اندروید ۱۰ اوایل ماه سپتامبر منتشر شد؛ حال گوگل به‌تازگی تأیید کرده است که تمام گوشی‌هایی که بعد از ۳۱ ژانویه ۲۰۲۰ (۱۱ بهمن ۹۸) راهی بازار خواهد شد، باید مجهز به آخرین نسخه‌ی سیستم‌عامل جدید از اندروید ۱۰ باشند؛ درغیر این صورت غول موتورهای جست‌وجو مجوز استفاده از اپلیکیشن‌های گوگل را به آن‌ها نخواهد داد. به‌گفته‌ی توسعه‌دهندگان XDA، گوگل تنها به شرطی مجوز استفاده از مجموعه سرویس‌های موبایلی گوگل (GMS) را خواهد داشت که شرکت‌های سازنده قابلیت پشتیبانی از جدیدترین نسخه‌ی اندروید ۱۰ را روی محصول خود فراهم کنند.

این اقدام اهالی مانتین‌ویو برای آن است که اطمینان حاصل شود، همه‌ی تولیدکنندگان نرم‌افزاری گوشی‌های هوشمند، آخرین به‌روزرسانی‌ها از نسخه‌ی اندروید ۱۰ را در اختیار کاربران خود قرار خواهند داد و گوگل می‌تواند جدیدترین به‌روزرسانی‌های امنیتی این سیستم‌عامل را به‌موقع منتشر کند. بااین‌حال، طبق اطلاعات و مدارک منتشرشده، بیلدهای اندروید ۱۰ باید تا پیش از تاریخ ۳۱ ژانویه سال آینده (۱۱ بهمن ۹۸) تأیید شوند. در صورتی که سازندگان سیستم‌عامل گوشی خود را پیش از تاریخ ذکرشده آماده کنند، از لحاظ فنی امکان عرضه‌ی گوشی هوشمند با نسخه‌ی قدیمی اندروید حتی بعد از تاریخ گفته‌شده وجود خواهد داشت.

مجموعه سرویس‌های موبایلی گوگل (GMS)، شامل اپلیکیشن‌هایی همچون گوگل پلی استور و گوگل پلی سرویس بوده است و روی گوشی‌هایی که خارج از چین به بازار عرضه خواهند شد، به‌طور پیش‌فرض نصب می‌شوند. تنها استثنای موجود، سری میت ۳۰ هواوی است که به‌دلیل ممنوعیت تجارت هواوی قرار است در سراسر جهان بدون اپلیکیشن‌های گوگل به بازار عرضه شود.

یکی از نکات جالب‌‌توجه در افتتاحیه‌‌‌‌‌‌‌‌ی مراسم باز‌‌ی‌‌های المپیک ۲۰۰۸ پکن، بزرگداشت یادبود چهار مورد از اختراعات مهم چینی‌‌ها برای بشریت بود: قطب‌‌نما، دستگاه چاپ، کاغذ و باروت. پس از گذشت سال‌‌ها، هنوز هم آنچه در سر کلاس‌‌های درس این کشور تدریس می‌‌شود، آن است که چگونه ابتکار چینی‌‌ها در علم و فناوری توانست جهان را متحول کند؛ موضوعی که با توجه به رکورد خیره‌کننده‌ی این کشور در فهرست کشورهایی با بالاترین حجم مقالات پژوهشی جهان هرگز نمی‌‌توان ادعایی گزاف قلمداد کرد.

اگر پیش‌‌تر زومیت را همراهی کرده باشید، احتمالا با سری مقالات پنچ‌گانه‌‌ی انقلاب علمی چین و احداث جاده‌‌ی جدید ابریشم آشنا شده‌‌اید. در آنجا برایتان نقل کردیم که چگونه حجم عظیم سرمایه‌‌گذاری‌‌های اقتصادی چین برای توسعه‌‌ی زیرساخت‌‌های علمی و فناوری در کشورهای حوزه‌‌ی آسیا، اروپا، آفریقا و آمریکای جنوبی، آغازگر موجی از تحولات بی‌‌سابقه در جهان شده است.

با این حال اگر به تاریخ این کشور در کمتر از یک صد سال پیش بازگردیم، به‌سختی می‌توان نشانی از این سرنوشت درخشان را سراغ گرفت. درحقیقت، با مطالعه‌‌ی تاریخ آن دوران، شاید تنها به مقاله‌‌ای انگیزشی ازسوی فیلسوفی با نام فنگ یولان در سال ۱۹۲۲ برخورد کنید: «چرا چین هیچ علمی ندارد؟» این پژوهشگر دانش‌‌آموخته از دانشگاه کلمبیا در شهر نیویورک این‌‌گونه استدلال می‌‌کند که سنت‌‌های فیلسوفانه‌‌ی ملت چین و درک خاص آن‌‌ها درمورد نحوه‌‌ی ارتباط میان انسان و طبیعت همواره مانع از ریشه‌‌گرفتن جستارهای علمی در این کشور شده است. فنگ مانند بسیاری دیگر از اندیشمندان آن زمان تنها راه نجات یک ملت روبه انحطاط را تمسک به علم و دانش می‌‌دانست.

تمرکز روی روند تغییر وضعیت نابسامان علمی در تاریخ مدرن چین می‌‌تواند کلید اصلی در درک نحوه‌‌ی تبدیل این کشور به ابرقدرت جهان امروز باشد. موج سرخی که محرک اصلی پیشرفت چین در ۱۵۰ سال گذشته بود، نه باورهای ایدئولوژیک و سیاسی بلکه اعتقاد راسخ آن‌‌ها به علم به‌‌عنوان تنها راه رسیدن به رفاه و قدرت بود. رابطه‌‌ی درهم‌‌تنیده‌‌ی میان پژوهش و ناسیونالیسم در چین باعث شده است که خاستگاه اصلی این ایده که ترکیبی از نفوذ خارجی و سازگاری‌‌پذیری چینی‌‌ها بود، به حاشیه رانده شود. در خلال دهه‌‌های ۶۰ و ۷۰ میلادی، دولت چین تمرکز ویژه‌‌ای روی توسعه‌‌ی علوم بومی داشت و اتفاقا توانست به موفقیت‌‌هایی نیز در حوزه‌‌ی کشاورزی و پزشکی دست یابد. اما در دیدگاه بلندمدت‌‌تر واقعیت این بود که پیشرفت‌‌های بزرگ زمانی رخ داد که این کشور درهای خود را به روی ورود تفکرات خارجی گشود.

تجربیات این کشور می‌‌تواند درس‌‌هایی ارزشمند برای تمام جوامعی باشد که قرار است طی ۱۵۰ سال آینده با بزرگ‌‌ترین چالش‌‌های نوین از جمله کمبود منابع، تغییرات اقلیمی و اکتشافات فضایی دست‌‌وپنجه نرم کنند؛ چالش‌‌هایی که جز با تعامل و تعهد به جامعه‌‌ی جهانی نمی‌‌توان از پس آن برآمد.

در محاصره‌‌ی تهدیدها

مشکلات و فجایع باعث شدند که زمینه برای توسعه‌‌ی علم و فناوری در چین مهیا شود. آخرین امپراتوری چین، سلسله‌‌ی چینگ بود که در خلال سال‌‌های ۱۶۴۴ تا ۱۹۱۲ میلادی زمام امور را در دست داشت. این امپراتوری در قرن نوزدهم متحمل چندین شکست مفتضحانه ازسوی دشمنان خارجی خود شد که اولین آن، وقوع جنگ تریاک در سال ۱۸۳۹ بود. وقوع چنین فجایعی منجر به چندین قیام بزرگ در دل جامعه‌‌ی چین شد. یکی از این قیام‌‌های خونین، شورش تایپینگ در خلال سال‌‌های ۱۸۵۰ الی ۱۸۶۴ میلادی در مرکز امپراتوری چین بود که مرگ بیش از ۵۰ میلیون نفر را در پی داشت.

در سال ۱۸۶۸، اولین نسخه از کتاب درسی علوم غربی با نام «آشنایی با فلسفه‌‌ی طبیعی» نوشته‌‌ی گیو رومن در چین منتشر شد. این کتاب برای دانشجویان کالج ترجمه تهیه شده بود؛ یک مرکز آموزشی نوپا که ازسوی اصلاح‌‌طلبان و با هدف ایجاد رفرم در سیستم آموزشی امپراتوری و زمینه‌‌سازی برای آموزش زبان‌‌های خارجی تأسیس شده بود. مترجم آمریکایی این کتاب، ویلیام مارتین، هیچ سررشته‌‌ای در مباحث علمی نداشت ولی به‌‌خوبی از اهمیت علم در نجات یک کشور بحران‌‌زده آگاهی داشت. این کتاب حاوی تصاویری از میکروسکوپ‌‌ها، قطارها و توضیحاتی درمورد مفاهیم طبقه‌‌بندی‌‌‌‌شده در حوزه‌‌ی علوم شیمی، برق و فیزیک بود.

در حقیقت، مارتین یکی از مبلغان آیین مسیحیت بود که در قرن نوزدهم و با هدف نجات و رستگاری معنوی این ملت وارد چین شد. معرفی علم از طریق کتاب مارتین و سایر نوشته‌‌های ترجمه‌‌شده، ایجاد یک گشایش فکری و بهبود وضعیت معیشتی را در میان توده‌‌ی فقیر جامعه‌‌ی چین به‌‌همراه داشت. مترجمان چینی این کتاب‌‌ها علاقه‌‌ی چندانی به مباحث مربوط به رستگاری معنوی نداشتند ولی به‌‌درستی اهمیت علم را به‌‌عنوان عامل پیشرفت نظامی و قدرت اقتصادی غرب درک کردند. آنان کمبود در این عرصه را دلیل اصلی عقب‌‌ماندگی دولت و ملت چین می‌‌دانستند.

لیو یانگ، اولین زن فضانورد چینی در سال ۲۰۱۲

در سال ۱۸۶۳، دو ریاضی‌‌دان با نام‌‌های ژو شو و هوآ هنگ‌‌فنگ توانستند با ایده‌‌برداری از تصاویر درج‌‌شده روی یک مجله‌‌ی مذهبی، اولین کشتی بخار چینی را بسازند. اندکی بعد، این دو تصمیم گرفتند یک دارالترجمه دایر کنند که تعداد زیادی از نشریات علمی روز جهان را به جامعه‌‌ی چین معرفی کرد. در پایان قرن نوزدهم، تعداد بسیار بیش‌‌تری از مردم چین متقاعد شده بودند که راز قدرت و ثروت جوامع غربی در علم و فناوری نهفته است. درنتیجه، سیل عظیمی متشکل از هزاران دانشجوی چینی برای مطالعه به خارج از کشور (و عمدتا ژاپن) اعزام شدند. این‌‌ها همان گروهی بودند که علم را تنها راه چاره برای مصائب کشور خود می‌‌دیدند و زمانی‌که بازگشتند، مشتاقانه بنیان دانش نوین را در کشور خود بنا نهادند.

همان‌‌طور که قدرت امپراتوری روبه افول می‌‌گذاشت، نفوذ مبلغان و سایر نمایندگان قدرت‌‌های خارجی نیز در کشور فزونی می‌‌گرفت. در یکی از روزهای داغ تابستان سال ۱۹۰۰، ناگهان آتش خشم عمومی شعله‌‌ور شد. اما این بار کانون خشم متوجه خارجیان نیز شد و مراکز دیپلماتیک در پکن تحت محاصره درآمدند. در واکنش به اتفاقات تازه، ارتش ۸ کشور جهان شامل بریتانیا، ایالات متحده و ژاپن سفیران خود را از مهلکه خارج کردند.

در بحبوحه‌‌ی خشم و جنون، سربازان فرانسوی درصدد محافظت از اموال رصدخانه‌‌ای واقع در حومه‌‌ی شهری قدیمی برآمدند که در آن تجهیزات ستاره‌‌شناسی متعلق‌‌به قرن هفدهم و هجدهم میلادی نگه‌داری می‌‌شد. آلمانی‌‌ها نیز محموله‌‌ای از اسطرلاب‌‌ها و سکستانت‌‌های منقوش به طرحواره‌‌ی اژدها و سایر نمادهای شرقی را به کشور خود بازگرداندند. بدتر از همه اینکه ۸ کشور متجاوز غرامت‌‌های سنگینی را نیز به چین تحمیل کردند؛ موضوعی که باعث ورشکستگی دولت شینگ و شتاب‌‌گرفتن روند فروپاشی امپراتوری شد.

آغاز بازسازی یک ملت

در خلال این فروپاشی، یک صندوق بورسیه‌‌ی تحصیلی برای حمایت از دانشجویان چینی ساکن آمریکا تأسیس شد. در ژانویه‌‌ی سال ۱۹۱۴، گروهی از این دانشجویان اقدام به تأسیس جامعه‌‌ی علمی چین در دانشگاه کرنل نیویورک کردند. چنین بود که اولین سازمان علمی پیش‌گام چینی در قرن جدید و در خارج از مرزهای این کشور بنیان‌‌گذاری شد. طی سالیان بعد، بیشتر بنیان‌‌گذاران و در ادامه، دانشجویان فارغ‌‌التحصیل از این بنیاد به کشور خود بازگشتند و هر یک وظیفه‌‌ی رهبری تخصص علمی خود را در کشوری متزلزل و غرق در بحران های مالی و سیاسی به‌‌عهده گرفتند. این گروه که در دامان یک نظام فکری منضبط آموزش دیده بودند، تلاش خود را برای اعتلای نام چین در زمینه‌‌هایی گوناگون شامل کشاورزی، ژنتیک، زیست‌‌شناسی، شیمی و علومی از این دست به‌‌کار گرفتند.

نمونه‌‌ای از این تلاش‌‌ها ازسوی گروهی از زمین‌‌شناسان تحصیل‌‌کرده در غرب صورت گرفت که به‌‌صورت مکرر از دولت درخواست حمایت مالی برای انجام یک تحقیق درمورد منابع ملی کشور را داشتند. یکی از این افراد، دینگ ونجیانگ، بنیان‌‌گذار ارزیابی زمین‌‌شناسی چین در سال ۱۹۱۵ بود. او که در زمره‌‌ی نخبگان برجسته‌‌ی کشوری به‌‌شمار می‌‌آمد، به‌‌شکلی گسترده در مباحثات عمومی شرکت می‌‌جست و درخواست افزایش بودجه‌‌ی دولتی برای علوم را مطرح می‌‌کرد. مشارکت فعالانه و خستگی‌‌ناپذیر او در نهایت باعث شد که علم زمین‌‌شناسی به یکی از برجسته‌‌ترین و مهم‌‌ترین علوم چین در نیمه‌‌ی اول قرن بیستم تبدیل شود.

یوان لانگ‌‌پینگ با کمک به توسعه‌‌ی برنج هیبریدی، قدم بزرگی در آغاز انقلاب سبز چین برداشت.

در این میان، ژو چانگ‌‌شینگ و لی فنگ‌‌بای، دو تن از فیزیکدانان چینی تحصیل‌‌کرده در ژاپن اقدام به معرفی نظریه‌‌ی نسبیت اینشتین در جامعه‌‌ی علمی چین کردند. دو تن از شاگردان راکفلر با نام‌‌های لی روکی و تن جیاژن از ایالات متحده به میهن خود بازگشتند و رهبری دپارتمان زیست‌‌شناسی و ژنتیک را در چین به عهده گرفتند. زیست‌‌شناسانی با نام‌‌های هو زیانشو و بینگ‌‌ژی نیز مسئولیت مطالعات طبقه‌‌بندی‌‌شده‌‌ی حوزه‌‌ی گیاهی و جانوری چین را متقبل شدند. طی ده‌‌های بعدی، این دانشمندان متوجه شدند که روش‌‌های پژوهشی آن‌‌ها براساس مدل غربی بنیان گذاشته شده است و به‌‌مرور در جایگزینی آن با علوم بومی چین همت گماردند.

در این دوره‌‌ی زمانی بود که می‌‌توان متوجه وفور کاربرد عبارت «نجات چین با علم» در نوشتارهای چینی شد. فقر و آشفتگی سیاسی دامن‌‌گیر محصلان چینی در خارج از کشور نیز شد. جین شنبائو، یکی از دانشجویان فیزیولوژی و ژنتیک گیاهی در دانشگاه کرنل بود که بارها به‌‌خاطر شرایط تاسف‌‌بار هم‌‌میهنانش در چین از سوی دیگر هم‌‌کلاسی‌‌های آمریکایی خود مورد تحقیر و تمسخر قرار می‌‌گرفت. او که غرق در تاسف بود، پیش از آنکه بتواند تحصیلات خود را در آمریکا به پایان برساند، در رؤیای نجات هم‌‌وطنانش به میهن بازگشت. در آنجا او تمام تلاش خود را به‌‌کار گرفت و سرانجام گونه‌‌هایی پربازده‌تر از گندم را برای مردم کشورش به تولید رساند. در نوشته‌‌های او آمده: «غذا اولین نیاز اساسی مردم و کشاورزی، شالوده و بنیان کشور است.»

می‌‌توان گفت، باور به ایده‌‌ی نجات‌‌بخش بودن علم برای ملت چین وقتی نهادینه شد که ژاپن در سال ۱۹۳۷ به این کشور حمله کرد. در مواجهه با ارتش بسیار قدرتمند ژاپن، دولت ناسیونالیست چینی چاره‌‌ای جز عقب‌‌نشینی تا حاشیه‌‌ی کوهستان‌‌های استان غربی سیچوان نمی‌‌دید. بسیاری از دانشمندان چینی از جمله زمین‌‌شناسان این کشور طی دوران جنگ به حومه‌‌ی شهر چانگ‌‌کینگ، پایتخت جدید چین در دوران جنگ مهاجرت کردند و با عزم و اراده‌‌ای مثال‌‌زدنی در خانه‌‌های اطراف چند مزرعه به تحقیقات خود ادامه دادند.

زیست‌‌شناس بریتانیایی، جوزف نیدهام در سال ۱۹۴۳ توانسته تصاویری حیرت‌انگیز از این دوران چین ثبت کند که به‌‌خوبی گویای وضعیت تأسیسات محقر و در عین حال روحیه‌‌ی میهن‌‌پرستی تامل‌‌برانگیز دانشمندان چینی است. نیدهام که شیفته‌‌ی فرهنگ مقاومت چینی‌‌ها شده بود، به مطالعه‌‌ی تاریخ علم در چین همت گمارد و در نهایت، مجموعه کتاب‌‌‌‌های ارزشمندی را با نام «علم و تمدن چین» به انتشار رساند؛ آثاری نفیس که نقش مهمی در معرفی چهار اختراع مهم چین باستان به جهانیان داشتند.

در مجموع باید اذعان کرد، عزم جدی ملت چین برای حل مشکلاتشان از مسیر علم و دانش حتی قبل از فراگیرشدن اندیشه‌‌های مارکسیستی در سال ۱۹۴۹ نیز به بلوغ رسیده بود. بزرگ‌ترین دغدغه‌‌ی کشور در خلال قرن بیستم، حل بحران غذا و بهبود استانداردهای زندگی برای جمعیت عظیم و روبه‌‌رشد خود بود. صرف‌‌نظر از گرایش‌‌های سیاسی دانشمندان چینی در در این دوران، تمرکز اصلی همه‌‌ی آن‌‌ها حل معضلات اشاره شده بود.

پوستری از تصویر دنگ ژیائوپینگ؛ یکی از نخبگان چینی که نقش مهمی در تحول اقتصاد چین نوین داشت

علم برای همه

سال ۲۰۱۹ یادواره‌‌ی یک اتفاق ناخوشایند ولی عبرت‌‌آموز برای ملت چین است. در ۲۸ ژوئن ۱۹۱۹، هم‌زمان با پایان جنگ جهانی اول و پیروزی متفقین، پیمان ورسای در پاریس به امضای طرفین رسید؛ پیمانی که علی‌‌رغم مشارکت چینی‌‌ها در جهت تأمین اهداف متفقین، عملا به‌‌ضرر دولت چین تمام شد و دست ژاپن را برای موج جدید تجاوز به خاک این کشور باز گذاشت. اما این خیانت تاریخی به‌‌گونه‌‌ای زمینه‌‌ساز جنبشی تازه در چهارم مه همان سال و ظهور نسل تازه‌‌ای از روشنفکران در دل ملت چین شد. گفته می‌‌شود اعتراضات خونین دانشجویان چینی در میدان تیان‌‌آن‌‌من و واکنش خشو‌‌نت‌‌آمیز حزب کمونیستی نیز ریشه در جریانات اعتراضی سال ۱۹۱۹ داشته است. این کشتار وحشیانه با وجود تلخی بسیار، خود یک نقطه‌‌ی عطف در تاریخ چین برای آغاز موج رفرم و آزادی فضای سیاسی بیش‌‌تر در چین شد. این ماه مصادف با هفتادمین سالگرد تأسیس جمهوری خلق چین در سال ۱۹۴۹ است.

علی‌‌رغم تمامی خشونت‌‌ها، کشتار و خفقان شدید در این دوران، باید پایه‌‌گذاری جمهوری خلق چین را آغاز دوران چین نوین توصیف کرد. علی‌‌رغم تغییرات سیاسی در خلال جنگ داخلی چین، موتور پیشرفت علمی کشور از حرکت باز نایستاد. پس از پیروزی کمونیست‌‌ها بر ناسیونالیست‌‌ها در جنگ داخلی و در ادامه، شکست ژاپن در سال ۱۹۴۵ و پایان جنگ جهانی دوم، بسیاری از دانشمندان چینی در میهن خود ماندند تا در بازسازی کشورشان مشارکت کنند. پس از این جریان‌‌ها، حزب کمونیست چین نیز همچنان به حرکت علمی این کشور که تنها میراث اعصار پیشین بود، تداوم بخشید.

یک پوستر تبلیغاتی در حمایت از مطالعات علمی چین در سال ۱۹۸۰

با اینکه رتبه‌‌ی علمی پژوهشگران چین در دهه‌‌ی اول حکمرانی رژیم کمونیستی تقریبا تغییر چندانی نداشت، اما فصاحت و بلاغت ادبی با تحولی بنیادین مواجه شد. در این دوره، علم به مفهوم مجاهدتی از سوی مردم و برای خود مردم تفسیر شد. در اوج همکاری‌‌های میان چین و شوروی در دهه‌‌ی ۵۰ میلادی، مشاوران از شوروی به چین آمدند تا با ارائه‌‌ی مشاوره‌‌های فنی و علمی خود به روند توسعه‌‌ی صنعتی این کشور کمک کنند.

در ادامه، حزب کمونیست چین یک بازسازی کامل در دانشگاه‌‌ها و مؤسسات پژوهشی کشور را در دستور کار قرار داد تا ردپای نفوذ ایالات متحده و کشورهای اروپایی را از این کشور برچیند و آن‌‌ها را مطابق مدل پیشنهادی اتحادیه‌‌ی جماهیر شوروی دوباره پیاده‌‌سازی کند. آکادمیا سینیکا، اولین مؤسسه‌‌ی تحقیقاتی دولت جمهوری چین در سال ۱۹۲۸، به آکادمی علوم چین (CAS) تغییر نام داد و با کمک متخصصان شوروی‌‌تبار، فعالیت دوره‌‌ی ۵ ساله‌‌ی اول این آکادمی به استخراج منابع و سایر صنایع کاربردی اختصاص یافت.  

در حقیقت، برنامه‌‌های دانشمندان فعال در این مرکز نسبت‌‌به دوران جنگ تغییرات چندانی نداشت. البته در این دوران جامعه‌‌ی علمی چین نیز دچار سرسپردگی کامل به تفکرات دولت شوروی نشد. به‌‌عنوان نمونه، کارزار لیسنکویسم (Lysenkoism) که با هدف مقابله با علم ژنتیک و اصلاح محصولات کشاورزی در آن زمان مورد حمایت دولت لنین قرار گرفته بود، نتوانست در میان جامعه‌‌ی زیست‌‌شناسی چین جایگاهی پیدا کند.

شکی نیست که محدودیت‌‌های موجود در مسیر توسعه‌‌ی علمی این کشور فقیر توانست چنین نسل موفقی از نخبگان را به‌‌بار آورد. در این دوران، دانشمندانی مسیر رشد و ترقی کشور را هموار کردند که تخصص و آموزش‌‌های عالی خود را قربانی منافع توده‌‌ی جامعه کردند. یکی از این افراد، حشره‌‌شناسی با نام پو ژیلانگ بود که پس از دریافت مدرک دکترای خود از دانشگاه مینه‌‌سوتای آمریکا در سال ۱۹۴۹، به سرزمین مادری خود بازگشت و تمام تلاش خویش را برای استفاده از حشرات به‌‌عنوان یک سلاح بیولوژیکی بر ضد آفات به‌‌کار گرفت. هدف او در آن زمان کاهش هزینه‌‌های کشاورزان در استفاده از سموم کشاورزی شیمیایی بود که اتفاقا بعدها به‌‌دلیل فواید زیست‌‌محیطی این روش بیولوژیکی‌‌، با استقبال گسترده‌‌تری مواجه شد. در دهه‌‌ی ۷۰ میلادی، یوان لانگ‌‌پینگ و تنی چند از دانشمندان مهندسی کشاورزی توانستند برنج هیبریدی تولید کنند؛ محصولی که جرقه‌‌ی آغاز انقلاب سبز چین را افروخت. گفته می‌‌شود یوان خود اعتقاد داشت که دانش خود را مرهون تعامل با کشاورزانی بوده که عملا در این حوزه فعالیت می‌‌کردند.

دوران مائویسم مصادف با گسترش حوزه‌‌ی فعالیت نیروی کار علمی در چین نیز بود. دهقانان و جوانان روستایی تشویق شدند تا سلسله‌‌مراتب اجتماعی را در جوامع خود به چالش بکشند و بیش‌‌تر در امور علمی مشارکت ورزند. طی دهه‌‌های ۵۰ و ۶۰ میلادی، زنان توانستند با خط‌‌شکنی بی‌‌سابقه، مدارج علمی مهمی را کسب کنند. از جمله‌‌ی این زنان، تو یویو، برنده‌‌ی جایزه‌‌ی نوبل پزشکی بود که حجم بزرگی از پژوهش‌‌های خود را در این سال‌‌ها به خواص ضدمالاریایی یکی از داروهای سنتی چینی با نام آرتمیسینین اختصاص داد.

اما دانشمندانی که مدت‌‌ها در جهت حمایت از پژوهش‌‌های علمی کشورشان کوشیده بودند، خیلی زود با اتفاقی ناخوشایند سرخورده شدند. با آغاز انقلاب فرهنگی در سال ۱۹۱۶ دیری نپایید که آکادمی ملی علوم و تمامی دانشگاه‌‌های کشور را به تعطیلی کشاند. موانع حقوقی متعددی برای تحصیلات خارجی ایجاد شد و پژوهشگران میهن‌‌پرستی که به‌‌خاطر عرق به وطنشان در چین مانده بودند، حال با اتهام نخبه‌‌گرایی مواجه شده بودند. دانش متخصصان جای خود را به اعتبارنامه‌‌های انقلابی داد و پروژه‌‌های بزرگ‌‌مقیاس فراوانی در جهت اهداف سوسیالیسم و برخلاف توصیه‌‌های کارشناسان اجرایی شد که نمونه‌‌ای از آن‌‌ها سدسازی‌‌های گسترده و غیراصولی ازسوی دولت بود.

واکنش رژیم حاکم به اعتراضات گسترده‌ی دانشجویان در میدان تیان‌آن‌من چین در سال ۱۹۸۹ بازتاب‌های منفی زیادی در جهان به‌دنبال داشت

پروژه‌‌های مورد حمایت وزارت دفاع شامل تحقیقات هسته‌‌ای، موشکی و ماهواره‌‌ای توانستند برنامه‌‌هایی نظیر «دو بمب و یک ماهواره» را با حمایت دولت و نیز مصونیت از تمامی مداخلات سیاسی عملی سازند (دو بمب و یک ماهواره به پروزه‌‌ی آزمایش بمب اتمی، بمب هیدروژنی و پرتاب ماهواره در خلال سال‌‌های ۱۹۶۴، ۱۹۶۷ و ۱۹۷۰ اشاره دارد). با انجام موفقیت‌‌آمیز این آزمایش‌‌های اتمی که با هدایت دانشمندان چینی تحصیل‌‌کرده در غرب انجام گرفت، چین توانست در سال ۱۹۶۴ به جمع قدرت‌‌های هسته‌‌ای جهان بپیوندد. همچنین این کشور اولین ماهواره‌‌ی خود را در سال ۱۹۷۰ با موفقیت به فضا پرتاب کرد.

۵۰ سال پیش، چشم‌‌انداز علم در چین غالبا تیره‌وتار بود. بسیاری از تحقیقات علمی به‌‌همراه مؤسسات حامی پیشرفت‌‌های علمی طی دوران انقلاب فرهنگی کاملا به تعطیلی کشیده شده بودند. پیش‌گامان علم سال‌‌ها پژوهش‌‌های خود را با امکانات اندک در مناطق روستایی و کمپ‌‌های رفرم دنبال کردند. ژو کژن، قائم‌‌مقام آکادمی ملی علوم و فارغ‌‌التحصیل هواشناسی دانشگاه هاروارد در کمبریج، در خاطرات خود، حوادث دهه‌‌ی ۶۰ میلادی را اندک ولی با تاثیراتی دامنه‌‌دار توصیف کرده است. معیشت بسیاری رو به وخامت گذاشت و برخی حتی جان خود را نیز از دست دادند. اما در این دوران تاریک نیز همچنان اعتقاد به نقش زیربنایی علم و دانش در شکل‌‌گیری جامعه‌‌ی مدرن ناپدید نشد.

وقتی روابط ایالات متحده و چین در سال ۱۹۷۲ دوباره از سر گرفته شد، دانشمندان آمریکایی جزء اولین کسانی بودند که به چین آمدند. بسیاری از آن‌‌ها نتوانستند آثار سرکوب‌‌های سیاسی را در رشد علمی همکاران چینی خود به‌‌درستی دریابند و بیشتر علاقه‌‌مند به کشف جوانب گوناگون علوم سوسیالیستی در این دوران چین بودند. در این میان، آن‌‌ها متوجه توقف ناگهانی سیر پیشرفت پژوهش‌‌های نظری در چین شدند؛ چین در برخی رشته‌‌ها نظیر فیزیک ذرات چندین دهه از همتایان غربی خود عقب مانده بود.

با این حال، دانشمندان غربی از دیدن برخی از پیشرفت‌‌های رخ‌‌داده در آن فضای خفقان‌‌زده احساس شگفتی می‌‌کردند. علاوه بر انقلاب سبز، چین شاهد پیشرفت‌‌های چشمگیری در زمینه‌‌ی سلامت عمومی نیز بود. کارزارهای مردمی توانسته بودند بیماری‌‌های عفونی خطرناکی نظیر شیستوزومیازیس را که سالانه حدود ۴۰۰ هزار قربانی در کشور می‌‌گرفت، مهار کنند. بسیاری از دانشمندان درگیر این پروژه، سال‌‌های زیادی از زندگی خود را به‌‌دور از خانواده‌‌ و در سایت‌‌های تحقیقاتی دورافتاده سپری کرده بودند.

پس از مرگ مائو، رهبر چین نوین در سال ۱۹۷۶، تأکید بر علم و فناوری در کشور بار دیگر با جهش مواجه شد. در سال ۱۹۷۸، دنگ ژیائوپینگ سیاستی جدید با نام «چهار اصل نو‌‌سازی» تدوین کرد تا دوباره جریان پژوهشی کشور را روی اهداف کشاورزی، صنعت، دفاع و علم و فناوری متمرکز کند. اندکی بعد، دانشگاه‌‌ها و آکادمی ملی علوم بازگشایی شد و مدیریت این بخش‌‌ها نیز با شور و حرارتی تازه جانی دوباره گرفت.

طی دهه‌‌های بعدی، نمای بیرونی اقتصاد چین کم‌کم به مدل کشورهای سرمایه‌‌داری شباهت پیدا کرد؛ اما ساختار بالا به پایین مدل اقتصادی کشور که یادگار دوران مائویسم بود، هنوز به‌‌وضوح مشهود بود. زیرساخت‌‌های متمرکز آموزشی و سازمانی ایجادشده برای پیشرفت علمی زمینه را برای سرمایه‌‌گذاری راهبردی سریع و مستقیم در کشور فراهم کرد. برای نمونه، مراکز صنعت رباتیک فعلی  که یکی از برنامه‌‌های کلیدی چین در جهت حرکت به‌‌سوی تولید پیشرفته در چشم‌‌انداز سال ۲۰۲۵ است، در شمال شرقی این کشور و در مجاورت مرکز تحقیقات رباتیک آکادمی ملی علوم چین در شنیانگ توسعه یافتند. بسیاری دیگر از توانمندی‌‌های دیگر چین در مباحث علم مواد و مهندسی نیز بر بستر انگیزه‌‌های شکل‌‌گرفته در اعصار گذشته و با هدف حل بحران کمبود منابع و چالش‌‌های زیست‌‌محیطی رشد یافتند.

با آغاز دوران گشایش، دانشمندانی که در خلال دهه‌‌های ۳۰ و ۴۰ میلادی در خارج کشور تحصیل کرده و در ادامه، دوران آشفتگی وخفقان دهه‌‌های اخیر را پشت سر گذاشته بودند، بار دیگر توانستند ارتباطات بین‌‌المللی خود را بازسازی کنند. موج دوم دانشجویان چینی بار سفر را بستند و برای مطالعات خود راهی دانشگاه‌‌های غرب شدند (آمار این دانشجویان خارجی در خلال سال‌‌های ۱۹۷۸ تا ۲۰۱۸، حدود ۵/۸۶ میلیون نفر برآورد می‌‌شود). سرمایه‌‌گذاری‌‌های بزرگ دولت چین در خلال دهه‌‌های گذشته، بازگشت تعداد زیادی از این نخبگان را به کشور در پی داشت.

تصویری از مائو زیدونگ؛ بنیان‌گذار و رهبر جمهوری خلق چین

آغوشی باز برای جهان

طی یک‌ونیم قرن گذشته، باور به نقش مهم علم و فناوری در پیشرفت ملت به‌‌شکل عمیقی در فرهنگ مردم چین رخنه کرده است. این موضوع را حتی می‌‌توان از محتوای شعارنویسی‌‌ها و پوسترهای نقش‌‌بسته بر دیوارهای شهرها به‌‌وضوح تشخیص داد. اما آنچه نمی‌‌توان در دل این تصاویر دید، ارتباط ناگسستنی میان علم و ایجاد فضای باز نسبت‌‌به تفکرات دنیای خارج است.

تنها با قدم‌‌زدن در خیابان‌‌های پکن می‌‌توان ردپای تاریخ علم را در جای‌‌جای این کشور پهناور نظاره کرد. در بخش شرقی شهر، در امتداد جاده‌‌ی کمربندی دوم، تجهیزات ستاره‌‌شناسی جیزو واقع شده است؛ میراثی که یادآور موج پژوهش‌های ژئوپولیتیک قرن بیستم میلادی است. در آن سوی شهر، در گوشه‌‌ای از باغ‌‌وحش پکن، بقایایی از اولین پایگاه آزمایشگاهی واقع در یک قطعه زمین ۷۰ هکتاری به‌‌چشم می خورد که در آخرین روزهای امپراتوری چینگ در سال ۱۹۰۶ و ازسوی وزارتخانه‌‌ی کشاورزی، صنعت و تجارت کشور راه‌‌اندازی شد.

در شمال‌‌ غرب شهر، کالج مترجمین تبدیل به دانشگاه پکینگ شده است و در پایین‌‌دست، یک کالج دیگر که گویی پیوندهایی تاریخی با ایالات متحده‌‌ی آمریکا داشته، جای خود را به دانشگاه تسینگ‌‌هوآ داده؛ دانشگاهی که یکی از برترین مراکز آموزشی علم و تکنولوژی چین به‌‌شمار می‌‌آید. پوسترها و نمایشگرهای عمومی همگی در حال نمایش جشن دستاوردهای توسعه‌‌ی علمی ملتی بااراده هستند. ژانر علمی‌تخیلی همچنان از محبوب‌‌ترین آثاری هستند که در ویترین‌‌های کتاب‌‌فروشی‌‌های شهر به‌‌چشم می‌‌آیند. آزمایشگاه‌‌های پر زرق‌‌وبرق و پایگاه‌‌های تحقیقاتی فوق پیشرفته‌‌ی شهر همگی نشان از یک باور عمیق در روزگار فعلی چین دارد: «اعتقاد راسخ به جایگاه کشوری که هم‌‌اکنون به‌‌حق ابرقدرت علمی جهان است.»

اما در کنار روایت عبرت‌‌آموز از عزم راسخ یک ملت، نباید از حقیقتی روشن و انکارناپذیر در این مسیر غافل ماند: تعامل و ارتباط درهم‌‌تنیده‌‌ی چین با جهان خارج؛ عاملی که در کنار اراده‌‌ی ملت، سرنوشت کشور را از نو در تاریخ به‌‌ رشته‌ی تحریر درآورد. شاید تنها پیام داستان نیز همین باشد: آینده‌‌ی روشن هر ملتی در گروی تعهد به مصالح جامعه‌‌ی بین‌‌المللی است؛ این به‌راستی موتور محرکه‌‌ی ملت چین در مسیر پیمایش آخرین مرزهای علم و فناوری طی ۱۵۰ سال گذشته بوده است.

هیت‌سینک‌ها و سیستم‌های خنک‌کننده‌ی مرجع که همراه‌با پردازنده‌ها عرضه می‌شوند، به‌طور کلی به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند تا تراشه‌ی مذکور را در شرایط مختلفی که قرار است در آن مورد استفاده قرار گیرد، به‌صورت موثری خنک کنند. این خنک‌کننده‌ها باید درجه‌ی حرارت بالا را در محیط‌هایی اعم از اتاق سرور یا فضایی که در شرایط آب‌و هوایی گرم قرار داشته و تهویه‌ی هوای مطلوبی ندارد، تحمل کنند. همچنین بسیاری از این فن‌ها، در اندازه‌ای هستند که در کیس‌های کوچک تعبیه‌شده توسط مشاغل مختلف، به جهت صرفه‌جویی در فضا جا شده و مورد استفاده قرار می‌گیرند. موارد یادشده، حداقل استانداردهای لازم جهت ساخت فن‌های خنک‌کننده هستند و با توجه به اینکه کاربران جهت دستیابی به عملکردی بهتر در اِلِمان‌هایی نظیر میزان صدا، گرایش وافری به استفاده از خنک‌کننده‌های متفرقه دارند، عموم شرکت‌ها انگیزه‌ای کافی جهت ارائه‌ی استانداردهایی بالاتر را ندارند.

اما AMD اخیرا ثابت کرده که برخلاف اینتل، چنین طرز تفکری در مورد سیستم‌های خنک‌کننده‌ی این شرکت صادق نخواهد بود. در هر حال پیش از آنکه قضاوتی عجولانه در مورد محصولات شرکت‌های یادشده صورت گیرد، لازم است تا فن‌های تولیدیِ اینتل و AMD مورد ارزیابی قرار بگیرند و میزان عملکرد این محصولات، با تحلیل نتایج مربوط به ارزیابی‌ها و آزمایش‌ها مشخص شود.

تفاوت‌های میان پردازنده‌ی رایزن AMD و Core i اینتل در اجرای بسیاری از بازی‌های کامپیوتری از منظر عملکرد بررسی شده و همچنین تفاوت‌های میان پردازنده‌های پرچم‌دار این تراشه‌سازها، از جمله رایزن 9 3900X شرکت AMD و تراشه‌ی Core i9 9900K اینتل، تاکنون بارها مورد بررسی و مقایسه قرار گرفته است. اما در این مطلب سیستم‌های خنک‌کننده‌ی این دو تولیدکننده‌ی مطرح در صنعت تراشه‌های کامپیوتری برای اولین‌بار بررسی خواهد شد. سال گذشته سایت فناوری techspot، طی تلاشی ناموفق جهت آزمایش و مقایسه‌ی فن‌های اینتل و AMD، سخت‌افزار پایه را از فن AMD موسوم به Wraith Stealth و فن خنک‌کننده‌ی کیسِ اینتل جداسازی کرده و در فشاری مشابه روی مادربردی با سوکت AM4 قرار داد. با وجود نتایج جالب و قابل‌توجه، به دلیل اینکه فشار یکسانی به هر کدام از فن‌ها اعمال نشده بود، نتایج آزمایش هرگز منتشر نگردید. اما این وب‌سایت در آزمایشاتی دیگر، که اخیرا روی فن‌های مذکور انجام داده، اطلاعات ارزشمند دیگری را به‌دست آورده و منتشر کرده است که می‌تواند به‌عنوان مبنایی برای انتخاب سیستم خنک‌کننده‌ای کاراتر مورد استفاده قرار گیرد. اما پیش از هر چیز، لازم است تا اطلاعات مربوط به سیستم‌های خنک‌کننده‌ی اینتل و AMD مورد واکاوی قرار گیرد.

بررسیِ فن‌‌‌‌‌های خنک‌کننده‌ی  سری Wraith شرکت AMD

هیچ‌کدام از خنک‌کننده‌های مرجعی که تولید‌کنندگان پیش از این برای استفاده در سیستم‌های کامپیوتری ارائه داده بودند، به اندازه‌ی سری AMD Wraith خودنمایی و جلب توجه نکرده‌ بود. دلیل این ادعا، دقت ناکافی و عدم توجه لازم برای ساخت سیستم‌های خنک‌کننده توسط این شرکت‌ها تا زمان قبل از عرضه‌ی سری Wraith توسط AMD است. به‌عبارت دیگر، فن‌های تولیدیِ این دسته از شرکت‌ها از کیفیت مناسبی برخوردار نبودند. از این رو Wraith، یک تحول بزرگ در صنعت تولید فن‌های خنک‌کننده‌ی مرجع محسوب می‌شود. احتمالا هدف از انتخاب نام Wraith (روح) در این سری از فن‌ها ایجاد تلفیقی از تصور خنک بودن و سطح صدای پایین در ذهن کاربران است.

تا چندی پیش، کیفیت ساخت پایین سیستم‌های خنک‌کننده به‌قدری آزاردهنده بود که توجه به فن‌های مرجع در پردازنده‌ها اقدامی ضروری به نظر می‌رسید. AMD نیز با توجه به موارد یادشده، به‌عنوان پیش‌گام در این زمینه، نهایتا سیستم استفاده‌شده در فن‌های خود را تغییر داد. فن‌های سری Wraith علاوه بر کارایی قابل قبول، از قیمت مناسب‌تری نیز برخوردار هستند. این سری از فن‌ها به دلیل افزایش سطح فن، نسبت به محصولات قبلی این شرکت بزرگتر هستند. مانند گذشته، این شرکت Asia Vital Components یا به‌اختصار AVC است که تولید فن‌های AMD را نیز بر عهده گرفته است. درنتیجه‌ی پیش‌زمینه‌ای که از قبل درباره‌ی تولید خنک‌کننده‌‌های AMD, Cooler Master, AVC توسط این شرکت وجود دارد؛ نکته‌ی قابل‌توجه و مهیجی در روند ساخت این فن‌ها دیده نمی‌شود.

فن‌های سری Wraith، نیاز به سازگاری با سوکت‌های AM4 و پردازنده‌های پیشرفته‌ی رایزن داشتند. از این رو AMD برای تولید این سری، خط تولید کاملا متفاوت و ارتقاء‌یافته‌ای را انتخاب کرد. تمامی فن‌های سری Wraith اعم از انواع رده‌پایین مانند Wraith Stealth تا انواع رده‌بالای آن مانند Prism، دارای صدای بسیار پایینی هستند. این در حالی است که در جهت کنترل حرارت، از سطح توانمندی مطلوبی نیز برخوردار هستند.

همچنین تمامی پردازنده‌های نسل دوم و سوم رایزن 7 و 9 به همراه فن‌های خنک‌کننده‌‌ای از سری Wraith عرضه می‌شوند که مجهز به نورپردازی LED با رنگ‌بندی RGB بوده و قابلیت تنظیم رنگ را نیز دارا هستند. کنترل رنگ RGB زمانی در دسترس خواهد بود که از یک مادربرد سازگار با روشنایی RGB مانند فناوری Aura sync ایسوس، ASRock RGB LED، VIVID LED بایواستار، RGB Fusion گیگابایت یا MSI Mystic Light استفاده شود. شایان ذکر است که فقط تعدادی از فن‌های سری Wraith به فناوری RGB مجهز هستند. در جدول زیر تمامی سیستم‌های خنک‌کننده‌ی AMD و پردازنده‌های سازگار آن‌ها را مشاهده می‌کنید.

فن خنک‌کننده‌ی Wraith در اولین مدل عرضه‌شده، دارای وزن ۴۵۵ گرمی بوده و ۱۲۵ گرم سنگین‌تر از خنک‌کنند‌ه‌ی پردازنده‌ی مرجع پیشین در پردازنده‌های AMD است. مدل معمولی فن Wraith، همچنین از نظر ابعاد و اندازه نیز بزرگ‌تر است. ارتفاع این محصول، ۸ سانتی‌متر بوده و ابعاد سطحی آن ۱۷/۸ در ۱۰/۴ سانتی‌متر است. همچنین سینک گرمایی آن از دو بخش مجزا تشکیل شده که به یکدیگر متصل می‌گردند. در فن خنک‌کننده‌ی یادشده، ۴ لوله‌ی ۶ میلی‌متری که دارای جنسی از کامپوزیت مس هستند، گرما را از سطح پردازنده جذب کرده و به سمت باله‌های آلومینیومی فن منتقل می‌کنند.

در اجزای داخلی این فن، از قطعات و سیستم چرخنده‌ی مدل QFR0912H که متعلق به شرکت Delta است، استفاده شده است. طول باله‌های این محصول در حدود ۹۲ میلی‌متر بوده و عرض آن‌ها به ۲۵/۴ میلی‌متر می‌رسد. حداکثر سرعت باله‌ها در ولتاژ ۵ تا ۱۳ ولت ۳۲۰۰ دور در دقیقه است. در این حالت حداکثر توان مصرفی توسط سیستم چرخنده، ۲/۶۴ وات است. در حداکثر ولتاژ ۱۲ ولت طی آزمایش‌ها، سرعت چرخش باله‌ها ۳۱۰۰ دور در دقیقه اندازه‌گیری شده‌ است. قیمت خرید عمده‌ی فن Wraith معمولی ۵ دلار بوده و با آنکه فن گران‌قیمتی محسوب نمی‌شود، اما نسبت به نسل پیشین فن‌های AMD نسبتا گران‌تر است.

هنگام فعال بودن فن، لوگو و آرم «AMD» در پشت محفظه‌ی آن قابل رویت است. اما در زمان غیرفعال بودن، این لوگو، به دلیل به‌وجود آمدن پوششی خاص در یک الگوی شطرنجی، غیر قابل مشاهده می‌شود. در نهایت یک برد مداری به همراه ۳ لامپ SMD-LED و تعدادی مقاومت در پشت محفظه، قابل رویت است. این برد از طریق کابل برق نازک ۱۲ ولتی به سیستم فن متصل می‌شود. کابل یادشده نیز در زمان سرهم‌کردن سیستم خنک‌کننده، مابین فن و قاب آن پنهان شده است.

برای منصف‌بودن در توصیف چگونگی عملکرد سری Wraith، سایت فناوری tomshardware مقایسه‌ای میان فن‌های مرجع پیشین AMD، فن Wraith و فن Thermalright Macho Rev.B انجام داده‌ است. فن خنک‌کننده‌ی ترمال رایت Macho Rev.B دارای حفره‌های هوایی روی تیغه‌‌های هیت سینک به منظور تسریع و بهبود در عملکرد حرارتی است. همچنین در این محصول، امکان استفاده از حالت بدون سیستم چرخنده (Passive) وجود دارد که سبب عملکرد کاملا بی‌صدا در آن می‌شود. این خنک‌کننده با به‌کارگیری فن قدرتمند و تولید صدای بسیار پایین، به‌عنوان یک محصول رده‌بالا شناخته می‌شود. سیستم و تجهیزات استفاده‌شده در آزمایش و مقایسه، دارای مشخصات ذیل بود:

Wraith در سرعت ۱۷۰۰ دور در دقیقه که برابر نیمی از حداکثر سرعت آن است، دارای عملکرد حرارتی مطلوبی بود و دمای پردازنده در بیشترین حالت به ۵۱ درجه سانتی‌گراد رسید. از نظر سطح صوتی نیز در مقایسه با فن ۵۰ دلاری Thermalright Macho Rev.B که به‌عنوان یک خنک‌کننده‌ی رده‌بالا شناخته می‌شود، عملکرد قابل قبولی از خود نشان داد.

بررسی فن‌‌‌‌‌های خنک‌کننده‌ی شرکت اینتل

در چند سال اخیر، سیستم‌های خنک‌کننده‌ی مرجع اینتل کمتر تغییر کرده‌اند. جدول زیر، مشخصات ۷ مدل رایج از فن‌های خنک‌کننده‌ی اینتل را نشان می‌دهد:

فن‌های خنک‌کننده‌ی مدل D75716-002 و C25704-002 احتمالا قدیمی‌ترین فن‌های اینتل در جدول بالا هستند. این محصولات، چند سال پیش همراه‌با پردازنده‌های سلرون و پنتیوم 4 روانه‌ی بازار می‌شدند. از نظر ساختار و اندازه، هر دو پردازده بسیار شبیه هم بوده و تنها تفاوتشان در جنس هسته است. مدل D75716-002 دارای هسته‌ی آلومینیومی است که باعث شده این دستگاه، اندکی قدرت بیشتری داشته باشد.

مدل D60188-001 نیز در اصل، نمونه‌ای بزرگ‌تر از مدل C25704-002 است. اینتل به‌جهت انتقاداتی که پیرامون خنک‌کننده‌های مرجع این شرکت وجود داشت، با دو برابر کردن جرم C25704-002 و کاهش قابل‌توجه قدرت فن، مدل D60188-001 را عرضه کرد.

با اینکه مدل‌های E97378-001 و E97379-001 تقریبا یکسان به‌نظر رسیده و شماره‌ی شناسایی آن‌ها بسیار نزدیک به‌هم است، با برگرداندن آن‌ها تفاوت‌های موجود پدیدار می‌شود. گذشته از اینکه هسته‌ی مدل E97378 از جنس مس است، مدل دیگر تحت نام E97379 به‌صورت قابل ملاحظه‌ای جرم کمتری داشته و به دلیل پره‌های صاف خود، قدرت بیشتری نیز دارد. پره‌های خمیده باعث ایجاد تلاطم در جریان هوا شده و باعث ایجاد نویز و سروصدای غیرضروری در سیستم‌های خنک‌کننده می‌شود.

اولین تلاش اینتل برای طراحی سیستم خنک‌کننده با کارایی بالا در مدل E31964-001 نمود پیدا کرده است. این خنک‌کننده‌ی مرجع با پردازنده‌های بالا‌رده‌ی Core i7 که با سوکت 1366 هستند، سازگار است. درحالی که طراحی هسته، همانند مدل‌های قبلی است، اما نیمی از باله‌های آلومینیومی با باله‌های مسی جایگزین شده‌اند. خود فن نیز شفاف بوده و در آن از دیودهای LED آبی‌رنگ استفاده شده است. ترکیب باله‌های مسی و آلومینیومی، جلوه‌ای گل‌مانند به این دستگاه بخشیده است؛ نمونه‌ای که دو دهه پیش از این در فن‌های Zalman CNPS مشاهده شده‌ بود. باتوجه به باله‌های صاف و قدرت بالای این خنک‌کننده، می‌توان به این نتیجه رسید که اینتل هنگام ساخت این دستگاه، هیچ توجهی به صدای بالای آن نکرده است.

فن BXTS15A که به‌تنهایی در بازار به فروش می‌رسد، جهت سازگاری با پردازنده‌های با سوکت 1151 بهینه‌سازی شده، اما در پردازنده‌های قدیمی‌تر با سوکت 1150 و 1156 نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد. یک نگاه اجمالی به این خنک‌کننده، این نکته را پدیدار می‌سازند که فن BXTS15A دقیقا همانند خنک‌کننده‌های مرجع اینتل بوده و تنها تفاوت آن در باله‌های بلندترش است. این دستگاه تقریبا مشابه با مدل E31964-001 ساخته شده و تفاوت آن، باله‌های بلندتر و تماما آلومینیومی آن است. باله‌های بلند و فن قدرتمند دستگاه، نشانه‌ای از صدای بلند آن است.

آزمایش سیستم‌های خنک‌کننده‌ی AMD و اینتل در شرایطی تقریبا یکسان

همان‌گونه که پیش‌تر گفته شد، سایت فناوری techspot در دومین تلاش خود، آزمایشاتی را روی سیستم‌های خنک‌کننده‌ی AMD و اینتل انجام داده و به نتایج جالب و درخورتوجهی دست یافته که در ادامه مشاهده خواهید کرد. این سایت طی آزمایش فن جدید AMD با نام Wraith Spire، به روشی جهت مقایسه‌ی فن خنک‌کننده‌ی اینتل و AMD با استفاده از مادربرد Asrock X570 Phantom Gaming-ITX / TB3 دست یافته است. این مادربرد ویژه از منفذهای نوع LGA1156 جهت نصب فن خنک‌کننده بهره می‌برد. به این معنی که به‌صورت پیش فرض از فن‌های خنک‌کننده‌ی اینتل پشتیبانی می‌کند. با آنکه شرکت Asrock این اقدام را در جهت افزایش فضای داخل کیس انجام داده اما تعبیه‌ی این نوع منفذ فرصتی را جهت نصب و آزمایش فن خنک‌کننده‌ی اینتل روی پردازنده‌ی رایزن 5 3600 فراهم آورده است.

با این حال به دلیل اینکه این نوع مادربرد تنها از فن‌های اینتل پشتیبانی می‌کند، در این مقایسه جهت آزمایش فن Wraith range روی همان پردازنده‌ی رایزن 5 3600 از مادربرد Asrock Steel Legend استفاده شده است. حتی با وجود تفاوت طرح‌بندی در مادربرد، به دلیل اینکه پردازنده‌ی مشابه و تنظیمات یکسانی به‌کار گرفته‌ شده، شاهد نتایج دقیقی خواهیم بود. در مادربردهای نوع Mini-ITX به دلیل انباشتگی قطعات در اطراف فن، فضای آزاد وجود ندارد. همین امر می‌تواند سبب عملکرد ضعیف‌تر پردازنده شود و از آنجایی که مادربرد Asrock X570 Phantom Gaming-ITX / TB3 از نوع Mini-ITX است، جهت ایجاد همان این تأثیر منفی در مادربرد Asrock Steel Legend، صفحات مقوایی در اطراف فن‌خنک‌کننده قرار داده شده که همانند نوع Mini-ITX باعث به‌وجود آمدن موانع مشابهی بر سر راه جریان هوا گردیده و شرایط را یکسان می‌کنند.

مسئله‌ی بعدی سرعت خنک‌کننده در طول آزمایش بود. به‌صورت معمول فن‌های خنک‌کننده‌ی اینتل پر سروصدا هستند، ولی در عین حال سرعت بالایی دارند. این فن‌ها روی پردازنده‌ی Core i7-8700 و مادربرد Z390 سرعتی در حدود ۳۰۰۰ - ۳۵۰۰ دور در دقیقه از خود نشان می‌دهند؛ اما در مادربرد Phantom Gaming-ITX هرگز به سرعت بالای ۲۱۰۰ دور در دقیقه دست نمی‌یابند که این مسئله برای اینتل خطا در عملکرد محسوب می‌شود. زیرا پردازنده‌های اینتل برای کنترل دما و جلوگیری از ذوب شدن PCB (برد مدار چاپی متعلق به مادربرد) به‌شدت به فن خنک‌کننده متکی هستند.

با درنظرگرفتن محدودیت سرعت، آزمایش روی هرکدام از فن‌ها، در سرعت ۲۰۰۰ دور در دقیقه و تحت شرایط یکسان گردش هوا در داخل کیس انجام شد. برای به‌دست‌آوردن داده‌های دقیق، نیاز به ثابت‌بودن ولتاژ و ضریب پردازشی بود؛ اما به دلیل اینکه این آزمایش صرفا جنبه‌ی علمی ندارد و بیشتر در جهت مقایسه‌ی عملکرد سیستم خنک‌کننده است، موارد یادشده در پردازنده‌ی رایزن 5 3600 در حالت خودکار قرار داشت.

طی چندین سال گذشته، اینتل مدل‌های مختلفی برای فن خنک‌کننده عرضه کرده است. اما در این مقایسه از فن‌های نام آشنای مدل E97378-001 و Intel E97379-001 استفاده شده‌ است. E97378 دارای هسته‌ی مسی و باله‌های آلومینیومی بوده و برای اولین‌بار به همراه پردازنده‌های Sandy Bridge Core i5 و i7 عرضه شد. E97379 نیز فنی تماما آلومینیومی است و برای اولین‌بار به همراه پردازنده‌ی Core i3 Sandy Bridge به بازار راه یافت. اینتل نه‌تنها برای پردازنده‌های i5 و i7 سری Sandy Bridge، بلکه برای سری‌های Ivy Bridge و Haswell نیز از مدل دارای هسته‌ی مسی استفاده کرد. اما از زمان ارائه‌ی پردازنده‌های Skylake، اینتل استفاده از این سری از فن‌های خنک‌کننده را کنار گذاشت و مدل‌های ارزان‌قیمت‌تر آلومینیمی را جایگزین آن کرد. به عبارت دیگر این فن‌ها هنگام استفاده در پردازنده‌هایی مانند Core i7-8700 که ۶ هسته‌ی پردازشی و ۱۲ رشته‌ دارند، به دلیل مشکلات موجود در طراحی، در دمای ۱۰۰ درجه‌ی سانتی‌گراد از داخل کیس به بیرون پرتاب می‌شوند. اما اینتل توجه چندانی به نقص این فن‌ها در طراحی ندارد و مسئله‌ی تاسف‌بار‌تر این است که پردازنده‌های جدید و گران‌قیمت ۸ هسته‌ای Core i7-9700، دقیقا با همان فن معیوب عرضه می‌شوند.

نتایج

Wraith Prism فن خنک‌کننده‌ی شرکت AMD است که روی پردازنده‌های رایزن 7 3700X و 3800X به همراه رایزن 9 3900X عرضه می‌شود. اوج دمای رایزن 5 3600 زمانی‌که فن Wraith Prism در دور ۲۱۰۰ کار می‌‌کرد و مسیر گردش هوا با صفحات مقوایی پوشانیده شده بود، تنها ۷۱ درجه‌ی سانتی‌گراد بود. بنابراین برای این مدل فن، رقم ۷۱ ثبت شد. در نسخه‌ی مسی Wraith Spire، دمای پردازنده‌ی رایزن کمی بالاتر بود و در حدود ۷۴ درجه سانتی‌گراد ثبت شد که این دما سبب پایین‌آمدن ۵۰ مگاهرتزی فرکانس کاری پردازنده می‌شود و در نتیجه‌ی این کاهش فرکانس، بار حرارتی نیز تا حدودی کاهش می‌یابد. نسخه‌ی آلومینیومی این مدل که به‌همراه پردازنده‌های 3600X رایزن عرضه می‌شود، دمای پردازنده‌ی یادشده را تا حدود ۷۷ درجه سانتی‌گراد بالا می‌برد.

هنگام استفاده از فن Wraith Stealth دمای پردازنده به ۹۰ درجه رسید که رقم ایده‌آل و مناسبی نیست. در این دما تراشه‌ی رایزن 5 3600، فرکانس ۴۰۵۰ مگاهرتزی خود را حفظ کرد، اما احتمالا پردازنده تا کاهش ۵۰ مگاهرتزی فرکانس فاصله‌ی اندکی داشت. سپس زمانی‌که از فن مسی اینتل استفاده می‌شد، فرکانس پردازشی هنگامی کاهش یافت که دمای پردازنده‌ی یادشده تا ۹۱ درجه بالا رفته بود. فن آلومینیومی اینتل نیز که سال‌ها به‌عنوان سیستم خنک‌‌کننده‌ی مرجع در تمامی پردازنده‌های دارای شناسه‌ی بدون پسوند K عرضه می‌شد، دمای تراشه‌ی رایزن 5 3600 را تا ۹۵ درجه‌ سانتی‌گراد افزایش داد و فرکانس کاری آن را تا ۳۹۷۵ مگاهرتز پایین آورد.

این مقایسه تا حدودی تفاوت میان فن‌های اینتل و AMD را مشخص نمود. نکته‌ی قابل‌توجه که از نتایج این آزمایش استنتاج می‌شود، آن است که فن‌های اینتل نباید در پردازنده‌هایی که دارای توان طراحی حرارتی دست‌کم ۶۵ وات هستند، مورد استفاده قرار گیرند؛ چه‌بسا استفاده از این فن‌ها در ‌پردازنده‌هایی با توان طراحی حرارتی ۱۴۰ وات امکان دارد موجب از بین رفتن تراشه‌ی مذکور شود. بدیهی است که عملکرد Wraith Stealth نیز تعریف چندانی نداشت.

پردازنده‌ی رایزن 5 3600 که دارای قیمت مناسب ۲۰۰ دلار است، همراه‌با فن مدل Stealth عرضه می‌شود. اما هنگام خرید پردازنده می‌توان تنها با صرف ۲۰ دلار هزینه‌ی بیشتر، نسخه‌ی مطمئن‌‌تر و کاراتری از آن را تهیه کرد؛ چرا که پردازنده‌های ۲۲۰ تا ۳۰۰ دلاری شرکت AMD از فن‌های Wraith Spire بهره می‌برند که این مدل فن، در پردازنده‌ی Ryzen 5 3600 سبب کاهش ۲۰ درجه‌ای دما می‌شود. همچنین پردازنده‌های ۳۳۰ دلاری یا گران‌تر این شرکت به همراه فن Wraith Prism عرضه می‌شوند که تا ۲۴ درجه سانتی‌گراد خنک‌تر عمل می‌کنند.

جای تاسف است که اینتل نسل فعلی پردازنده‌های Core i7-9700 را با همان خنک‌کننده‌ی آلومینیومی معیوب عرضه می‌کند. از آنجایی این نوع فن روی پردازنده‌های 8700 اینتل و در فرکانس‌های کاری بالا سبب آسیب به تراشه می‌شود، بنابراین مطمئنا برای 9700 نیز مشکل مشابهی را ایجاد خواهد کرد. وزن این خنک‌کننده‌ها فقط ۱۶۸ گرم است، این در حالی است که رایزن 7 3700X به فن خنک‌کننده‌ی ۵۵۲ گرمی Wraith Prism مجهز شده و در ساختار خود دارای سه برابر فلز بیشتر بوده و با همان قیمت پردازنده‌های اینتل عرضه می‌شود.

حدود یک سال پیش Techspot مطلبی را تحت عنوان «نیاز به اصلاح» منتشر کرد که اختصاص به مواردی جهت اصلاح در راستای بهبود عملکردی پردازنده‌ها و کارت‌های گرافیکی شرکت‌های AMD، اینتل و Nvidia داشت. در این مطلب به نقص‌های عملکردی بسیاری در محصولات اینتل اشاره شده بود که شامل معیوب بودن خنک‌کننده‌ی اینتل نیز می‌شد. با این حال این شرکت هیچ تغییری در آن‌ها ایجاد نکرد. امید می‌رود تا در نسل 10 پردازنده‌های اینتل شاهد بهبود عملکردی در این نوع خنک‌کننده‌ها باشیم.

فن‌های Wraith متعلق به شرکت AMD اگرچه سطح عملکرد مطلوب‌تری از خود به نمایش می‌گذارند، اما کاربران به‌جای استفاده از این نوع فن‌ها، می‌توانند با صرف هزینه‌ی بیشتری تا سقف ۲۰ تا ۳۰ دلار، فن‌های طرح برج خنک‌کننده‌ی شرکت‌های ثالث را که دارای عملکرد بهتری نیز هستند، از بازار قطعات جانبی تهیه کنند. با این حال بیشتر کاربران، خرید فن را به‌عنوان نیاز مهم و یک به‌روز‌رسانی در جهت بهبود عملکرد سیستم نمی‌دانند. پردازنده‌ی رایزن 3700X نیز به کمک فن Wraith Prism کارایی بالایی از خود نشان می‌دهد. در این نوع پردازنده صدای فن بسیار پایین است و به لطف عملکرد مناسب Prism، دمای پردازنده در بیشترین حالت به ۷۸ درجه می‌رسد.

نکته‌ی مهم در مقایسه‌ی خنک‌کننده‌های اینتل و AMD توسط سایت فناوری Techspot، آزمایش هر دو خنک‌کننده روی پردازنده‌ی AMD رایزن 5 3600 بوده و با توجه به اینکه فن اینتل برای تراشه‌های این شرکت بهینه‌سازی شده است، به قطع نمی‌توان مقایسه‌ی دقیقی بین سیستم‌های خنک‌کننده‌ی این دو شرکت انجام داد. با همه‌ی این توصیفات، انتخاب فن مناسب بستگی به نوع و میزان عملکرد سیستم کاربران دارد. قطعا پردازنده هنگام انجام اعمال محاسباتی سبک، گرمای کمتری تولید می‌کند و حتی خنک‌کننده‌ی مرجع اینتل، به‌سادگی روی آن کنترل حرارتی خوبی خواهد داشت. 

بر مبنای گزارشی از سایت حوزه‌ی فناوری، Phoronix، گوگل و موزیلا مواردی از کار افتادگی‎های غیرمنتظره را هنگام استفاده از مرورگرهای خود در پردازنده‌های مبتنی بر سری جمینی‌لیک (Gemini Lake) تجربه کرده‌اند. این پردازنده‌ها از استپینگ یک خانواده‌ی ششم و مدل ۱۲۲ هستند. تأیید شده که این خرابی‌ها هنگام استفاده از نسخه‌ی ۶۴ بیتی از مرورگر کروم و فایرفاکس رخ می‌دهد و ممکن است سایر نرم‌افزارها نیز تحت تأثیر این خرابی قرار گیرند. گوگل و موزیلا این مسئله را بررسی کرده و راه‌حلی برای آن اندیشیده‌اند.

جهت یادآوری، ذکر این نکته لازم است که سری جمینی‌لیک، پردازنده‌هایی بر پایه‌ی تراشه‌های کم‌مصرف Atom هستند که برای دستگاه‌های ارزان و قابل‌حمل به‌خصوص لپ‌تاپ‌ها ساخته شده‌اند. معماری به‌کاررفته در این سری از تراشه‌ها هیچ شباهتی به معماری رایج در تراشه‌های خانواده‌ی Core از جمله سری Sky Lake، Coffee Lake، Cascade Lake و Ice Lake ندارد. بنابراین باگ‌های موجود تنها گریبان‌گیر تعداد انگشت‌شماری از پردازنده‌های مبتنی‌بر سری جمینی‌لیک بوده و در دیگر پردازنده‌های این شرکت مانند سری Core و Xeon وجود ندارد.

از کار‌افتادن نرم‌افزار تنها در کدهای مقدماتی از دو تابع اتفاق می‌افتد و تجزیه‌و‌تحلیل روی این مسئله نشان می‌دهد، دستور‌العمل‌هایی که منجر به خرابی نرم‌افزار می‌شود، از دو الگو پیروی می‌کند: در کد دستوری ()GetFieldIndex آخرین بایت از آدرس، 1c ،5c ،9c یا dc باشد یا در تابع UpdateCaches، آخرین بایت از آدرس 5d یا 9d باشد.

گوگل تحقیقات خود در این زمینه را از ماه مه سال میلادی جاری شروع کرده و در ماه سپتامبر توانست راه‌حلی را برای رفع مشکل مذکور پیدا کند. از آنجایی که از کار‌افتادگی یادشده هنگام خواندن دستورالعمل‌های اشتباه، زمانی رخ می‌دهد که اندازه‌ی این کدها از ۱۶ بایت تجاوز کند؛ راه‌حلی که گوگل به‌دست آورد، مجبور‌کردن پردازنده به خواندن دستورها بدون تجاوز از مرز ۱۶ بایتیِ تعیین‌شده است. همچنین شرکت منتشر‌کننده‌ی نرم‌افزار فایرفاکس یعنی موزیلا نیز تحقیقاتی را در این زمینه انجام داده و به این نتیجه رسیده که مشکل از کار افتادگی مرورگر، مربوط به به‌روز‌رسانی در ریزکدها بوده و ذاتا هیچ مشکلی در سخت‌افزار وجود ندارد.

ساده‌ترین راه برای حل مشکل ایجاد‌شده، استفاده از نسخه‌ی ۳۲ بیتی از نرم‌افزارها است؛ اما حال که شرکت‌ها در حال پایان دادن به استفاده از نسخه‌های ۳۲ بیتی هستند، احتمال دارد پیدا‌کردن این نسخه از نرم‌افزارها کمی سخت باشد. خوش‌بختانه از آنجایی که مبدا این مشکل مربوط به ریزکدها است، به‌احتمال زیاد اینتل خواهد توانست بدون نیاز به دست بردن در سخت‌افزار یا اعلام فراخوانی، مشکل مذکور را حل کند.

به‌روز‌رسانی: اینتل در این زمینه اظهار‌نظری را به‌صورت عمومی منتشر کرده که در زیر مشاهده می‌کنید:

اولین اولویت اینتل، قابل اطمینان بودن محصولات است. تحت مجموعه‌ای پیچیده از حالات ریز معماری، ممکن است کاربر نهایی به‌صورت بالقوه تجربه‌ای از توقف اجرا در برنامه‌هایی را داشته باشد که روی سیستم‌هایی مبتنی بر تراشه‌های پنتیوم سیلور (Pentium Silver) و سلرون، با نام کدگذاری‌شده‌ی جیمینی‌لیک اجرا می‌شوند. اینتل به‌روز‌رسانی را در ریزکدها برای مشتریان و شرکای شرکت منتشر کرده که مشکل یادشده را به‌صورت نسبی حل می‌کند و با همکاری آن‌ها درصدد فراهم‌آوردن این امکان برای کاربران نهایی است.

سامسونگ الکترونیکس از پیش‌گامان صنعت حرفه‌ای تولید نیمه‌هادی محسوب می‌شود. جدیدترین اخبار از این شرکت ادعا می‌کند که آن‌ها موفق به تولید تراشه‌ی ۱۲ لایه مبتنی بر فناوری 3D-TSV شده‌اند. نوآوری جدید کره‌ای‌ها به‌عنوان یکی از چالشی‌ترین فناوری‌های پکیجینگ تراشه در جهان شناخته می‌شود که در تولید انبوه تراشه‌های با کاربری حرفه‌ای مطرح است. در تولید با استفاده از این فناوری به دقت بسیار بالا نیاز خواهد بود تا ۱۲ تراشه‌ی DRAM با تنظیم‌ بیش از ۶۰ هزار سوراخ TSV به هم متصل شوند. هر یک از سوراخ‌ها قطری به‌اندازه‌ی یک‌بیستم ضخامت تار مو دارد.

ضخامت کل تراشه به‌اندازه‌ی ۷۲۰ میکرومتر، برابر با محصولات هشت لایه‌ی High Bandwidth Memory-2 است. درنتیجه رسیدن به چنین ابعادی به‌عنوان یک پیشرفت بسیار مهم در طراحی قطعات محسوب می‌شود. چنین فناوری به مشتریان سامسونگ امکان می‌دهد تا محصولات نسل بعدی را با ظرفیت‌های بسیار بالا تولید و بدون نیاز به تغییر ابعاد و طراحی‌های پایه، از ظرفیت‌های تراشه‌های جدید استفاده کنند. به‌علاوه فناوری پکیچینگ سه‌بعدی زمان انتقال داده بین تراشه‌ها را هم کاهش می‌دهد. سرعت این فناوری نسبت به فناوری اتصالی کنونی (Wire Bonding) بیشتر خواهد بود و درنهایت به کاهش مصرف نیرو هم منجر می‌شود.

هنگ جو باک، معاون ارشد اجرایی TSP در سامسونگ الکترونیکس درباره‌ی دستاورد جدید می‌گوید:

فناوری پکیجینگ که تمامی پیچیدگی‌های تراشه‌های حافظه‌ با کارایی بالا را پوشش بدهد، از نیازهای حیاتی دنیای امروز محسوب می‌شود. کاربردهای بسیار متنوع و جدیدی که روز‌به‌روز بر تعداد آن‌ها افزوده می‌شود، این نیاز را چندبرابر می‌کنند. از میان آن‌ها می‌توان به کاربردهای هوش مصنوعی (AI) و پردازش با قدرت بالا (HPC) اشاره کرد.

با نزدیک شدن قانون مور به محدودیت‌های نهایی، نقش فناوری 3D-TSV بیش‌ازپیش اهمیت پیدا می‌کند و به‌سمت حیاتی شدن پیش می‌رود. ما می‌خواهیم در خط مقدم این فناوری پکیجینگ پیشرفته باشیم.

سامسونگ با تکیه بر فناوری تولید ۱۲ لایه‌ی مبتنی بر 3D-TSV، توانایی ارائه‌ی بالاترین کارایی را در بازار محصولات DRAM خواهد داشت. چنین کارایی در کاربردهای با حجم داده‌ و نیاز به سرعت بسیار بالا، حیاتی خواهد بود.

سامسونگ با افزایش لایه‌های تراشه از هشت به ۱۲، به‌زودی توانایی تولید حافظه‌های با پهنای باند بالای ۲۴ گیگابایتی (HBM) را خواهد داشت. چنین محصولاتی، ظرفیت پهنای باندی سه‌برابر نمونه‌های موجود در بازار ارائه می‌کنند. به‌علاوه کره‌ای‌ها پس از تجاری کردن نوآوری جدید می‌توانند با تقاضای روبه‌رشد بازار برای راهکارهای HBM هماهنگ شوند. درواقع فناوری جدید ۱۲ لایه‌ی 3D TSV امکان حفظ فرمانروایی بازار را برای غول کره‌ای صنعت تراشه فراهم می‌کند.

روز گذشته، هفتم اکتبر، AMD کارت‌های گرافیک جدید Radeon RX 5500 را معرفی و جزییاتی از آن‌ها را نیز منتشر کرد. این کارت‌های گرافیک جدید بیشتر روی بازی‌های 1080p تمرکز کرده‌اند. AMD در این سری جدید، هم کارت‌های گرافیکی برای کامپیوترها ارائه کرده و هم مدلی را برای لپ‌تاپ‌ها معرفی کرده است. اکنون لپ‌تاپ گیمینگ ارزان‌قیمت Alpha 15 از MSI با کارت گرافیک Radeon RX 5500 معرفی شده است.

لپ‌تاپ آلفا ۱۵ که با کارت‌های گرافیکی Radeon RX 5500 ارائه شده، از پردازنده Ryzen 7 3750H و صفحه نمایش۱۵/۶ اینچی برخوردار بوده است. در این لپ‌تاپ شاهد قابلیت FreeSync هستیم که تصاویری صاف و بدون لکنت و تاری را به همراه خواهد داشت. نرخ نوسازی در این لپ‌تاپ ۱۴۴ هرتز بوده است. با توجه به تمامی قابلیت‌های بروز و قابل قبول این لپ‌تاپ، شاهد قیمت مناسبی نیز هستیم که می‌توان در مدل ۸ گیگابایت رم به قیمت ۹۹۹ دلاری اشاره کرد و این قیمت در مدل ۱۶گیگابایتی رم به ۱۰۹۹ دلار خواهد رسید.

MD ادعا کرده که این سری از کارت‌های گرافیک از سرعت قابل قبولی برخوردار هستند و این سرعت در لپ‌تاپ آلفا ۱۵ قابل لمس خواهد بود؛ در نتیجه به‌گفته‌ی AMD این لپ‌تاپ مجهز به کارت گرافیک Radeon RX 5500 از مدل Nvidia GeForce GTX 1650 پیشی خواهد گرفت. در بخش صدا، MSI از اسپیکرهای بسیار بزرگ استفاده کرده است که توان هر یک از آن‌ها به دو وات می‌رسد. به‌گفته‌ی AMD این اسپیکرها برای بازی ساخته شده‌اند و همچنین فضای مورد استفاده توسط آن‌ها بسیار زیاد است. این سیستم صوتی به Hi-Res Audio وفادار بوده و با حجم بالاتر و وضوح بهتر، صدایی فراگیر را ارائه خواهد کرد.

مشخصات کامل لپ‌تاپ Alpha 15 از MSI:

• پردازنده: مدل AMD Ryzen 7 3750H به بالا
• گرافیک: AMD Radeon RX 5500M  با چهار گیگابایت حافظه‌ی گرافیکی
• نمایشگر: مدل ۱۵/۶ اینچی (FHD (1920x1080، پنل نازک با نرخ نوسازی ۱۴۴ هرتز، پشتیبانی از فناوری AMD Radeon FreeSync یا مدل ۱۵/۶ اینچی (FHD (1920x1080، پنل نازک با نرخ نوسازی ۱۲۰ هرتز، پشتیبانی از فناوری AMD Radeon FreeSync
• صفحه کلید: صفحه کلید گیمینگ با نورپردازی RGB
• فضای ذخیره‌سازی: یک درایو SSD M.2 متصل به گذرگاه PCI-E 3.0 و یک هارددیسک ۲/۵ اینچی
• صدا: اسپیکرهای بسیار بزرگ دو واتی و سیستم صوتی Hi-Res Audio
• ابعاد: ۱۴/۰۸×۹/۷۶×۱/۰۸ اینچ
• وزن: ۲/۳ کیلوگرم

ما هنوز نمی‌دانیم عملکرد Radeon RX 5500 در دنیای واقعی چگونه است، اما ورود یک لپ‌تاپ با چنین کارت گرافیکی می‌تواند شروع خوبی برای جلب نظر مشتریان AMD باشد. چیزی که مشخص شده، این است که پردازنده‌های گرافیکی Radeon و پردازنده‌های Ryzen با وجود اقبال عمومی، هنوز چندان در بازار موبایل جا نیفتاده‌اند. در نهایت لپ‌تاپ خوش‌قیمت و کاربردی MSI Alpha 15 اواسط آبان ماه در دسترس خواهد بود.

AMD در خلال ارائه‌ای در کنفرانس انجمن مشاوران HPC-AI اطلاعات فراوانی پیرامون نسل بعدی پردازنده‌های سرور EPYC مبتنی بر معماری Zen 3 و Zen 4 با کارشناسان این حوزه در میان گذاشت. با ظهور پردازنده‌های EPYC Rome مبتنی بر معماری Zen 2، این شرکت توانست چشم‌انداز پردازنده‌های سرور را جابه‌جا کند و سطح عملکردی تحسین‌برانگیز همراه‌با بالاترین بازدهی و ارزش خرید ممکن را در پردازنده‌های سرور خود به بار آورد. بنابراین می‌توان انتظار داشت که با از راه رسیدن نسل‌های بعدی پردازنده‌های اپیک، AMD بر بازار محصولات سرور سیطره پیدا کند.

اطلاعات ارزنده‌ای در خلال این کنفرانس پیرامون هر دو سری پردازنده نسل بعد EPYC Milan با معماری Zen 3 و EPYC Genoa با معماری Zen 4 ارائه شد. براساس نقشه‌ی راه مرکز داده‌ی AMD تراشه‌های سرور Milan در سال ۲۰۲۰ عرضه خواهند شد و تراشه‌های Genoa پس از آن و در سال ۲۰۲۱ روانه بازار خواهند شد. مجموعه ویژگی‌هایی که برای این دو سری پردازنده در این ارائه بیان شده، جذاب است.

پردازنده‌های سرور EPYC Milan

پردازنده‌های EPYC Milan جایگزین سری محصولات فعلی EPYC Rome خواهند شد. اساسی‌ترین تغییر در نسل بعدی پردازنده‌های اپیک استفاده از معماری هسته‌ی Zen 3 است که با فناوری ساخت ارتقایافته 7nm+ عملیاتی می‌شود. براساس داده‌های در دسترس، پردازنده‌های سرور EPYC Milan با بهبود‌هایی در سطح عملکرد به ازای توان مصرفی همراه خواهند شد؛ اما این بدان معنا نیست که در نسل بعدی پردازنده‌های اپیک شاهد به‌روزرسانی هسته‌ها نباشیم. اگرچه زمینه‌ی بهبود اصلی پردازنده‌های مبتنی بر Zen 3 کارایی بالاتری به ازای هر وات توان مصرفی است؛ بنا به گفته‌های مارک پیپر مستر، مدیر ارشد فناوری AMD، این پردازنده‌ها در سطح عملکرد کلی نیز ارتقا خواهند یافت.

پیپرمستر می‌گوید: «فناوری ساخت تراشه ۷ نانومتری پلاس با بهره‌گیری از لیتوگرافی فرابنفش تشدیدشده (EUV) گام بزرگی در میزان بهره‌وری برداشته و فرصت‌های ارتقای عملکرد متعادل‌تری را نیز به دست می‌دهد.»

AMD با اسلاید جدیدی نشان داد که پردازنده‌های سرور Zen 3 با فناوری ساخت 7nm+ سطح عملکرد بهتری به ازای هر وات توان مصرفی نسبت به تراشه‌های ۱۰ نانومتری Ice Lake-SP Xeon اینتل دارند. پردازنده‌های سرور Milan علاوه بر معماری جدید هسته‌ی Zen 3، همچنان با سوکت SP3 سازگار بوده، از حافظه‌های DDR4 و استاندارد ارتباطی نسل چهارم PCIe پشتیبانی کرده و با ۶۴ هسته و دو برابر رشته پردازشی (۱۲۸ ترد) روانه‌ی بازار می‌شوند. بر این اساس باید شایعاتی که پیرامون پشتیبانی پردازنده‌های Milan از SMT چهار مسیره وجود دارد را به کناری گذارد؛ با این حال ممکن است AMD طرحی سفارشی را ارائه دهد که تعداد هسته‌های بیشتری داشته و به ازای هر هسته، تعداد رشته‌های پردازشی بیشتری را پشتیبانی کند. تراشه‌های Milan توان طراحی حرارتی بین ۱۲۰ تا ۲۲۵ وات خواهند داشت که مشابه قطعات فعلی Rome است.

خلاصه‌ای از ویژگی‌های پردازنده‌های EPYC Milan به قرار زیر است:

• هسته‌های Zen 3 با فناوری ساخت 7nm+ با ۶۴ هسته و ۱۲۸ رشته پردازشی
• سازگاری با سوکت پردازنده‌ی SP3
• توان طراحی حرارتی ۱۲۰ تا ۲۲۵ وات
• پشتیبانی از استاندارد ارتباطی PCIe 4.0
• پشتیبانی از حافظه‌ی DDR4
• عرضه در سال ۲۰۲۰

در خلال این ارائه، جزئیات جذاب دیگری در مورد طراحی هسته‌های Zen 3 با مخاطبان در میان گذارده شد. AMD تصریح کرد که برخلاف معماری Zen 2 که ۱۶ مگابایت حافظه‌ی کش سطح ۳ به ازای هر CCX در یک CCD ارائه می‌کند، معماری Zen 3 بیش از ۳۲ مگابایت حافظه‌ی کش اشتراکی به ازای هر Die دارد؛ بدین ترتیب، به‌جای آنکه هر CCX به میزان کش کوچکتر و مجزایی دسترسی داشته باشد، تمامی هسته‌های روی Die به این ۳۲ مگابایت حافظه‌ی کش دسترسی دارند. این طراحی می‌تواند به‌طور بالقوه استفاده از ۸ هسته Zen 3 را در یک CCX واحد تأیید کند.

‏AMD در این نشست تأیید کرده که آن‌ها از هم‌اکنون در حال نمونه‌برداری اولین پردازنده‌های EPYC Milan هستند که برای مشتریان این شرکت که به انتظار عرضه‌ی این تراشه‌ها در سال ۲۰۲۰ نشسته اند، خبری خوشایند است.

پردازنده‌های سرور EPYC Genoa

مشخصات و ویژگی‌های پردازنده‌های EPYC Genoa که متکی بر معماری دو نسل بعد Zen 4 است‌، تا زمان انتشار آخرین نقشه‌ی راه AMD متقارن با عرضه‌ی پردازنده‌های EPYC Rome همچون رازی سر پوشیده بود. این پردازنده‌ها با فناوری ساخت «پسا-هفت-نانومتری» AMD تولید خواهد شد. اما اکنون می‌دانیم که عرضه‌ی این پردازنده‌های در دست طراحی، به سال ۲۰۲۱ موکول شده است. این پردازنده‌های قدرتمند مجموعه‌ای از ویژگی‌های جدید و بدیع را به سبد محصولات سرور AMD اضافه خواهند کرد.

AMD در خلال ارائه‌ی خود تصریح کرد که پردازنده‌های سرور EPYC Genoa با سوکت جدیدی به نام SP5 کار خواهند کرد. بنابراین آخرین نسل از پردازنده‌های سرور این شرکت که از سوکت فعلی SP3 پشتیبانی می‌کند، پردازنده‌های EPYC Milan خواهد بود. ‏AMD وعده‌ی پشتیبانی این پردازنده‌ها از نسل جدید حافظه‌های DDR5 را تا سال ۲۰۲۱ داده است. از آنجایی که پشتیبانی از این حافظه‌ها با ارائه‌ی نسل چهارم معماری Zen همراه می‌شود، احتمال دارد که پردازنده‌های رایزن و تردریپر با این معماری نیز از استاندارد حافظه‌ی جدید پشتیبانی کنند.

AMD تصریح کرده که با از راه رسیدن پردازنده‌های سرور EPYC Genoa ویژگی‌های جدیدی به بازار سخت‌افزار معرفی گردد که احتمالاً یکی از آن‌ها پشتیبانی از پروتکل ارتباطی PCIe 5.0 است. این پروتکل پهنای باند استاندارد PCIe 4.0 را به دو برابر افزایش داده و به ازای هر رابط x16 با این استاندارد، سرعت انتقال داده بالغ بر ۱۲۸ گیگابیت‌برثانیه خواهد رسید.

خلاصه‌ای از ویژگی‌های تراشه‌های سرور EPYC Genoa از قرار زیر است:

• هسته‌هایی با معماری Zen 4 با فناوری ساخت پسا ۷ نانومتری
• سوکت پردازنده‌ی جدید SP5
• پشتیبانی از پروتکل ارتباطی PCIe 5.0
• پشتیبانی از حافظه‌ی DDR5
• عرضه در سال ۲۰۲۱

 به نظر می‌رسد AMD با عرضه‌ی پردازنده‌های سرور به جایگاهی ممتاز در بازار مراکز داده دست یافته و در تلاش است تا سهم بیشتری از این بازار را از آن خود کند، همچنان که تا به اینجای کار در بازار قطعات دسکتاپ و لپ‌تاپ خوش درخشیده است. اگر همه‌چیز برای این تراشه‌ساز آمریکایی به خوبی پیش برود و همه‌ی برنامه‌ها منطبق بر نقشه‌ی راهِ درازمدت معماری Zen ادامه یابد، دیرزمانی نخواهد گذشت که AMD بر تمامی بخش‌های بازار پردازنده سیطره خواهد یافت.

پردازنده‌های EPYC Rome این شرکت در حال حاضر مورد استقبال مشتریان بزرگی نظیر آمازون (AWS) قرار گرفته و استفاده از این پردازنده‌ها برای تقویت ابررایانه‌هایی نظیر Atos BullSequana XH2000 و Frontier نیز در دستور کار شرکت‌های بزرگ است. چشم‌انداز کوتاه‌مدت و بلندمدت قطعات سرور AMD بسیار نویدبخش به نظر می‌رسد.

MSI در سال‌های اخیر همه‌ی تلاش خود را به کار گرفت تا در بازار تولید محتوا به یکی از بزرگ‌ترین بازیگران تبدیل شود. این شرکت مادربردهایی حرفه‌ای را با هدف برطرف‌کردن نیاز تولیدکننده‌های محتوا و کاربران حرفه‌ای که روزبه‌روز بر تعداد آن‌ها افزوده می‌شود، عرضه و تولید می‌کند. جدیدترین محصولات این شرکت، سه مادربرد هستند که هم‌زمان با معرفی نسل جدید پردازنده‌های Core X معرفی شدند. مادربردهای جدید نیاز انواع کاربران را از طراحی گرافیک ساده تا وظایف با فشار کاری بالا تأمین می‌کنند.

پردازنده‌های حرفه‌ای موجود در بازار مبتنی بر پلتفرم X299، نیازمند مادربردهایی با امکانات کامل هستند تا در بالاترین سطح کارایی عمل کنند. MSI مادربردهایی با طراحی کاملاً آلومینیمی عرضه می‌کند که کارایی و سرعت حداکثری پردازنده‌ها را تضمین می‌کنند. به‌علاوه هیت‌سینک‌های به‌کاررفته در این محصولات دارای سطح بیشتری هستند که انتقال گرما را با سرعت و بازدهی قابل‌توجهی ممکن می‌کند. چنین عملکردی در خنک‌سازی پردازنده در بالاترین فشارهای کاری، حیاتی محسوب می‌شود.

ارتباط سریع USB

مادربردهای جدید MSI مجهز به قابلیت اتصال USB 3.2 Gen 2x2 یا استاندارد Super Speed USB 20G هستند که برای انتقال داده‌های حجیم کاربردی محسوب می‌شوند. انواع کاربران حرفه‌ای حوزه‌ی طراحی و تولید محتوا، در انتقال دیتا و فایل‌های حجیم با چالش‌های زیادی از جنس زمان روبه‌رو هستند. مادربردهای X299 جدید MSI از جدیدترین نسل اتصال USB بهره می‌برند که توسط ASMedia طراحی شده‌‌اند.

سرعت انتقال در نسل جدید اتصال USB، چهار برابر سریع‌تر از USB 3.2 Gen1 خواهد بود؛ درنتیجه طراحان در فرایندهای انتقال داده مانند پشتیبان‌گیری، زمان زیادی صرفه‌جویی می‌کنند. چوی لین، مدیر ASMedia درباره‌ی همکاری با MSI و ارائه‌ی جدیدترین نسل اتصال USB می‌گوید:

ما از همکاری نزدیک با MSI خشنود هستیم. ASMedia Technology جدیدترین راهکار USB 3.2 Gen 2x2 Super Speed USB 20G را به بازار ارائه می‌کند و به همکاری با عرضه‌کننده‌ی برتر مادربرد، MSI ادامه خواهد داد.

راهکار Dual LAN

راهکار Dual LAN برای تولید محتوا در هر دو حوزه‌ی اترنت و اینترنت حیاتی محسوب می‌شود. با توجه به انواع عملیات‌های پردازشی زمان‌بر مانند Redundancy ،Teaming یا افزونگی و توازن بارگذاری (Load Balancing) در مادربردهای MSI راهکارهای بهینه‌ای ارائه می‌شود. اتصال پرسرعت با تأخیر پایین ۱۰ گیگابیت‌برثانیه، سبب انتقال سریع داده می‌شود که سریع‌تر از همه‌ی نمونه‌های قبلی خواهد بود. MSI LAN Manager نیز قابلیت دسته‌بندی و اولویت‌دهی هوشمند به اپلیکیشن‌ها را دارد که بهترین تجربه‌ی آنلاین را با کمترین تأخیر به کاربر ارائه می‌کند.

طراحی مفهومی Creator X299 از برش کریستال الهام گرفته است. طراحی کریستالی با نورپردازی RGB، جلوه‌ای شبیه به بازتاب نور خورشید یا نورهای دیگر ایجاد می‌کند. قابلیت مذکور در داخل هیت‌سینک تعبیه شده و توانایی ایجاد میلیاردها جلوه‌ی رنگی را دارد. طراحی تیز لبه‌ها و جانمایی هیت‌سینک در ترکیب با رنگ‌های متنوع طراحی کریستالی، جلوه‌ای از وقار را در مادربرد ایجاد و آن را شبیه به اثری هنری می‌کند.

حداکثر قدرت

مادربرد Creator X299 با طراحی حرفه‌ای برای انتقال گرما ارائه می‌شود که در وظایف پردازشی سنگین عملکرد خود را نشان می‌دهد؛ وظایفی که احتمالا مشکلاتی از جنس افزایش گرما و کاهش کارایی را برای سیستم پردازشی ایجاد می‌کنند. وقتی تولیدکننده‌های محتوا درگیر عملیاتی همچون ویرایش ویدئو، انیمیشن‌سازی یا برنامه‌نویسی هستند، طراحی کاملا آلومینیمی به‌همراه هیت‌سینک‌های بزرگ و لوله‌های انتقال گرما، حرارت ایجادشده را به بخش‌های دیگر منتقل می‌کنند و کارایی را افزایش می‌دهند. Creator X299 علاوه بر طراحی مبتنی بر انتقال گرما، انتقال قدرت را نیز با حداکثر بازدهی انجام می‌دهد. در مادربرد جدید MSI از سیستم انتقال برق ۹۰ آمپری ۱۲ فازی و کانکتورهای هشت پینی استفاده شده است.

هماهنگی بیشتر در بخش ذخیره‌سازی

مادربرد Creator X299 حداکثر کارایی و هماهنگی را در بخش ذخیره‌سازی دارد. این محصول به سه اسلات M.2 مجهز شده است و با استفاده از کارت جانبی اختصاصی M.2 Xpander-Aero چهار اسلات دیگر هم دریافت می‌کند. ۱۹ پورت USB و U.2 برای اتصال انواع لوازم جانبی تولید محتوا در مادربرد مذکور وجود دارد. درنتیجه کاربران حرفه‌ای هیچ کمبودی برای اتصال قطعات نخواهند داشت.

همان‌طور که گفته شد، در بخش اتصال USB، همکاری نزدیکی با ASMedia وجود دارد. پورت Lightning USB 20G مادربرد هم توسط آن‌ها طراحی شده است. این پورت به کنترلر ASM3242 پرسرعتی از نوع USB 3.2 Gen 2x2 مجهز است که سرعت انتقال داده‌ی درگاه USB را به ۲۰ گیگابیت‌برثانیه یعنی دوبرابر USB 3.2 Gen 2 افزایش می‌دهد.

بازدهی بیشتر در انتقال داده

فرایند تولید محتوا یکی از زمان‌بر‌ترین فرایندهای پردازشی محسوب می‌شود. در این‌ میان سرعت انتقال داده اهمیت بالایی برای تولیدکننده‌های محتوا پیدا می‌کند. مادربرد Creator X299 مجهز به راهکارهای فوق سریع اتصال شبکه و انتقال داده است که نیاز کاربران را تا حد زیادی برطرف می‌کند. دو اتصال LAN در این مادربرد وجود دارد که یکی از آن‌ها از نوع 10G Super LAN محسوب می‌شود. اتصال مذکور سریع‌ترین انتقال داده را به کاربر ارائه‌ می‌کند که برای جابه‌جایی ویدئوهای 4K، تصاویر حجیم و دیگر فایل‌‌های بزرگ در کسری از زمان، کاربرد زیادی دارد.

مادربردهای جدید MSI علاوه بر قابلیت‌های بالا، از اتصال جدید وای‌فای ۶ هم پشتیبانی می‌کنند. اتصال جدید تا چهار برابر سرعت و بازدهی بیشتر را به کاربر ارائه می‌کند. تاندربولت ۳ هم از دیگر قابلیت‌های اتصالی محسوب می‌شود که سرعتی هشت برابر USB 3.2 و حداکثر تا ۴۰ گیگابیت‌بر‌ثانیه را فراهم می‌کند. به‌علاوه این اتصال، پهنای باند ویدئویی بیشتری را پشتیبانی می‌کند. درنتیجه امکان اتصال دو نمایشگر 4K با نرخ بازسازی 60Hz وجود دارد که به‌صورت هم‌زمان و تنها با اتصال به یک پورت USB-C کار می‌‌کنند.

انعطاف بیشتر در کنترل دما

مادربردهای X299 شرکت MSI برای ایجاد یک سیستم خنک و ‌کم‌صدا برای طراحان، سیستم مدیریت دما را با فن‌های متعدد به کاربر می‌دهد که در کنار تنظیمات دیگر، دمای مناسب را برای هر نوع فشار کاری فراهم می‌کند. کاربران با استفاده از هشت فن PWM موجود در مادربرد و یک حسگر دمایی داخلی، توانایی کنترل همه‌ی فن‌ها را در قسمت Creator Center دارند. به‌علاوه می‌توان کنترل خودکار را به حسگرهای دمایی سپرد تا به‌صورت خودکار کنترل سیستم را تسهیل کنند.

MSI در مادربرد جدید خود علاوه بر فن‌های اختصاصی، در هر اسلات M.2 یک محافظ گرمایی به‌نام M.2 Shield Frozr دارد که سرعت بالا را بدون ایجاد خلل در عملکرد M.2 SSD فراهم می‌کند. هیت‌سینک‌های مذکور، علاوه بر انتقال گرما، حفاظت فیزیکی دستگاه‌های M.2 SSD را بر عهده دارد.

مادربردهای X299 PRO 10G و X299 PRO

مادربرد X299 PRO 10G برای برطرف‌کردن انواع نیازهای کاربری حرفه‌ای طراحی شده است و هرگونه قابلیت در تصور کاربران را به آن‌ها ارائه می‌کند. قابلیت‌های انتقال گرما، شبکه، انتقال داده و ذخیره‌سازی همگی در بالاترین حد ممکن در محصول مذکور ارائه می‌شوند. هیت‌سینک PWM ساخت شرکت MSI در کنار لوله‌های انتقال گرما در این مادربرد استفاده شده که سرعت و کارایی بالای پردازنده‌های حرفه‌ای را با دمای پایین تضمین می‌کند.

دو عدد هیت‌سینک M.2 Shield Frozr در نسخه‌ی حرفه‌ای‌تر مادربرد MSI وجود دارد که بهترین حفاظت دمایی را جهت جلوگیری از تداخل عملکردی و گرمایی به کاربر ارائه می‌دهد. X299 PRO 10G تعدادی لوازم جانبی هم دارد که از میان آن‌ها می‌توان به M.2 XPANDER-Z اشاره کرد که مانند نسخه‌ی عادی، تعداد اسلات‌های M.2 در دسترس را افزایش می‌دهد. به‌علاوه هیت‌سینک و فن جداگانه هم با این ابزار به مادربرد افزوده می‌شود.

از قابلیت‌های دیگر نسخه‌ی پرو می‌توان به کارت 10G Super LAN اشاره کرد که پهنای بالا و تأخیر پایین را برای انتقال فایل‌های بسیار بزرگ در اختیار کاربر می‌گذارد. LAN دوگانه‌ی روی برد نیز دربرگیرنده‌ی LAN نوع  2.5G و Gigabit است که اتصال سریع‌تر و پایدارتر اینترنتی را ارائه می‌کند. به‌علاوه با استفاده از کنترلر ASMedia 3242، اتصال Lightning USB 20G هم در مادربرد X299 PRO 10G ارائه می‌شود که سرعت درگاه USB را افزایش می‌دهد.

به ادعای سامسونگ، گلکسی فولد، ۲۰۰ هزار بار تاشدن را تحمل خواهد کرد که ۵ سال استفاده برای آن تخمین‌ زده می‌شود. سایت CNET تصمیم گرفت این ادعا را به معرض آزمایش بگذارد و با استفاده از یک ربات که گوشی تا و دوباره باز می‌کند، آزمایش را انجام داد.

این فرآیند ۴ ساعت زمان برد و می‌توانید آن را از اینجا مشاهده کنید. در انتهای ویدئو، پایانی تلخ در انتظار گوشی است. گلکسی فولد مورد آزمایش پس از گذشت ۱۲۰ هزار بار تاشدن شکست خورد؛ این مقدار ۶۰ درصد از مقدار کل ۲۰۰ هزار بار یا حدود ۳ سال استفاده است.

پیش‌ از این، SquareTrade، آزمایش مشابهی را با استفاده از همان ربات تا‌کننده انجام داد که می‌توانید ویدئوی کوتاه آن را اینجا ببینید. با توجه به اینکه آن‌ها نیز آزمایش خود را در مرتبه‌ی ۱۲۰ هزار بار متوقف کردند، نتیجه کمی امیدوارکننده‌تر بود؛ صفحه‌نمایش تاشده فقط یک پیکسل گیرکرده را نشان داد و لولا شروع به خراب‌شدن کرد. همچنین صفحه‌ی لمسی به‌طور موقت از کار افتاد؛ اما مشکل حل شد و دوباره عود نکرد.

همان‌طور که مشاهده می‌کنید، آسیب در آزمایش CNET بسیار گسترده‌تر است. در ۱۱۹ هزارمین بار، نیمی از صفحه‌نمایش خاموش شد و لولا شروع به ساییده‌شدن و سپس پاره‌شدن کرد. حدود ۱۲ دقیقه بعد، همه‌چیز تمام شد و باوجود کار کردن نیمی از صفحه‌نمایش، لولا از هم جدا شد. ربات تا‌کننده با قدرت زیادی دستگاه را باز می‌کند و اگر با گوشی با ملایمت رفتار کنید، ممکن است گلکسی فولد خود را زمان بیشتری در حالت آماده‌به‌کار نگه‌دارید. همچنین شما نباید گوشی را ساعت‌های طولانی، مانند این دستگاه باز و بسته کنید؛ این مسئله می‌تواند عامل کمک‌کننده‌ای برای عمر بیشتر گوشی باشد.

باوجوداین، دو آزمایش با نتایج متفاوت نشان می‌دهد که شانس نیز در اینجا مهم است. یک دستگاه متحمل صدمات جزئی شد (در گوشی‌های غیرقابل تاشدنی نیز پیکسل‌ها گیر می‌کنند)؛ دیگری به‌طور کامل غیرقابل استفاده بود.

در صورت خراب‌شدن صفحه‌نمایش گلکسی فولد، سامسونگ پیشنهاد تعویض آن با مبلغ ۱۴۹ دلار را می‌دهد. این شرایط فقط برای گوشی‌های خریداری‌شده‌ی امسال معتبر است.

قیمت به‌روز، مشخصات فنی و هر اطلاعاتی که برای خرید ارزان و آگاهانه‌ی انواع گوشی سامسونگ نیاز دارید را در بخش محصولات زومیت بیابید؛ مقایسه‌ی مشخصات فنی انواع گوشی‌های سری S، J، M و A سامسونگ و گالری تصاویر رسمی این محصولات همگی در بخش محصولات در دسترس شما خواهد بود.

نگرانی درباره‌ی شعاع حرکتی محدود خودروهای الکتریکی، همچنان دلیل عمده‌ی عدم استقبال اغلب مشتریان از خودروهای الکتریکی است. شرکت بوش که تحقیقات گسترده‌ای در زمینه‌ی ساخت پیشرانه‌های الکتریکی انجام داده، به‌تازگی از آخرین دستاورد خود که می‌تواند نگرانی پیرامون ظرفیت محدود باتری و شعاع حرکتی خودروهای الکتریکی را تاحدودی بهبود بخشد، پرده‌برداری کرده؛ این دستاورد یک نیمه‌رسانای جدید است. در خودروهای مدرن امروزی از نیمه‌رساناها برای موارد بی‌شماری استفاده می‌شود. در این نیمه رسانای جدید اتم‌های کربن در ترکیب با سیلیکون تولید سیلیکون کارباید کرده که می‌تواند رسانای بهتری برای جریان الکتریسیته باشد.

بهبود رسانایی می‌تواند سبب بهبود انتقال الکتریسیته به دیگر قسمت‌های خودرو شود که از جمله‌ی آن‌ها می‌توان به اجزای الکترونیکی اشاره کرد. این بدان معنا است که یک خودروی الکتریکی می‌تواند در یک لحظه به‌جای استفاده از انرژی باتری‌ها برای به‌کارگیری سیستم‌های اطلاعات و سرگرمی خودرو و لوازم اضافی نظیر برف پاک‌کن‌ها از آن به‌طور خاص برای به‌کارگیری موتورهای الکتریکی پیشرانه استفاده کند. براساس ادعای بوش، این نیمه‌رسانای جدید می‌تواند شعاع حرکتی خودروها را تا حدود ۶٪ ارتقا بخشد.

برای آنکه این میزان بهبود قابل درک شود، شورولت بولت الکتریکی مدل ۲۰۲۰ را در نظر بگیرید که شعاع حرکت آن نسبت به مدل پیشین با ۲۵ کیلومتر بهبود، به ۴۱۷ کیلومتر با هر بار شارژ رسیده است. با استفاده از این نیمه‌رسانای جدید حدود ۲۵ کیلومتر دیگر به شعاع حرکتی این خودرو افزوده خواهد شد و همه‌ی این‌ها تنها با تغییری کوچک و مقرون‌به‌صرفه اتفاق می‌افتد. فراموش نکنید که در خودروهای الکتریکی هر یک کیلومتر افزایش شعاع حرکتی از اهمیت به‌سزایی برخوردار است.

استفاده از نیمه رسانا در مقایسه با باتری‌های سیلیکونی بسیار کارآمدتر است. براساس ادعای بوش، با استفاده از نیمه رسانای جدید حدود ۵۰٪ انرژی کم‌تری نسبت به باتری‌های سیلیکونی به‌صورت گرما هدر می‌رود و این انرژی می‌تواند برای استفاده در اجزای بیش‌تری مورد استفاده قرار گیرد. به همین دلایل، در آینده به‌طور حتم شاهد افزایش استفاده از نیمه‌رساناها در خودروهای مدرن خواهیم بود.

به‌علاوه، با استفاده از این نیمه‌رسانای جدید، خودروسازان احتمالا می‌توانند از باتری‌های کوچک‌تری در خودروها استفاده کنند. این امر بدان معنا است که خودروها وزن کم‌تر و فضای کابین بیشتری خواهند داشت. با وجود پیشرفت‌های روزافزون شرکت‌هایی مانند بوش و کاهش پیوسته‌ی زمان شارژ باتری‌ها، خودروهای الکتریکی رفته‌رفته از استقبال بهتری در سال‌های آتی بهره‌مند خواهند شد.