دهند. چنین الگویی می‌تواند تا اندازه‌ای مشکلات مربوط‌به الگوی پرداخت‌های یکباره را حل کنند.

دست‌کم در تئوری، این مدل پاسخگو است و این مسئله را تضمین می‌کند که تا زمان استقبال از برنامه، به‌روزسانی‌هایی برای آن ارائه می‌شوند. در عین حال، الگوی پرداخت‌های گزینشی موجب ایجاد تناقضی میان کاربران و توسعه‌دهندگان می‌شود. اگر توسعه‌دهندگان در نسخه‌ی اولیه امکانات زیادی را در برنامه‌ی خود بگنجانند، ویژگی‌های چندانی برای ارائه در نسخه‌های بعدی وجود نخواهند داشت و به‌روزرسانی‌های بعدی آنچنان کاربردی نخواهند بود. این مسئله باعث می‌شود تا کاربران هم علاقه‌ای به پرداخت هزینه برای نسخه‌های جدید نداشته باشند.

همان‌طور که پیش از این گفتیم، کاربران در مجموع علاقه‌ی زیادی به پرداخت پول برای اپلیکیشن‌های موبایل ندارند. در حال حاضر بسیاری از مردم اصلا علاقه‌ای به پرداخت هزینه برای اپلیکیشن‌های موبایل ندارند، چه برسد به اینکه بخواهند هر سال مبلغ بیشتری هم پرداخت کنند. اگر بخواهیم با خودمان صادق باشیم، حقیقت این است که راهکار یگانه‌ای برای کسب درآمد تمام اپلیکیشن‌ها وجود ندارد. شرکت‌های بزرگ بین‌المللی همچنان به ساخت اپلیکیشن‌های خود ادامه می‌دهند و از این منظر هیچ نگرانی وجود ندارد؛ چرا که آن‌ها سرمایه‌ی کافی برای انجام این کار را در اختیار دارند. ولی این توسعه‌دهندگان مستقل هستند که در این کارزار متضرر می‌شوند.

جمع‌بندی

در حال حاضر باید بپذیریم که با افزایش انتظارات کاربران، هزینه‌ی تولید اپلیکیشن‌ها هم بیشتر می‌شود. در این بین، اپلیکیشن‌های نوپا بیش از همه نیازمند بودجه‌ی بیشتر برای شروع کار خود خواهند بود. الگوی پرداخت هزینه‌های گزینشی سالانه در زمینه‌ی اپلیکیشن‌های مورد استفاده در رایانه‌های سنتی، یا همان دسکتاپ‌ها، موفق بوده است؛ اما پیشینه‌ی آن در بازار اپلیکیشن‌های موبایل آنچنان واضح نیست. با وجود رقابت شدید و حضور توسعه‌دهندگان بزرگ با پشتوانه‌ی مالی قوی در بازار اپلیکیشن‌های موبایل، احتمال موفقیت این روش چندان بالا نیست.

اما تنها نقطه‌ی روشن در وضعیت کنونی این است که امکان استفاده از اغلب اپلیکیشن‌های موبایل بدون هزینه برای کاربران فراهم شده است؛ چرا که هزینه‌های توسعه‌دهندگان از همان تبلیغات آزاردهنده، جمع‌آوری اطلاعات کاربران و پرداخت‌های ناچیز درون برنامه‌ای تأمین می‌شوند. اما با افزایش نگرانی‌ها در زمینه‌ی حریم خصوصی و جمع‌آوری داده‌های کاربران، درنهایت باید آماده شویم تا به‌جای داده‌های شخصی، هزینه‌ی اپلیکیشن‌ها را از جیب خود پرداخت کنیم.

مشکلی امنیتی که بین میزبان سرویس گیرنده و یک سرور با پایگاه داده MySQL به مهاجم این اجازه را می‌دهد تا توسط آماده‌سازی یک سرور با پایگاه داده MySQL همراه‌با تنظیمات مخرب روی آن، توانایی دسترسی به هر داده‌ای از کاربر سرویس گیرنده که مجوز دسترسی به آن وجود دارد را داشته باشد. اینمشکل امنیتی با پیامدهای شناخته‌شده‌اش، از آنجا ناشی می‌شود که در پایگاه داده MySQL، دستور LOAD DATA با مشخصه‌ی LOCAL مورد استفاده قرار می‌گیرد که در اسناد منتشرشده‌ی توسعه‌دهندگان MySQL به‌عنوان یک خطر امنیتی معرفی شده است. توسعه‌دهندگان MySQL توضیح داده‌اند که کاربر Client درخواست انتقال فایل از سرور MySQL را براساس شیوه‌ی LOAD DATA ارائه‌شده دریافت می‌کند؛ اما سرور MySQL که به‌صورت مخرب برنامه‌ریزی شده، می‌تواند توسط استفاده از شیوه‌ی LOAD DATA LOCAL به هر داده‌ای از کاربر که مشخصه‌ی Local را از قبل به آن داده است، دسترسی داشته باشد. نکته‌ی اصلی اینجا است که کاربران نباید به سرورهای نامعلوم و غیرقابل اعتماد متصل شوند، چراکه با استفاده از این روش امکان دزدیدن اطلاعات و دسترسی به فایل‌های آن‌ها توسط نفوذگران وجود خواهد داشت.

خطر بالقوه این مشکل امنیتی اینجا است که سرورهای وب در اتصال خود به سرورهای پایگاه داده مخرب MySQL، این امکان را برای نفوذگران فراهم می‌کنند که مهاجم توانایی دسترسی و دریافت فایل etc/passwd/ را داشته باشند و به اطلاعات مهم حساب کاربری کاربران دسترسی پیدا کنند. البته دسترسی به فایل‌های قربانیان در صورتی ممکن خواهد بود که آدرس دقیق فایل در اختیار نفوذگر باشد؛ اگرچه امکان به‌دست آوردن این اطلاعات توسط درخواستی به فایل proc/self/environ/ که تغییرات محیطی فرآیندها را در خود دارد، مقدور خواهد بود و درنتیجه می‌توان به ساختار و جزییات مربوط‌به پوشه‌های داخلی سیستم قربانی دست پیدا کرد.

در توضیحاتی که توسط محقق امنیت سایبری ویلیام گروت در Reddit منتشر شده، سناریوهای احتمالی برای یک سرور MySQL مخرب بیان شده است. دزدیدن اطلاعات کلید SSH و همچنین دسترسی به کیف پول cryptocurrency کاربران در ابتدا به‌عنوان نمونه بیان شده است. به‌گفته‌ی او در اوکتبر ۲۰۱۸ حملات مخربی ازطریق این آسیب‌پذیری علیه فروشگاه‌های اینترنتی به جهت دزدیدن اطلاعات کارت‌های بانکی کاربران صورت گرفته است. کُد مخصوصی برای سوءاستفاده از این نوع آسیب‌پذیری حدود ۶ سال است که روی GitHub منتشر شده و این جای تعجب ندارد که نفوذگران و مجرمان سایبری از این کُد در حملات خود استفاده کنند. گروت در ادامه توضیح می‌دهد که در دسامبر گذشته چگونه کلاهبرداران از این آسیب‌پذیری برای استخراج اطلاعات پایگاه‌داده‌های MySQL و PostgreSQL توسط نرم‌افزار مدیریت پایگاه‎داده Adminer استفاده کرده‌اند.

در ادامه بیان شده که هدف بسیاری از حملات انجام‌شده توسط این آسیب‌پذیری، سرقت فایل local.xml است که در سیستم مدیریت محتوای Magento که یک پلتفرم تجارت الکترونیک برای ساخت سایت فروشگاه اینترنتی است، اطلاعات گذرواژه پایگاه‌داده را در خود ذخیره می‌کند. کاربرانی که از برنامه Adminer استفاده می‌کنند، توجه داشته باشند که نسخه‌های 4.3.1 تا 4.6.2 این برنامه آسیب‌پذیر هستند و باید برنامه Adminer خود را به نسخه 4.7.0 به‌روزرسانی کنند.